Uzmanlar, nükleer sahanın etrafındaki koruyucu yapının onarılmaması halinde 'sınır tanımayan' yüksek radyoaktif tozun açığa çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
Greenpeace tarafından salı günü yapılan açıklamada, Ukrayna'daki Çernobil nükleer santralinin iç radyasyon sığınağının çökmesi halinde çevreye radyoaktivite yayılabileceği uyarısında bulunuldu.
REKLAM
REKLAM
Bu uyarı, dünyanın en kötü nükleer felaketi olarak tarihe geçen Çernobil faciasının 40'ıncı yıldönümünden birkaç gün önce geldi. 26 Nisan 1986'da, Ukrayna Sovyetler Birliği'nin bir parçasıyken, santraldeki bir reaktör patlamış ve Ukrayna, Belarus ve Rusya'yı kapsayan geniş bir alanı kirletmişti.
Felaketin ardından daha fazla radyasyon sızıntısını önlemek için yıkılan reaktörün etrafına aceleyle lahit olarak bilinen çelik ve betondan bir iç yapı inşa edildi.
Yıllar sonra Kasım 2016'da, iç kabuğu güçlendirmek için 1,5 milyar euro maliyetle Yeni Güvenli Hapsetme (NSC) yapısı adı verilen yüksek teknolojili bir metal kubbe inşa edildi.
Uzmanlar Çernobil konusunda neden endişeli?
Kiev, Moskova'nın 2022'de Ukrayna'yı geniş çaplı işgalini başlatmasından bu yana, şubat ayında bir Rus insansız hava aracının dış kabuğu vurduğu geçen yıl da dahil olmak üzere, Rusya'yı defalarca santrali hedef almakla suçladı.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) başlangıçta herhangi bir radyasyon sızıntısı bildirmemiş olsa da, aralık ayında drone çarpmasının çelik yapıyı bozduğunu ve artık radyasyonu engellemediğini doğruladı.
UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, yapılan incelemenin "[koruyucu yapının] hapsetme kabiliyeti de dahil olmak üzere birincil güvenlik işlevlerini kaybettiğini doğruladığını ancak aynı zamanda taşıyıcı yapılarında veya izleme sistemlerinde kalıcı bir hasar olmadığını tespit ettiğini" söyledi.
Grossi, bazı onarımlar yapılmış olsa da, "daha fazla bozulmayı önlemek ve uzun vadeli nükleer güvenliği sağlamak için kapsamlı restorasyonun gerekli olmaya devam ettiğini" de sözlerine ekledi.
Çernobil'in onarımı için tahmini 500 milyon euro gerekiyor
Geçtiğimiz ay Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot kubbe için yaklaşık 500 milyon euroluk bir onarıma ihtiyaç duyulduğunu tahmin etmişti.
Mart ayında G7 dışişleri bakanları toplantısına başkanlık eden Barrot, "Bu akşam bu insansız hava aracının neden olduğu hasarın yaklaşık 500 milyon euro tutarındaki ilk mali tahminini sunduk," dedi.
Greenpeace, bazı onarım çabalarına rağmen koruyucu kalkanın henüz tam olarak eski haline getirilemediğini bildirdi. Örgüt, bu durumun özellikle iç yapının çökmesi halinde radyoaktivite salınımı riskini arttırdığı uyarısında bulundu.
Greenpeace Ukrayna'nın kıdemli nükleer uzmanı Shaun Burnie, bu ayın başlarında AFP medya ajansına verdiği demeçte, "Bu felaket olur çünkü lahitin içinde dört ton toz, yüksek derecede radyoaktif toz, yakıt peletleri, muazzam miktarda radyoaktivite var," dedi.
Burnie, "Ve Yeni Güvenli Hapsetme şu anda onarılamadığı için tasarlandığı gibi çalışamıyor, radyoaktif salınım olasılığı var," diye ekledi.
'Radyoaktif parçacıklar sınır tanımıyor'
Greenpeace, kontrolsüz bir çöküşü önlemek için iç kabuğun dengesiz unsurlarının sökülmesinin çok önemli olduğunu, ancak Rusya'nın devam eden saldırıları nedeniyle sahadaki diğer çalışmaların engellendiğini söyledi.
Greenpeace'in uyarısına ek olarak santralin direktörü Sergiy Tarakanov da tesisin yakınına bir roket düşmesi halinde yapının çarpmanın etkisiyle çökme riski altında olabileceği uyarısında bulundu.
Tarakanov, "1986'daki kazanın bize gösterdiği üzere... radyoaktif parçacıklar sınır tanımıyor," diye ekledi.