Fransa, aşırı sıcaklarla başa çıkmanın en iyi yolunu adeta sahneliyordu; şimdi ise bir ısı kubbesinin altında sıkışmış durumda.
Fransa, şimdiye kadar kaydedilen en sıcak Mayıs gününü yaşadı; ülke, daha da olağanüstü sıcaklara hazırlanıyor.
REKLAM
REKLAM
Ülkenin meteoroloji kurumu Météo France, dün yaptığı açıklamada ağırlıklı olarak batı kesimlerdeki 352 hava istasyonunda yeni aylık sıcaklık rekorları ölçüldüğünü, en yüksek sıcaklığın ise Biarritz yakınlarındaki Hossegor civarında 37,1°C olarak kayda geçtiğini duyurdu. İklim bilimciler, 1979’a kadar uzanan kayıtlar temel alındığında bu “emsalsiz” olayın yılın bu döneminde meydana gelme olasılığının binde bir olduğunu söylüyor.
Meteorologlar, ülkenin önümüzdeki günlerde de “son derece anormal ve güçlü” bir ısı kubbesinin etkisi altında kalarak kavrulacağı uyarısında bulunuyor. Isı dalgalarını kilitleyerek uzun süreli hale getiren bu atmosferik desen, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle giderek daha yaygın hale geliyor.
Bugün (26 Mayıs) Nantes’ta gündüz en yüksek sıcaklığın yakıcı 35°C’ye ulaşması beklenirken, Paris, Lyon, Toulouse ve Bordeaux’da 34°C ölçülecek. Lille gibi kuzey kentlerinde bile sıcaklıkların 30°C’ye çıkacağı öngörülüyor.
Pazar günü Paris’teki bir koşu yarışında hayatını kaybeden 53 yaşındaki bir koşucu da dahil olmak üzere çok sayıda ölümle bağlantılı olabileceği düşünülen bu sıcak hava dalgası, Fransa’nın yaz aylarına girerken nelerle karşılaşabileceğine dair alarm zillerini çalıyor.
Fransa daha mı ısınıyor?
Geçen yıl Fransa, ülkenin bazı bölgelerinde sıcaklıkların 40°C’ye çıktığı bir dizi sıcak hava dalgasına maruz kaldı. Onlarca bölge turuncu alarma geçirilirken, Aude, sıcak ve kuru koşulların körüklediği, Fransa’nın son 50 yılda gördüğü en kötü orman yangınlarından birine sahne oldu. 2025, Avrupa Birliği’nde yangınlar açısından kayıtlara geçen en kötü yıl oldu.
AB’nin Copernicus İklim Değişikliği Hizmeti (C3S (kaynak İngilizce)) verilerine göre Fransa, 2025 yazı boyunca ortalamanın üzerinde sıcaklıklarla karşılaştı; ülkenin büyük bölümünde, azami hava sıcaklığının en az 25°C olduğu “yaz günü” sayısı ortalamanın 15 gün üzerine çıktı.
Güneybatı Fransa’da ayrıca, şiddetli sıcaklar açısından en büyük sapmalardan bazıları görüldü; sıcaklıklar mevsimsel azami ortalamanın yaklaşık 6°C üzerine çıktı.
Yıkıcı yazın ardından, London School of Hygiene & Tropical Medicine tarafından yapılan hızlı bir analiz, iklim değişikliğinin, sıcaklıkları 3,6°C’ye kadar yükselterek Avrupa’daki 854 kentte kaydedilen 24 bin ölümün yaklaşık yüzde 68’inden sorumlu olduğunu ortaya koydu.
Çalışma, Fransa’da sıcağa bağlı 1.444 ölümde iklim değişikliğinin payı olduğunu, Paris’in en yüksek can kaybı yaşayan kentlerden biri olduğunu tespit etti.
Bu, Fransa’nın, çığır açan “50°C’de Paris” kriz tatbikatının ardından yıllardır beklediği bir senaryo.
Fransa aşırı sıcaklara ne kadar hazırlıklı?
2023’te Paris kenti, iki arrondissement’te düzenlenen “50°C’de Paris” girişimiyle, sakinlerini aşırı sıcaklarla dolu bir geleceğe hazırlamaya çalıştı.
Girişim kapsamında, konut, sağlık, enerji ve kamusal alan gibi kilit sektörlerdeki kırılganlıkları değerlendirmek üzere şehir plancıları, sağlık uzmanları, bilim insanları ve kamu otoriteleri bir araya getirildi.
