Euronews artık Internet Explorer üzerinden erişilebilir değil. Bu tarayıcı artık Microsoft tarafından güncellenmiyor ve en son teknik yenilikleri desteklemiyor. Sizi; Esge, Safari, Google Chrome veya Mozilla Firefox gibi başka tarayıcıları kullanmaya davet ediyoruz.
Son Dakika

Baltacı - Katerina buluşması yaşandı mı? Katerina Sarayı Müdürü Rus Çariçesi'ni anlatıyor

1. Katerina ve Katerina Sarayı Müdürü Olga Taratynova (sağda)
1. Katerina ve Katerina Sarayı Müdürü Olga Taratynova (sağda) -
Telif hakkı
Bahtiyar Küçük, Euronews
Euronews logo
Metin boyutu Aa Aa

Rusya Çariçesi 1. Katerina ile Osmanlı Sadrazamı Baltacı Mehmet Paşa'nın Prut Savaşı'ndaki (1711) rolü bugün hala tartışılıyor.

Peki Katerina – Baltacı görüşmesi gerçekleşti mi, savaş sırasında Katerina bütün mücevherlerini Osmanlı'ya verdi mi?

Rusya’nın St. Petersburg kentinde ziyaretçi akınına uğrayan Katerina Sarayı’nın (Çarlık Sarayı) Müdürü Olga Taratynova, Rus Çarı 'Deli Petro', Çariçe Katerina ve o dönemi euronews’e anlattı.

Bin yıllık Rusya tarihinde Romanov hanedanlığı çariçeleri devletin kaderi için önemli roller üstlendi. Onlar arasında Prenses Olga, Yelena Glinskaya ve 2. Katerina ilk sıralarda gösteriliyor.

Türkiye ve Avrupa’da adına romanlar yazılan, müzikaller sahnelenen ‘Deli Petro’nun eşi I. Katerina ise en renkli kişiliklerin başında geliyor.

Osmanlı ordusu 1711'deki Prut Savaşı'nda ‘Katarina’nın Sadrazam Baltacı Mehmet Paşa ile buluşmasından’ sonra Rus ordu kuşatmasını kaldırdı ve savaşın seyri değişti.

"O dönem yaşandığı söylenen olaylar efsane"

Prut Savaşı sonrasında yaşandığı iddia edilen olayların Rusya tarihi için çok anlamı olmadığını söyleyen Taratynova, “O dönem yaşandığı söylenen olaylar efsane; bunlar ancak edebiyat kitaplarında yer alabilir.” şeklinde konuştu.

Katerina’nın Baltacı Mehmet Paşa’nın çadırına giderek ona mücevherler hediye ettiğiyle ilgili iddiaların asılsız olduğunu kaydeden Taraynova, “Mücevherlerin verildiği yönündeki iddialar eski hikaye kitaplarında tasvir edildi.” diyor.

"Petro eşi Katerina'ya aşıktı"

Katerina ve eşi Büyük Petro arasında büyük aşk yaşandığını hatırlatan Katerina Sarayı Müdürü, o dönemi şöyle anlattı: “Birinci Katerina soylu bir aileden gelmiyordu. Baltık ülkesinden geliyordu. Katerina ilk başta Rus Çarı Büyük Petro'nun sadık bir arkadaşıydı. Daima ona eşlik etti. Her zaman yanındaydı. Petro’nun sağlık problemleriyle ilgili olsun diğer zamanlarda olsun onun sorunlarını çözerdi. Petro da Katarina’ya saygı duyardı ve ona ciddi anlamda aşıktı. Katerina, Petro’nun hayatının son anına kadar onun yanında yer aldı. Çiftin 11 çocuğu oldu.”

"1. Petro, Katerina’dan kurtarıcı olarak söz ediyor"

Prut Savaşı’nın yaşandığı dönemde Petro ile evli olmayan Katerina, savaştan sonra 1712 Şubat'ında Çar ile resmen evlendi. 1724'te taç giydi. Tarihçi İlber Ortaylı, Baltacı Mehmet Paşa – Katarina olayını anlatırken, Petro’nun Katerina ile evlenme sebebini şöyle açıklıyor: “I. Petro kuşatmadan kurtulduktan sonra çıkardığı emirnamede Katerina’dan kurtarıcı olarak söz ediyor ve onunla nikah kıyıyor.”

Bahtiyar Küçük, Euronews
Rusya tarihinde Romanov hanedanlığı çariçeleri önemli görevler üstlendiBahtiyar Küçük, Euronews

Çarlık Sarayı'nın yapımında kadınların büyük katkısı oldu

Taratynova, Çarlık Sarayı olarak da bilinen Katerina Sarayı'nın yapımında başta Rus Çariçesi 1. Katerina olmak üzere kadınların önemli rol oynadığını söylüyor: "1. Petro Katerina’ya bu araziyi hediye etti. O da buradaki küçük avcı malikanesini mükemmel bir saraya dönüştürdü. Katerina bütün çalışmaları gizlice yaptı. Sarayı eşi Petro'ya sunduğunda o bundan çok mutlu oldu. Petro, Katerina’nın bu zorlu işi gerçekleştirmesinden dolayı onunla gurur duydu. Rus imparatorlarının Çarlık Sarayı 300 yıllık tarihe sahip bir yapı. Rus imparatorları burada yaşadı, yazlarını burada geçirdi. Tarihte Çarlık Sarayı’nın yapımına en büyük katkıyı kadınlar yaptı."

