Rusya’daki bir veba enstitüsünde laboratuvar kazası sonucu bir personelin ölmesi, vebayı ve nasıl yayıldığını yeniden gündeme taşıdı.
Bölgesel medyada, bölgenin güvenlik birimlerine yakın isimsiz kaynaklara dayanarak verilen haberlere göre, Rusya'nın İrkutsk kentindeki veba enstitüsünde çalışan bir personel, laboratuvarda bir deney tüpünün kırılmasının ardından hayatını kaybetti.
REKLAM
REKLAM
Rus yetkililer, hastalığının, üzerinde çalıştığı herhangi bir etkene bağlı olduğuna dair bir kanıt bulamadıklarını açıkladı. Ancak teyit edilmemiş bazı medya haberlerinde ölüm nedeninin, insandan insana bulaşabilen, daha az görülen ancak ağır seyreden bir veba türü olan pnömonik veba olabileceğinin öne sürülmesi, ülkede endişeye yol açtı.
Rus medyası, ölen çalışanla temas eden yaklaşık 200 kişinin sıkı tıbbi gözetim altına alındığını ve bölgede birkaç hastanenin kapatılarak karantinaya alındığını bildirdi.
“Bulaşmanın bir laboratuvarda gerçekleşmiş olması (ve muhtemelen iyi bir şekilde dezenfekte edilmiş bulunması) ve insanların hızla karantinaya alınması nedeniyle, bunun daha fazla yayılması son derece düşük bir ihtimal. Dolayısıyla bulaşıcı olsa da yayılma fırsatı bulması pek olası değil” diye konuştu Melbourne Üniversitesi koruma bilimi profesörü Alice Hughes, Science Media Centre’a yaptığı değerlendirmede.
Buna rağmen, halk sağlığı yetkilileri olası gelişmeleri yakından takip ediyor.
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC), Euronews’e yaptığı açıklamada “durumu yakından izlediğini” ve Dünya Sağlık Örgütü ile temas halinde olduğunu bildirdi.
“Doğu Rusya’da, veba olduğundan şüphe edilen ve nedeni bilinmeyen bir zatürre vakasının farkındayız. Bu şüphe henüz doğrulanmış değil” denildi kurum sözcüsünün yazılı açıklamasında.
Sözcü ayrıca, şu ana kadar mevcut sınırlı bilgilere göre ikincil vakalara ya da sürdürülebilir insandan insana bulaşa dair herhangi bir bildirim bulunmadığını belirterek, Irkutsk ile Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleri arasında, “özellikle de Rusya’nın Ukrayna’ya karşı yürüttüğü savaş nedeniyle şu anda çok az seyahat” olduğunu vurguladı.
Veba Avrupa’da 50 yılı aşkın süredir görülmüyor; buna karşın, özellikle Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Madagaskar’da olmak üzere Afrika’da insan vakaları bildirilmeye devam ediyor.
Uzmanlar risk hakkında ne diyor?
Rusya’daki şüpheli vakaya ilişkin bilgiler son derece sınırlı olsa da uzmanlar, sporadik pnömonik veba vakalarının nadir olmadığını belirtiyor.
“Veba sadece tarihte kalmış bir hastalık değil” diyor Birmingham Üniversitesi viral immünoloji doçenti Zania Stamataki, Science Media Centre’a yaptığı açıklamada. “Afrika, Asya ve Amerika kıtalarındaki kemirgen popülasyonlarında endemik olarak bulunmaya devam ediyor ve her yıl, pnömonik formdaki salgınlar da dahil olmak üzere insan vakaları görülüyor.”
Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu’nda mikrobiyal patogenez profesörü olan Brendan Wren’e göre ise “İnsanlar arasında Yersinia pestis bulaşının genelde zayıf olması nedeniyle aşırı endişeye gerek yok”.
Pnömonik veba nedir?
Pnömonik veba, vebaya yol açan bakterinin akciğerleri enfekte etmesiyle ortaya çıkan bir hastalıktır.
Pnömonik veba, hastalığın en ağır biçimidir ve insandan insana bulaşabilen tek veba türüdür. Tedavi edilmezse vaka ölüm oranı yüzde 30 ile 100 arasında değişebilmektedir.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ) göre bu form özellikle bulaşıcıdır ve solunum yolu damlacıkları aracılığıyla insandan insana geçerek ağır epidemilere yol açabilir. Ancak hastalık zamanında tespit edilip tedavi edildiğinde iyileşme oranları yüksektir.
Kuluçka süresi 24 saat kadar kısa olabilir ve enfekte olan herhangi bir kişi, solunum yolu damlacıklarıyla hastalığı başka insanlara bulaştırabilir.
Belirtileri nelerdir?
Pnömonik veba, tedavi edilmemiş bubonik ya da septisemik veba hastasının akciğerlerine bakterinin yayılmasıyla ya da enfekte bir insan veya hayvanın öksürükle saçtığı damlacıkların solunmasıyla gelişir.
Belirtiler genellikle enfeksiyondan bir ila üç gün sonra ortaya çıkar. Nefes darlığı ve öksürük gibi ağır solunum yolu sorunlarını içerir; öksürük çoğu zaman kanlı ya da sulu balgamla seyreder.
Tedavisi nedir?
Tedavi edilmediği takdirde pnömonik veba hızla ölümcül olabilir. Erken tanı ve tedavi, hayatta kalma ve komplikasyonların azaltılması açısından hayati önem taşır. Enterobakterilere karşı kullanılan yaygın antibiyotikler, erken verildiği takdirde hastalığı etkili biçimde tedavi edebilir.
“Veba ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır. Ancak Avrupa’da kolaylıkla bulunabilen antibiyotiklerle teşhis edilip tedavi edilebilir” diye belirtti ECDC sözcüsü.
Ajans, pnömonik veba vakalarında hastaların izole edilmesi ve temaslılarının tespit edilip tedavi edilmesi gerektiğini internet sitesinde vurguluyor.
Aşı var mı?
DSÖ, sürekli enfeksiyon riski altında olan laboratuvar çalışanları ve sağlık personeli gibi yüksek riskli gruplar dışında aşılama önermiyor.
İnsanlarda veba vakalarının dünyanın çoğu bölgesinde nadir görülmesi nedeniyle, halk sağlığı kurumları, özel olarak yüksek maruziyet riski taşımayan kişilerin aşılanmasına gerek olmadığını düşünüyor.