Miley Cyrus, LAX'e sadece bir hayal ve hırkayla iniş yapmasıyla meşhur; peki havaalanı kodlarının aslında ne işe yaradığını hiç merak ettiniz mi?
Eskiden havalimanı kodları yalnızca biniş kartınızda ve bagaj etiketlerinizde karşınıza çıkardı; bugünse o üç harf neredeyse her yerde. Telefon kılıfları, dekor ürünleri, tişörtler derken... Havalimanı kodlu ayakkabı bağcıkları bile gördüm.
REKLAM
REKLAM
Peki hiç durup bu üç harfin nasıl seçildiğini ya da onlara ilk başta neden ihtiyaç duyduğumuzu düşündünüz mü?
Havalimanı kodları, mevcut başkan Donald J. Trump’ın adını almasının ardından Palm Beach Uluslararası Havalimanı’nın kodunun DJT olarak değişmesiyle yeniden adlandırılması sayesinde manşetlere taşınmışken, biz de konuyu biraz derinlemesine ele alalım istedik...
Havalimanı kodu nedir, ne işe yarar?
Bir havalimanı kodu, dünyadaki tek bir havalimanına karşılık gelen, üç harften oluşan benzersiz bir coğrafi koddur.
Bu coğrafi kodlar, Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) tarafından veriliyor ve IATA Havayolu Kod Dizini’nde yaklaşık 11.300 tane bulunuyor. Üstelik bu kodlar sadece havalimanlarına değil; heliportlara, tren ve otobüs istasyonlarına da atanabiliyor.
1930’larda kullanılmaya başlayan havalimanı kodları başlangıçta yalnızca iki harften oluşuyordu; havalimanı sayısı arttıkça 1940’larda üç harfe çıkarıldılar.
“Bu evrensel kodlar, rezervasyon, uçuş planlama, biletleme, kargo evrakı ve diğer işlemlerde kullanılan sistemlerin aynı dili konuşmasını sağlayarak havacılık ve seyahat sektörlerinin işleyişi için hayati önem taşıyor” diye belirtiyor IATA, internet sitesinde (kaynak İngilizce).
Havalimanı kodları nasıl belirleniyor?
Her yıl yaklaşık 40 ila 50 yeni kod atanıyor.
Standart uygulama, yerleşim yerinin adının ilk üç harfini kullanmak. Ancak bu kombinasyon zaten alınmışsa, havalimanının, tercihen yine yer adının ilk harfiyle başlayan, kullanılmamış bir üç harfli kod seçmesi gerekiyor.
Örneğin Amsterdam Schiphol Havalimanı’nın IATA kodu AMS, Frankfurt Uluslararası Havalimanı’nınki FRA, Dublin Havalimanı’nınki DUB. Dubai Uluslararası Havalimanı ise, DUB kodu çoktan alınmış olduğu için DXB ile anılıyor.
Bu durum aslında Dubai’nin işine yaradı; havalimanı, New York’taki JFK ya da Los Angeles’taki LAX gibi, çoğunlukla koduyla anılıyor.
Bazı havalimanlarının koduysa doğrudan adlarından türetiliyor; Paris Charles de Gaulle Havalimanı’nın CDG, Stockholm Arlanda Havalimanı’nın ARN olması gibi.
Kurala getirilen istisnalar
Kurala dikkat çekici bir istisna, büyük havalimanlarının kodlarının çoğunlukla Y harfiyle başladığı Kanada’dır.
Bunun nedeni, üç harfli kodlar oluşturulurken, bölgede bir hava durumu istasyonu varsa, daha önce kullanılan iki harfli kodun başına Y eklenmesine karar verilmiş olması.
Bu yüzden Ottawa için YOW, Vancouver için YVR gibi kodlarla karşılaşıyoruz.
Havalimanı kodları neden değişiyor?
IATA her ne kadar havalimanı kodlarının “kalıcı sayıldığını ve neredeyse hiç değiştirilmediğini” belirtse de, son 12 ayda yaklaşık 750 değişiklik yapıldı.
Kodunu değiştiren havalimanlarından bazılarına örnek olarak, ilk adı Bangkok Uluslararası Havalimanı olan ve BKK kodunu taşıyan Don Mueang Uluslararası Havalimanı verilebilir. Şimdiki kodu DMK; 2006’da açılan ve Tayland başkentinin daha yoğun havalimanı olan Suvarnabhumi Havalimanı ise BKK kodunu aldı.
John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı, ilk açıldığında Idlewild Havalimanı adıyla hizmet veriyor ve IDL kodunu kullanıyordu. 1963’te merhum başkanın adını alarak yeniden adlandırıldığında kodu da JFK’ye dönüştürüldü.
Dünyadaki tüm havalimanı kodlarını IATA’nın internet sitesinde (kaynak İngilizce) inceleyebilirsiniz.