El Niño genellikle yılın sonuna doğru zirve yapar; ancak okyanuslardaki ısının atmosfere salınması daha yavaştır ve küresel sıcaklıkları ertesi yıl yükseltir.
Birleşmiş Milletler'in iklim ajansı perşembe günü uyardı; El Niño'nun önümüzdeki aylarda "çok güçlü" bir olaya dönüşmesinin ve bu hava olgusunun Şubat ayına kadar neredeyse kesin olarak devam etmesinin beklendiğini bildirdi.
REKLAM
REKLAM
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) (kaynak İngilizce), El Niño'nun bu yılın sonuna doğru zirveye ulaşacağını, ancak iklim üzerindeki dolaylı etkilerinin 2027'nin ilerleyen dönemlerine kadar süreceğini açıkladı.
"El Niño iyice yerleşti ve önümüzdeki aylarda çok güçlü bir olaya dönüşerek yağış ve sıcaklık düzenleri üzerinde büyük etkiler yaratacak; bununla bağlantılı olarak sel, kuraklık ve aşırı sıcak dalgaları riskini artıracak" dedi WMO.
El Niño doğal bir iklim olgusudur, iklim değişikliğinin sonucu değildir.
Ancak bilim insanları, fosil yakıtların yakılması nedeniyle zaten ısınan gezegenin sıcaklığını daha da artırmasını ve hava olaylarındaki aşırılıkları körüklemesini bekliyor.
BM Genel Sekreteri António Guterres, "El Niño gözlerimizin önünde dev boyutlara ulaşıyor" dedi.
"Bilim hiçbir kuşkuya yer bırakmıyor: Gezegen keşfedilmemiş sularda ve o sular ısınıyor. Deniz yüzeyi sıcaklıkları yükseliyor, termometreler tırmanmayı sürdürüyor ve dünya aşırı hava olaylarının tehlike bölgesinde" diye konuştu.
"Artık yarış, artan risklerle iklim eylemi başlatma ve insanları koruma kararlılığımız arasında. Bu yarışı mutlaka kazanmamız gerekiyor."
Ekonomilere ‘büyük darbe’
El Niño genellikle yılın sonuna doğru zirve yapıyor ancak okyanuslardaki ısı atmosfere daha yavaş salındığı için küresel sıcaklıklar bir sonraki yıl daha da artıyor.
Kayıtlara geçmiş en sıcak yıl, son El Niño'nun ardından gelen 2024.
"Bu olağanüstü El Niño... dünya genelinde topluluklara ve ekonomilere büyük bir darbe vurma potansiyeline sahip" dedi WMO Genel Sekreteri Celeste Saulo.
"Kuraklık ve sellerin yol açtığı aksama ve yıkımı şimdiden görüyoruz ve El Niño şiddetlendikçe bu etkilerin artmasını bekliyoruz."
Saulo, afet yönetimi otoriteleri ile tarım, sağlık, enerji ve su gibi iklimden etkilenen sektörleri alarma geçirerek hazırlık için "kaybedecek zaman olmadığını" vurguladı.
El Niño, orta ve doğu ekvatoral Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey sıcaklıklarını artırıyor; bu da dünya genelinde rüzgar, basınç ve yağış düzenlerinde değişikliklere yol açıyor.
Bu olgu genellikle her iki ila yedi yılda bir ortaya çıkıyor ve yaklaşık dokuz ila on iki ay sürüyor.
Koşullar, El Niño ile onun zıddı La Niña arasında salınım gösteriyor; arada ise nötr koşullar yaşanıyor.
"Tropikal Pasifik genelindeki olağanüstü sıcak okyanus koşullarıyla beslenen El Niño'nun, önümüzdeki aylarda daha da güçlenerek çok güçlü bir şiddete ulaşması bekleniyor" dedi WMO.
BM ajansı, El Niño olaylarını zayıf, orta, güçlü ve çok güçlü olarak sınıflandırıyor; bu da mevcut olayın dört dereceli ölçeğin en üst seviyesine ulaşacağı anlamına geliyor.
WMO, El Niño'nun Şubat ayına kadar devam etme olasılığının "neredeyse yüzde 100 gibi olağanüstü yüksek" olduğunu bildirdi.
Pasifik Okyanusu ısınıyor
El Niño, tropikal Pasifik'ten binlerce kilometre uzaktaki hava ve iklim modellerini de baştan aşağı değiştirebiliyor.
Her El Niño olayı farklı seyrediyor, ancak büyük olaylar çoğu zaman tanıdık kalıpları izliyor. Buna Amazon'un bazı bölümlerinde, Endonezya ve Avustralya'da kuraklık, Hindistan'da musonların bozulması ve tropik kuşak genelinde yağış rejimlerinin yer değiştirmesi de dahil.
Eylül-Kasım dönemi için WMO tahminleri, "neredeyse tüm kara alanlarında" normalin üzerinde sıcaklık olasılığının arttığını gösteriyor. Örgüte göre yağış desenleri de, güçlü Pasifik El Niño'suna "belirgin ve klasik bir atmosferik yanıt" veriyor.
Orta doğu ekvatoral Pasifik'teki deniz yüzeyi sıcaklığı anormalliklerini ölçen endeks, Mayıs-Temmuz döneminde normalin ortalama 1,5 derece üzerinde seyrederken daha da güçlendi.
Temmuz sonu ile ağustos ortası arasındaki haftalık değerler, ortalamanın yaklaşık 2,2 ile 2,6 derece üzerine çıkarak El Niño'nun güçlenmeyi sürdürdüğüne işaret etti.
Temmuz ve ağustos başında bazı bölgelerde, okyanusun yüzeyinin altındaki sıcaklıklar ortalamanın 8 dereceden fazla üzerine çıktı.