Avrupa genelinde yeterli meyve ve sebze tüketmek hâlâ birçok insan için günlük bir mücadele. Peki, meyve suyu bu hedefe ulaşmaya yardımcı olabilir mi?
Avrupa genelindeki sağlık otoriteleri, dengeli bir beslenmenin parçası olarak günde beş porsiyon meyve ve sebze tüketilmesini öneriyor.
REKLAM
REKLAM
Oysa 2023’te Avrupalılar kişi başına günde ortalama 351 gram meyve ve sebze tüketti; bu da Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerdiği 400 gramın altında kalıyor.
Bu fark, meyve tüketiminin alternatif biçimlerinin işe yarayıp yaramayacağına dair ilgiyi yeniden artırdı. Bu yetersiz tüketimin arkasında, ürünlerin yüksek maliyetinden çabuk bozulmalarının yarattığı zorluğa kadar uzanan çeşitli nedenler yatıyor.
Bu açığı gidermek ve meyve tüketimini artırmak amacıyla Birleşik Krallık’taki Newcastle Üniversitesi’nden araştırmacılar, meyve suyu ya da smoothie’nin günlük beş porsiyondan biri sayılıp sayılamayacağını değerlendirmek için bir çalışma yürüttü.
Sağlıklı beslenmenin de bir bedeli var
“Birleşik Krallık’ta yaşam maliyetinin artmaya devam ettiğini düşünürsek, taze ürünlerin fiyatı daha fazla meyve ve sebze tüketmeye çalışan insanlar için çoğu zaman engel oluşturuyor” diye konuştu Newcastle Üniversitesi Beslenme ve Yaşlanma Bölümü öğretim üyesi ve çalışmanın kıdemli yazarı Dr. Oliver Shannon.
Araştırmacılar, meyve suyu veya smoothie tüketmenin bu engelleri aşmaya yardımcı olabileceğini, ancak sağlıklı beslenmeye katkıları konusunda tartışmalar bulunduğunu vurguladı.
Küçük ölçekli bir deneme yaptılar ve katılımcıları üç gruba ayırdılar: İlk grup dört hafta boyunca günde beş porsiyon taze, bütün halde meyve ve sebze tüketti, ikinci grup diyetini meyve suyuyla destekledi, üçüncü gruptan ise normal yeme alışkanlıklarını sürdürmeleri istendi.
İlk iki gruptaki katılımcıların toplam meyve ve sebze tüketimi, normal beslenmelerine devam edenlere kıyasla belirgin biçimde daha yüksek oldu.
Araştırmacılar ayrıca, çalışma her ne kadar küçük ve keşif niteliğinde olsa da her iki grupta da bildirilen depresyon belirtilerinde iyileşme gözlemledi.
Shannon, “Meyve suyu içenlerde depresyon skorlarının düşmüş olmasının umut verici ve özellikle ruh sağlığı zayıf olan kişilerde daha fazla araştırılmaya değer olduğunu gördük” diye ekledi.
“Meyve tüketimini artırmak ve buna günlük bir bardak meyve suyu da dâhil etmek gibi basit beslenme değişiklikleri, ruh sağlığını desteklemede rol oynayabilir.”
Çalışmada “meyve suyu”, ilave şeker, koruyucu, aroma veya renklendirici içermeyen içecek olarak kesin biçimde tanımlandı.
Çalışmanın ortak yazarı Dr. Courtney Neal, “Deneyimiz, meyve ve sebze tüketimi düşük olan kişilere, günde 5 porsiyon tüketmenin önündeki yaygın engelleri aşmaya yönelik hedefli mali ve eğitsel destek verildiğinde, diyetlerinde anlamlı değişiklikler yapabildiklerini gösterdi” dedi.
“Günde küçük bir bardak %100 meyve suyu ya da smoothie içmek gibi basit ve maliyeti düşük çözümlerin, insanların günde 5 porsiyon hedefine ulaşmalarına yardımcı olabileceğini ve ruh sağlığı açısından da potansiyel faydalar sağlayabileceğini gördük.”
Ulusal beslenme rehberleri ne diyor?
Bu olası faydalara rağmen, beslenme rehberlerinin çoğu meyve suyuna temkinli yaklaşıyor.
Newcastle ekibi ayrıca meyve suyu içenlerin, tavsiye edilen miktardan fazlasını tüketme eğiliminde olduğunu da saptadı. Peki günde ne kadar meyve suyu içmek uygun?
Mevcut beslenme rehberleri, meyve suyu ve smoothie’lere bakışları açısından ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösteriyor.
Fransa’da, ülkenin rehberlerini 2017’de güncellemesinden bu yana meyve suyu, önerilen meyve tüketimine dâhil edilmiyor.
Almanya ise 150-200 ml’lik bir meyve suyu porsiyonunun, yalnızca zaman zaman bir porsiyon meyve yerine geçebileceğini ve bunun haftada en fazla iki kez yapılmasını öneriyor.
Birleşik Krallık’ta ise günde en fazla 150 ml meyve suyu tüketilmesi tavsiye ediliyor ve bu miktar, günde 5 porsiyon önerisinin en fazla bir porsiyonuna karşılık geliyor.
Danimarka da küçük bir bardak meyve suyunu önerilen tüketimin parçası sayıyor, ancak günlük hedefi beş yerine altı porsiyon olarak belirliyor.
Bu farklılıklara rağmen, ülkelerin çoğu bütün haldeki meyvelerin tercih edilmesi ve meyve suyunun seyrek tüketilmesi gerektiği konusunda hemfikir.
Sağlıklı beslenmede meyve suyuyla ilgili temel soru işaretleri neler?
Meyve suyunu meyve-sebze hedeflerine dâhil etme konusundaki başlıca kaygı, bütün meyveye kıyasla yüksek şeker ve düşük lif içeriği.
Bütün meyveler; sindirimi destekleyerek, bağışıklık sistemini güçlendirerek ve kronik hastalıklara karşı koruyarak genel sağlık ve iyi oluşa katkıda bulunabilen temel besin öğeleri, lif ve antioksidanlar açısından zengin bir kaynak.
Meyve suya dönüştürüldüğünde ise yararlı bileşenlerin önemli bir kısmı büyük ölçüde kayboluyor.
Önceki araştırmalar düzenli meyve suyu tüketimini, daha düşük enerji düzeyleri ve daha kötü uyku kalitesiyle de ilişkilendirmişti; araştırmacılara göre bu bulgu, meyve sularının, meyve tüketim biçimleri arasında en az enerji ve tokluk sağlayan seçenek olmasıyla da tutarlı.
Çoğu beslenme uzmanına göre meyve suyu, bütün meyvenin yerine geçen değil, onu tamamlayan bir seçenek olmayı sürdürüyor.