Euronews’e verdiği kapsamlı söyleşide AB Adalet Komiseri, dondurulmuş Macaristan AB fonlarının yakın zamanda serbest bırakılacağına dair umutları azalttı.
Macaristan'ın yeni hükümeti, sadece dondurulmuş AB fonlarının çözülmesini sağlamak için değil, kendi çıkarı ve yurttaşlarının yararı için, hukukun üstünlüğü alanındakiler de dahil olmak üzere reformları hayata geçirmeli, dedi AB'nin Demokrasi, Adalet ve Hukukun Üstünlüğü Komiseri Michael McGrath Euronews'e.
REKLAM
REKLAM
Ülkenin Başbakanı Péter Magyar, Cuma günü Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ile bir araya gelecek. Magyar, önceki lider Viktor Orbán'ın iktidarda olduğu yıllarda yargı bağımsızlığı, yolsuzluk ve demokratik gerilemeye ilişkin uzun süredir dile getirilen kaygılar nedeniyle bloke edilen 10 milyar avroluk toparlanma fonunun, ağustostaki son tarihten önce serbest bırakılmasını sağlamaya çalışıyor.
McGrath, reformların hayata geçirilmesinin yalnızca Brüksel'i tatmin etmekle ilgili olmadığını, Macaristanlıların bizzat haklarının ve fırsatlarının yeniden tesis edilmesiyle ilgili olduğunu vurguladı.
“Bunu AB için yapmaları gerekmiyor. Bunu kendileri ve Macar halkı için yapmaları gerekiyor ki, Avrupa Birliği üyeliğinin insanlara sağladığı haklardan, kazanımlardan, özgürlüklerden ve ayrıcalıklardan yararlanabilsinler” dedi, Euronews'in amiral programı The Europe Conversation'a konuşurken.
McGrath, özellikle, önceki hükümet döneminde kurulan kamu vakıflarının yönetişimine ilişkin kaygılar nedeniyle AB'nin Erasmus değişim programının bazı bölümlerine erişimini kaybeden Macar öğrencileri örnek gösterdi.
“Bu sorunları ne kadar çabuk çözersek o kadar iyi; böylece sıradan Macar yurttaşlarının yaşam deneyimi iyileşir. Mesele tam olarak bu” diye konuştu komiser.
Önlerinde karmaşık bir yol var
McGrath, Brüksel'in Macaristan'ın yeni hükümetini gerekli reformları hayata geçirme yönündeki geçiş sürecinde desteklemeye hazır olduğunu söyledi. Ancak tam anlamıyla hukukun üstünlüğü standartlarının yeniden tesis edilmesinin zaman alacağı uyarısında bulundu.
“Kesinlikle zorluklar olacak, karmaşıklıklar olacak ve her şeyi bir gecede yapmak mümkün değil” dedi.
“Önemli olan, Macaristan'da hukukun üstünlüğüne ve gerekli reformların hayata geçirilmesine yönelik kalıcı bir taahhüt görmemiz ve aslında son yıllarda yapılanların bir kısmının geri alınmasıdır.”
Bu açıklamalar, hükümeti Brüksel ile ilişkileri onarma ve Macaristan'ı defalarca Avrupa Birliği ile karşı karşıya getiren Orbán dönemi yönetim anlayışının kilit unsurlarını geri çevirme sözü veren Başbakan Péter Magyar'ın seçim zaferinin ardından geldi.
Orbán ve partisi Fidesz döneminde, 1998'den 2002'ye ve 2010'dan 2026'ya kadar iktidarda kalan Macaristan, Avrupa Komisyonu, Avrupa Parlamentosu ve uluslararası gözetim kuruluşları tarafından defalarca demokratik gerileme ve hukukun üstünlüğünün aşınmasıyla suçlandı.
Buna, yargı bağımsızlığı, medya ve akademik özgürlük, yolsuzluk, kamu ihaleleri ile azınlık ve LGBTİ+ haklarına ilişkin kaygılar da dahildi.
McGrath, Komisyon'un yeni hükümetin Brüksel'le kurduğu temaslardan cesaret aldığını söyleyerek devam eden üst düzey temaslara işaret etti. Kendisi de gelecek hafta ülkenin adalet bakanı Márta Görög ile görüşmek üzere Budapeşte'ye gidiyor.
“İyi bir ilerleme kaydediliyor ve biz, vatandaşlarının çıkarları doğrultusunda hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etme yolunda Macaristan'ı destekleyeceğiz” dedi McGrath.
Kaçınılmaz değişim
Ancak bu geçiş süreci, şimdiden Macaristan içinde anayasal ve siyasi gerilimleri tırmandırıyor.
Magyar, Orbán döneminde atanmış olan, ülke cumhurbaşkanı da dahil bazı üst düzey görevlileri kamuoyu önünde istifaya çağırdı ve bunu reddetmeleri halinde anayasal değişikliklere gitmekle tehdit etti.
Böyle bir baskının meşru olup olmadığı sorulduğunda McGrath, dramatik bir seçim değişiminin ardından siyasi kadrolarda yenilenmenin kaçınılmaz olduğuna dikkat çekti ancak tüm süreç boyunca hukuki usule ve bireysel haklara saygı gösterilmesi gerektiğinin altını çizdi.
“Bir ülkede siyasi manzarada böylesine sarsıcı bir değişim yaşandığında, kadrolarda da değişiklikler olması kaçınılmazdır” dedi.
“Önemli olan, her zaman usule uygun hareket edilmesi ve kamu görevinde bulunanlar da dahil olmak üzere her bir yurttaşın haklarına saygı gösterilmesidir.”
Komisyon'un, tüm AB üye ülkelerini kapsayan daha geniş kapsamlı yıllık hukukun üstünlüğü değerlendirmesinin bir parçası olarak Macaristan'daki gelişmeleri yakından izlediğini de ekledi. Bir sonraki raporun temmuz ayında açıklanması bekleniyor.
Yeni Macar hükümeti ayrıca, gelecekteki başbakanların görev süresini iki dönemle sınırlayacak anayasa değişikliklerini de değerlendiriyor. Bu adım, yaygın biçimde, Orbán'ın yeniden iktidara dönmesini engellemeye yönelik olarak görülüyor.
Ancak komiser, seçim kuralları ve anayasal düzenlemelerin esasen ulusal bir yetki alanı olmaya devam ettiğini belirterek bu öneriye doğrudan yorum yapmaktan kaçındı.
“Seçim siyasetine ve seçimlerin yürütülmesine gelince, bu ulusal bir yetkidir” dedi komiser. “Üye devletlerin bu nitelikte kararlar alma yetkisine saygı duyuyoruz.”
Macaristan'daki siyasi dönüşüm, popülist yönetim yıllarında zayıflayan demokratik kurumların içeriden yeniden inşa edilip edilemeyeceğinin ve Brüksel'in reformları, yeniden açılan fonlar ve siyasi destekle ne kadar hızlı ödüllendirmeye hazır olduğunun bir test vakası olarak Avrupa genelinde yakından izleniyor.