Çalışmanın bir parçası olarak, yaklaşık 70 çocuk, sıcaklığın 18°C’de sabit kaldığı karanlık bir tünele gönderildi. Yeraltına inen çocuklardan, yakın gelecekte yeni normal haline gelebilecek aşırı sıcaklıkların etkilerini canlandırmaları istendi.
Buna, çocukların elektrik kesintisi sırasında bozulan yiyeceklerden zehirlenmiş gibi yapmaları ve arızalı bir jeneratörden sızan karbon monoksitin etkilerini oynamaları da dahildi. Tatbikattan önce çocukların velilerinden tam onay alındı.
Kızılay görevlileri, sağlık sistemlerinin sıcak hava dalgalarında hızla kapasitesini doldurduğunu bilerek, kurgulanan senaryolar üzerinden kimi önce hastaneye sevk edeceklerini belirlemeye çalıştı. İtfaiyeciler, belediye yetkilileri ve öğretmenler de böylesi bir olayın yaratacağı kaosu canlandırmak için çalışmaya katıldı.
Tatbikatın değerlendirme raporu, aşırı sıcakların özellikle kırılgan topluluklar arasında Fransa’da halk sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Metro ve demiryolu hatları gibi altyapıların da yoğun sıcaklar karşısında risk altında olduğu tespit edildi.
Rapor, Paris’in, bitki örtüsünün artırılması, daha fazla gölgeli kamusal alan yaratılması, ısıyı tutan yüzeylerin azaltılması ve okullar ile kamu tesislerinin aşırı sıcak koşullara uyarlanması yoluyla bir “vaha şehir”e dönüştürülmesi çağrısında bulunuyor.
Paris, birçok Avrupa kentiyle birlikte, sık sık kentsel ısı adası etkisinin kurbanı oluyor. Beton ve asfalt gibi kentsel altyapı elemanlarının ısıyı emerek sıcaklıkları yüksek tutmasıyla oluşan bu etki, birçok kişi için hayati önemde olsa da iç mekân klimalarının kullanımıyla daha da şiddetleniyor.
“Önümüzdeki on yılda en iyi durumda olacak ülkeler, en çok parası olanlar değil; sıcağı bir hava olayı olarak değil, bir halk sağlığı acil durumu olarak ele alan ülkeler olacak” diyor, dünya çapında hava tahmini hizmeti sunan WFY24 (kaynak İngilizce)’ün kurucusu Ionna Vergini, Euronews Earth’e.
Fransa aşırı sıcaklarla mücadele için ne yapıyor?
Paris, kenti daha yeşil hale getirme hedefiyle son yirmi yılda köklü bir dönüşüm geçirdi. Uluslararası Doğa Koruma Birliği’ne (IUCN) göre, 2020’den bu yana Paris’te 100 binden fazla ağaç dikildi; bunun 40 bini 2023 kışı boyunca gerçekleşti.
2020’den bu yana, sokakların yeşillendirilmesine olanak sağlamak için 6 binin üzerinde park yeri ve 1,3 hektarlık asfalt kaldırıldı. 2024’e gelindiğinde, doğanın kentsel yaşamla iç içe gelişmesine imkân tanıyan saksılarla donatılmış yaklaşık 100 Paris caddesi vardı. Ağaçlar ve bitkiler, kirli kentler için ek bir fayda sağlayarak hava kalitesini iyileştiriyor.
“Bu dönüşümler, Paris’in daha fazla yeşil alan ve doğaya yönelişini kalıcı hale getiren ve kentte 300 hektar ilave doğal alan yaratma hedefi doğrultusunda çalışan gelecekteki biyoklimatik Yerel Kentsel Plan (PLUb) sayesinde sadeleşecek ve kural haline gelecek” diyor IUCN.
“50°C’de Paris” tatbikatında yinelenen tavsiyelerin yanı sıra Fransa, aşırı sıcakların temel nedeniyle de doğrudan mücadele ediyor.
Nisan ayında düzenlenen Santa Marta fosil yakıt zirvesi sırasında Fransa, elektrifikasyona odaklanan fosil yakıtlardan çıkışa ilişkin ulusal yol haritasını açıkladı.
Plan, daha geniş kapsamlı karbon nötrlüğü hedefinin bir parçası olarak kömür kullanımının 2030’da, petrolün 2045’te ve enerjide gazın 2050’de sonlandırılmasını taahhüt ediyor.
Plan, 2026’dan itibaren yeni binalarda gaz kazanlarının yasaklanması ve 2030’a kadar yeni araçların üçte ikisinin elektrikli olması hedefi gibi mevcut önlemleri tek çatı altında toplarken, diğer ülkelerdeki dönüşüme destek verme taahhüdünü de yineliyor.