Bahtiyar Küçük, Euronews
Katerina (Çarlık) Sarayı St. Petesburg'da 1. Katerina tarafından yaptırıldıBahtiyar Küçük, Euronews

Petro, 'kendisini aldatan' Katerina'yı ölüm döşeğinde affetti

1. Katerina, Letonyalı bir köylü ailenin kız olarak 1684'te dünyaya geldi. Asıl adı Marta Skavronska. İsveç ile yapılan savaşta esir alındı. Rus Çarı 1. Petro'nun silah arkadaşı Alexnader Menshikov'un hizmetçiliğini yaptı. Petro ilk kez 1703'te onunla karşılaştı. 1. Petro 1705'te kız kardeşi Natalia'yı onun yanına göndererek Rusça öğrenmesini sağladı. Marta 1707'de Ortodoks inancına geçerek adını da Yekaterina Alexeyevna Mikhailova olarak değiştirdi.Petro, Katerina'nın bütün mücevherlerini Osmanlı'ya verdiği 1711'deki Prut Savaşı sonrası 1712'de onunla resmen evlendi. 1724'te taç giydi, Çariçe oldu. Çiftin 11 çocuğu dünyaya geldi.

Bahtiyar Küçük, Euronews
"Rus Çarlarının Eşleri" adlı kitapta Katerina ve Petro dönemi de anlatılıyorBahtiyar Küçük, Euronews

Katerina Sarayı'nda satılan "Rus Çarlarının Eşleri" adlı kitapta Katerina ve Petro ile ilgili tartışmalı konulara değiniliyor. Kitapta Petro'nun 'sevgilisi' Anna Mons'un erkek kardeşi ve Katerina'nın yardımcısı Alman Willem Mons'un çariçe ile ilişkisi olduğu iddiaları sonrası idam edildiği belirtiliyor. Bu olaydan dolayı eşi Katerina'ya kızgın olan Petro, Ocak 1725'te ölüm döşeğinde onu affetti. İkilinin hiç erkek çocuğu olmadığı için Katerina 28 Ocak 1725'te tahta kendisi çıktı.

Bahtiyar Küçük, Euronews
Katerina Sarayı'nda 1. Katerina'nın tablosuBahtiyar Küçük, Euronews

1711’de ne yaşandı?

Osmanlı Sadrazamı Baltacı Mehmet Paşa ve Rus Çariçesi 1. Katerina’nın 18. yüzyılın başında yaşadığı iddia edilen ilişkiyle ilgili tartışmalar günümüzde de devam ediyor.

Üzerine kitaplar yazılan ve tarihçileri ikiye bölen olaya göre, Prut Savaşı sırasında kuşatma altındaki Rus ordusu ‘Katarina’nın Baltacı ile buluşmasından’ sonra serbest kaldı.

Osmanlı ve Rusya arasında 1711’deki Prut Savaşı’nın seyrini değiştirdiği belirtilen olaya göre, mağlubiyeti kabul eden Rus Çarı I. Petro’nun eşi I. Katerina, Baltacı Mehmet Paşa ile görüştü ve sadrazama mücevherler sundu.

Katerina’nın barış anlaşması için Baltacı Mehmet Paşa’ya rüşvet olarak mücevher ve kadınlar gönderdiği iddia ediliyor.

‘Baltacı ve Katerina'nın birlikte oldukları’ da iddia edilen bu görüşmenin ardından Osmanlı askerleri kuşatma altındaki Rus ordusunu serbest bıraktı.

Sadrazam Mehmed Paşa, Rusya ordusu kuşatmasını kaldırdığı için eleştirildi. O dönemin Osmanlı hükümdarı 3. Ahmed, Baltacı Mehmed Paşa’yı kuşatmadan kısa süre sonra Midilli’ye sürgüne yolladı. Katerina’nın verdiği mücevherlerden pay aldıkları için Sadaret Kethüdası Osman Ağa ve Sadaret Mektupçusu da idam edildi.

Bahtiyar Küçük, Euronews
Katerina Sarayı, St. PetersburgBahtiyar Küçük, Euronews

Baltacı - Katerina buluşması için tarihçiler ne diyor?

İlber Ortaylı:

“Prut Savaşı sırasında Baltacı Mehmet Paşa ile görüşmeye gelen heyet arasında Çariçe adayı Katerina ve bazı hediyeler vardır. Paşa’nın rüşvet aldığına dair dedikodudan başka bir delil yoktur. I. Petro kuşatmadan kurtulduktan sonra çıkardığı emirnamede Katerina’dan kurtarıcı olarak söz ediyor ve onunla nikah kıyıyor.”

Erhan Afyoncu:

“Hediye gönderiliyor. Ancak Katerina kendisi Baltacı Mehmet Paşa’nın yanına gelmiyor. Baltacı-Katerina ilişkisinin aslı astarı yoktur. İşin ilginci bu 19. yüzyıldan sonra uydurulmuştur. Ne Türk ne Rum tarihçilerinde, ne de Avusturya kaynaklarında yoktur. O dönemde Katerina’nın çadıra geldiği hikayesi yok. Daha sonra edebiyatçılar tarafından uydurulmuş, romanlar yazılmış. 1912’de yazılmış Alman balatında anlatıyor mesela, Katerina şöyle geldi, üzerinde şu elbise vardı gibi teferruata giriyor.”

Murat Bardakçı:

“Prut kuşatması sırasında Katerina, askerinden generaline kontundan çöpçüsüne kim varsa, kıymetli madenleri, mücevherleri topluyor ve 7 araba dolusu kıymetli eşyayı, mücevheri Prut’ta Osmanlı karargahına rüşvet olarak gönderiyor ve Baltacı Mehmet Paşa bir barış anlaşması imzalıyor.”