Grönland hükümeti, Donald Trump'ın ülkede hastalara gereken tedavinin verilmediği yönündeki açıklamasının ardından, yabancı sağlık personeline ve sağlık sisteminin güçlendirilmesine duyulan ihtiyacı yineledi.
ABD Başkanı Donald Trump, 22 Şubat’ta Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, Grönland’a “orada bakılmayan birçok hasta için” bir hastane gemisi göndermek istediğini açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, bu teklifi reddetti. Nielsen, ülkedeki sağlık sisteminin herkes için ücretsiz olduğunu ve ABD’nin bunu sunamayacağını belirtti.
Ancak Trump’ın iddiaları tamamen mesnetsiz görünmüyor. Grönland uzun süredir sağlık personelini işe almakta ve elde tutmakta zorluk yaşıyor. Hükûmet, bu sorunu çözmek için profesyonellere oturma izinlerini kolaylaştırmak gibi önlemler üzerinde çalışıyor.
Grönland Sağlık ve Engelliler Bakanı Anna Wangenheim, Facebook üzerinden yaptığı açıklamada sağlık sistemini güçlendirmek için çalışmalar yürüttüklerini ve yabancı sağlık profesyonellerini işe almak konusunda artan bir siyasi irade bulunduğunu belirtti. Wangenheim, Grönland’ın yardım tekliflerini geri çevirmeyeceğini, “ABD’den gelen yardımı bile” kabul edeceklerini vurguladı. Bakan, sağlık profesyonellerinin ülkede çalışmak istemeleri durumunda, hastalara, dile ve kültüre saygı gösterdikleri sürece memnuniyetle karşılanacaklarını ifade etti.
1 Ocak 2026 itibarıyla Grönland’ın nüfusu 56 bini aşmış durumda ve insanlar geniş alanlara dağılmış durumda. Dünyanın en düşük nüfus yoğunluğuna sahip bölgesi olan Grönland’da yaklaşık 20 bin kişi başkent Nuuk’ta yaşıyor, geri kalan nüfus ise uzak kasaba ve yerleşimlerde bulunuyor
Hasta yükü
2023’te Grönland’ın, 100 bin kişi başına Engelliliğe Uyarlanmış Yaşam Yılı (DALY) cinsinden ölçülen hastalık yükü 38.715 oldu. Bir DALY, sağlıklı yaşamın kaybedilen bir yılına karşılık geliyor.
Danimarka için eş değer rakam 30.931 iken, Avrupa ortalaması 36.863 seviyesindeydi.
2023’te Grönland nüfusunun yaklaşık yüzde 1,5’inin kanserle, yüzde 18,8’inin ise ruh sağlığı bozukluklarıyla yaşadığı tahmin ediliyor. Her iki oran da AB ortalamasından yüksek.
Yaşam beklentisi de Avrupa’nın gerisinde. Grönland’da yeni doğan bir erkek bebeğin ortalama ömrü 69,3 yıl, bir kız bebeğin ise 73,9 yıl. Bu da 81,7 yıl olan Avrupa ortalamasının hayli altında.
Sağlık sistemi nasıl işliyor?
Sağlık sektörü 70 farklı noktada faaliyet gösteriyor. Yaklaşık 120 hekim kadrosu bulunuyor, ancak bunların yalnızca 60’ı kadrolu personelden oluşuyor.
Trap Greenland adlı, ülkeyi yerel araştırmacıların kaleme aldığı dijital ansiklopediye göre 300 hemşire kadrosunun 200’ü daimi personel.
Sistem beş bölgeye ayrılmış durumda ve her birine bir bölge hastanesi hizmet veriyor. Nuuk’taki Kraliçe Ingrid Hastanesi, hem Sermersooq Bölgesi’nin bölge hastanesi hem de ülkenin ulusal hastanesi konumunda.
Euronews Health’e konuşan Grönland Sağlık ve Engelli Bireyler Dairesi tıbbi danışmanı Henrik Hansen, “Nuuk’un dışında sistemin bel kemiğini aile hekimliği oluşturuyor,” dedi.
Danimarka’dan uzmanlar, göz ameliyatları gibi ileri düzey işlemleri gerçekleştirmek üzere belirli aralıklarla Grönland’a geliyor. Diğer cerrahi girişimlerin, iç hastalıkları ve psikiyatri hizmetlerinin büyük kısmı ise Nuuk’taki hastanede yürütülüyor.
Sağlık hizmetleri 1992’den bu yana Grönland makamlarının yetki alanında. Ancak bazı hizmetler hâlâ bölgede verilemiyor.
Sağlık hizmetinde zorluklar
Grönland’ın sağlık sistemi en temel tıbbi sorunların üstesinden geliyor. Daha ileri müdahaleler, yüksek düzeyde uzmanlık gerektiren tedaviler ve karmaşık bakım ise komşu Danimarka’da gerçekleştiriliyor.
Hansen, Grönland’da radyoaktif maddelerle çalışacak donanım bulunmadığı için kanser hastalarına radyoterapi gibi ileri tedaviler için Danimarka’ya gitme seçeneği sunulduğunu anlattı.
Anjiyoplasti, tıkalı damarların stentle açılması ya da kapak değişimi gibi girişimsel kardiyoloji işlemleri de bölgedeki kalp-damar hastaları için sunulmuyor. Böbrek hastaları için hemodiyaliz ve böbrek nakli de yapılamıyor.
Grönland Sağlık Konseyi, 2025 tarihli yıllık raporunda, mümkün olduğunca çok sayıda tedavinin hastanın evine en yakın yerde yapılmasına yönelik süregiden bir beklenti olduğunu kaydetti. Buna göre yalnızca yerelde çözülemeyen vakaların Kraliçe Ingrid Hastanesi’nde ele alınması, onun da kapasitesini aşan durumların Danimarka’ya sevk edilmesi gerekiyor.
Ancak Konsey, tedavi ne kadar uzmanlık gerektirirse bunu yerelde sunmanın o kadar güçleştiğine dikkat çekti; bunun nedeninin yalnızca personel eksikliği değil, aynı zamanda gerekli altyapı ve düzenleyici gereklilikler olduğunu vurguladı.
Teletıbbın rolü
Coğrafya, Grönland’ın en büyük engellerinden biri olmaya devam ediyor. Bazı yerleşimlerden doktor ve sağlık tesisinin bulunduğu bir kasabaya ulaşmak günler, hatta haftalar sürebiliyor ve hava koşulları sık sık gecikmelere yol açıyor.
Hansen, “Teletıp belli ölçüde yüz yüze temas ihtiyacını değiştirdi. Örneğin cilt hastalıkları artık Danimarka’dan verilen teletıp desteğiyle teşhis ediliyor,” diye ekledi.
Grönland Sağlık Hizmeti, ülkenin en ücra bölgelerine ulaşmayı hedefleyerek 2023’te, hastaların evlerinden sağlık profesyonelleriyle güvenli görüntülü görüşmeler yapmasını kolaylaştıran Puisa adlı uygulamayı hayata geçirdi.