Hükümet ve uluslararası kurumlar, cinsel yolla bulaşma ve enjeksiyonla uyuşturucu kullanımının tetiklediği krizi kontrol altına almaya çalışıyor.
Pasifik ülkesi Fiji, cinsel yolla bulaşma ve yasa dışı uyuşturucu kullanımının HIV virüsünün yayılmasını hızlandırması nedeniyle ulusal acil durum ilan etti. Ülkede HIV taşıyan yetişkinlerin oranının, beş yıl önce her 167 kişiden biriyken şimdi her 60 yetişkinden birine yükseldiği tahmin ediliyor.
REKLAM
REKLAM
Sağlık Bakanı Atonio Lalabalavu, çarşamba günü gazetecilere “Fiji’de resmen ulusal bir HIV acil durumu ilan ediyorum” diyerek, “Bu karar, salgının ciddiyetini ve ülkemizin artık ihtiyaç duyduğu acil ve koordineli müdahaleyi kabul ettiğimizi gösteriyor,” dedi.
Yetkililere göre yeni HIV tanıları, 2025’te 2 bin 16 vakaya fırlayarak 2019’da kaydedilen seviyenin 16 katına çıktı. Hükümet, “devletin tüm organlarını kapsayan” bir yanıt sözü verdi.
Birleşmiş Milletler HIV/AIDS Ortak Programı'nın (UNAIDS) çarşamba günü yayımladığı bir basın açıklamasına göre, bulaşma yolu bilinen HIV vakalarının yarıdan fazlası cinsel yolla, yüzde 42’den fazlası ise enjeksiyon yoluyla uyuşturucu kullanımına bağlı.
Birleşmiş Milletler’in Fiji’deki HIV/AIDS ülke direktörü Renata Ram, HIV bulaşma oranlarının 2019 civarında yükselmeye başladığını, özellikle seks işçisi topluluk içinde ortaya çıkan “çok yüksek riskli” enjeksiyonla uyuşturucu kullanan bir grubun öne çıktığını yılın başlarında Fransız haber ajansı AFP’ye anlatmıştı.
Her 100 hamile kadından ikisinin virüsü taşıdığı, 2025’te HIV’li doğan 59 bebekten 18’inin ise ilk doğum gününü göremeden hayatını kaybettiği bildirildi; zira HIV, hamilelikte fetüse ya da doğum sırasında veya emzirme döneminde yenidoğana geçebiliyor.
Artan mücadele
Hükümet, ücretsiz HIV testlerine, korunma hizmetlerine ve tedaviye erişimi genişlettiklerini açıkladı.
“Bu, hızlı testlerin yanı sıra yüksek risk altındaki kişiler için önleyici ilaçları, enjeksiyonla uyuşturucu kullananlar için zarar azaltma önlemlerini ve HIV tanısı alanlar için ücretsiz tedaviyi içeriyor,” denildi.
Fiji, bu çabalarında Avustralya, Yeni Zelanda, Hindistan, Küresel Fon ve Birleşmiş Milletler’den dış destek aldığını belirtti.
Kurumun icra direktörü Winnie Byanyima bir basın açıklamasında, “Fiji, içinde bulunduğumuz anın aciliyetini fark etti ve yanıtını güçlendiriyor” diyerek, mevcut durumun dünyaya AIDS’in sona ermediğini hatırlattığını vurguladı.
“HIV salgınları çok hızlı değişebiliyor ve ülkelerin, acil yanıt vermeye hazır sağlık ve toplum sistemlerine sahip olması gerekiyor,” dedi.
BM kuruluşu, Fiji’nin iğne ve şırınga değişim programına yönelik yasal düzenleme hazırlama planlarını memnuniyetle karşıladı.
UNAIDS’in Asya ve Pasifik’in de aralarında bulunduğu bölgelerden sorumlu direktörü Eamonn Murphy, “Fiji’nin bu salgının gidişatını değiştirme fırsatı hâlâ var,” dedi.
Ulusal kriz ilanının korku değil eylem çağrısı olduğunun altını çizen Murphy, “HIV günlük temasla bulaşmaz ve viral yükü tespit edilemeyecek düzeyde olan, etkili tedavi altındaki kişiler virüsü cinsel yolla bulaştırmaz,” ifadelerini kullandı.
Murphy, ulusal çabayı güçlendirmek ve eylemi hızlandırmaya yardımcı olmak için Pasifik genelinde daha güçlü işbirliği ve kalıcı uluslararası dayanışma çağrısında bulundu.
Bölgesel uyuşturucu kaçakçılığı için bir merkez
Krizin kökleri kısmen Fiji’nin uyuşturucu kaçakçılığı merkezlerinden biri olmasında yatıyor. Fiji’nin de aralarında bulunduğu Pasifik adaları, Latin Amerika ve Asya’dan çıkan ve Avustralya ile Yeni Zelanda gibi kârlı pazarlara giden uyuşturucular için aktarma noktası konumunda.
Küresel Organize Suçlara Karşı Girişim’e göre, metafetamin ve kokain gibi yüksek derecede bağımlılık yapan uyuşturucuların akışı, COVID-19 pandemisi sırasında yaşanan duraksamanın ardından keskin biçimde arttı.
Bu uyuşturucular, kısmen yabancı suç şebekelerinin yerel iş birlikçilerine nakit yerine mal olarak ödeme yapmayı tercih etmesi nedeniyle, giderek daha fazla Pasifik’in yerel pazarlarına sızıyor.