Antonio Costa’nın Rusya ile diplomatik kanal açma yönündeki sürpriz kararı, perşembe günkü zirvenin ana gündemlerinden biri oldu. Birçok lider, temas başlatılmadan önce kendilerine danışılmamasından endişe duyduklarını ifade etti.
AB Konseyi Başkanı Antonio Costa, Kremlin’le barış müzakereleri için koşulların oluşup oluşmadığını değerlendirmek amacıyla diplomatik bir kanal açma yönündeki sürpriz kararını savundu. Costa’nın ekibi, böyle bir olasılığın şu anda uygulanabilir olmadığı sonucuna vardı.
REKLAM
REKLAM
Konu, perşembe günü Brüksel’de düzenlenen AB liderleri zirvesine damga vurdu.
Başkanlığı döneminde 27 üyenin birliğini korumayı ana tema haline getiren Costa’nın, Moskova ile temas kurmak için neden doğru zamanın geldiğine karar verdiğine dair net bir açıklama yapılmadı. Bu hafta başında, Costa’nın özel kalem müdürü Pedro Lourtie’nin, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in üst düzey bir danışmanıyla birkaç telefon görüşmesi yaptığı ortaya çıkmıştı.
Costa’nın ofisi doğrulamasa da söz konusu yetkilinin Yuri Ushakov olduğu anlaşılıyor.
Bir AB yetkilisi, "Başkan, ofisinden Rusya ile diplomatik bir kanal açmasını istediğini açıkladı. Amaç, doğru zaman geldiğinde AB’nin çıkarlarını savunmaya hazır olmaktı. Burada söz konusu olan, esasa ilişkin herhangi bir görüş alışverişi ya da müzakere içermeyen kısa temaslar; yalnızca diplomatların diplomatik işlerini yapmasıdır," dedi.
Yetkili, "En önemli nokta, Avrupalıların Rusya ile nasıl temas kurulacağı ve AB’nin pozisyonunun ne olması gerektiği konusunda koordinasyon içinde kalmasıdır," diye ekledi ve 27 üyeyi koordine etmenin Konsey Başkanı’nın görevi olduğunu vurguladı.
Yetkiliye göre, "bir dizi lider" Costa’nın bloğun çıkarlarını temsil edecek "doğal temsilci" olduğunu belirtti. Bu da Costa’nın Rusya ile doğrudan görüşmeler için özel temsilci olarak atanmasına yönelik olası bir desteğe işaret etti.
Costa’nın adı son haftalarda risksiz olmayan bu görev için gündeme gelmişti.
Belçika, Slovenya ve Avusturya liderleri, perşembe günü Costa’nın kararını destekleyenler arasındaydı. Slovakya ve Bulgaristan’ın da bu adıma destek verdiği değerlendiriliyor.
Slovenya Başbakanı Janez Janša, "Çatışmaların sona ermesine ve müzakerelere yol açabilecek her türlü adım memnuniyetle karşılanmalıdır," dedi.
Buna karşın bazı üye ülkeler karara karşı çıktı.
Euronews’e konuşan birkaç diplomata göre Polonya, Baltık ülkeleri ve İskandinav ülkeleri endişelerini dile getirenler arasındaydı. Ayrışmanın temelinde, tüm üye ülkelerin Rusya ile herhangi bir şekilde temas kurmak için doğru zaman olduğuna inanmaması yatıyor. Bazıları ise bu görevin Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık anlamına gelen E3 formatı altında yürütülmesi gerektiğini savunuyor. E3, Kremlin’le kendi kanalını açmanın yollarını araştırıyor.
Costa, Ruslarla gerçekten bir kanal açılıp açılamayacağını test etmeye karar vermeden önce ulusal başkentlerle geniş çaplı istişarelerde bulunmadı. Çevresi ise Portekizli siyasetçinin bu adımı, Ukrayna’nın teşvikiyle attığını savundu. Kyiv, Avrupalılardan barış sürecinde daha büyük rol üstlenmelerini, buna Rusya ile konuşmanın da dahil olmasını istemişti.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, geçen ay Costa ile yaptığı görüşmenin ardından, "Bu süreçte güçlü bir sese ve varlığa sahip olması önemli; ayrıca Avrupa’yı özel olarak kimin temsil edeceğini belirlemeye değer," demişti.
Perşembe günü 27 lider tarafından onaylanan zirve sonuç bildirgesinde, AB’nin müzakerelerde "angajmanını artırmaya" hazır olduğu ilk kez ifade edildi.
Ancak diplomatik temas, bu sonuçlar kesinleşmeden günler önce gerçekleşti. Bu da Costa’nın bir yetkiye sahip olup olmadığı ya da yalnızca birkaç üye ülkenin desteğiyle hareket edip etmediği sorusunu gündeme getirdi. Euronews’in görüştüğü çeşitli üye ülkelerden birden fazla yetkili, kendilerine danışılmadığını ve konuyu medya haberleriyle öğrendiklerini söyledi. Buna rağmen bu diplomatların birisi, başkanın çabalarını takdir ettiğini belirtti.
Bu gelişme, Rusya ile ilişkiler konusunda üye ülkeler arasındaki derin görüş ayrılıklarını ortaya koyuyor.
Hollanda Başbakanı Rob Jetten, "Hem Ukrayna hem de Avrupa, kalıcı bir barış anlaşmasına ulaşmak için nihayetinde müzakerelere ihtiyaç duyulacağı konusunda her zaman çok net oldu," dedi.
Jetten, "Ancak Ruslar bunu yapmaya istekli olmadığı sürece, Ukrayna’nın savaş sahasında üstünlüğü ele geçirmesine yardım etmeliyiz," ifadelerini kullandı.