İran Cumhurbaşkanı, ülkenin dışişleri bakanına ABD ile gerilimi ve yaklaşan çatışma tehdidini azaltmak için yapıcı müzakereler yürütme talimatı verdiğini söyledi. Bu hamle, haftalardır Washington'a karşı kendi tehditleriyle karşılık veren Tahran için bir yaklaşım değişikliğine işaret ediyor.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan salı günü yaptığı açıklamada Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'ye ABD ile "adil ve hakkaniyetli müzakereler yürütme" talimatı verdiğini belirterek, Washington ile gerilim yüksek seyrederken Tahran'ın müzakere etmek istediğine dair ilk açık işareti verdi.
İki ülke arasındaki gerilim, Trump'ın İran'da hükümetin hükümet karşıtı gösterilerde protestoculara karşı uyguladığı sert baskılar nedeniyle askeri müdahalede bulunma tehdidinde bulunmasının ardından tırmandı. Baskılar sırasında binlerce kişinin öldüğü bildiriliyor.
Duyuru, ABD Donanmasına ait bir savaş uçağının salı günü erken saatlerde bölgedeki bir ABD uçak gemisine yaklaşan bir İran insansız hava aracını düşürmesi üzerine geldi. ABD ayrıca İran hücumbotlarının Basra Körfezi'nin dar ağzı olan Hürmüz Boğazı'nda ABD bandıralı bir gemiyi durdurmaya çalıştığını, İran'ın bu olayı hemen kabul etmediğini söyledi.
Olaylar İran ile ABD arasındaki görüşmelere ilişkin umutları gerdi ancak tamamen ortadan kaldırmadı. Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt salı günü yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff'un bu hafta içinde Türkiye'de İranlı yetkililerle görüşmeler yapmayı planladığını söyledi.
Leavitt, "(Başkan Donald Trump) her zaman önce diplomasiyi sürdürmek istiyor, ancak belli ki tango yapmak için iki kişi gerekiyor" dedi. "Diplomasiye ulaşmak için istekli bir ortağa ihtiyacınız var ve bu da özel temsilci Witkoff'un keşfetmeye ve tartışmaya niyetli olduğu bir şey."
Müzakerelere yönelim, haftalardır İranlıları ülkesindeki kargaşanın kendi kontrollerinin ötesine geçtiği konusunda uyaran reformist Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan için önemli bir dönüm noktası oldu.
Bu aynı zamanda Cumhurbaşkanı'nın, 86 yaşındaki din adamının daha önce reddettiği görüşmeler için İran'ın Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney'den destek aldığına işaret ediyor.
Türkiye, Witkoff bölgede seyahat ederken Washington ve Tahran arasında görüşmelere aracılık etmek için perde arkasında çalışıyor.
Adının açıklanmaması kaydıyla konuşan bir Türk yetkili görüşmelerin yerinin belli olmadığını ancak Ankara'nın sürece ev sahipliği yapmaya ve destek vermeye hazır olduğunu ifade etti.
Yetkili, gerçekleşmesi halinde Katar, Umman, Suudi Arabistan, BAE ve Pakistan dışişleri bakanlarının da görüşmelere katılmaya davet edildiğini sözlerine ekledi.
İran'ın en üst düzey diplomatı salı günü Katar, Türkiye, Umman ve Kuveyt'ten mevkidaşlarıyla telefonda görüştü ancak olası bir görüşme mekanından bahsetmedi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baghaei yerel basına yaptığı açıklamada, görüşmelerin önümüzdeki günlerde gerçekleşmesinin beklendiğini ancak ayrıntılar üzerinde halen çalışıldığını söyledi.
İran ve ABD'nin bir anlaşmaya varıp varamayacağı, özellikle Trump'ın herhangi bir görüşmede Tahran'dan talepleri listesine ülkenin nükleer programını da dahil etmesi ve İsrail'in Tahran tarafının projeyi yeniden canlandırma girişimleri konusunda uyarılarını sürdürmesi nedeniyle merak konusu.