Ölü sayısı, son on yıllardaki tüm protestoların toplamını geride bırakarak 1979 İslam Devrimi’nin kaotik günlerini anımsatıyor.
Pazartesi günü erken saatlerde internette yayımlanan bir videoya göre, bilgisayar korsanları İran devlet televizyonunun uydu yayınlarını ele geçirerek, sürgündeki Rıza Pehlevi’ye destek mesajları ve güvenlik güçlerine “silahlarınızı halka doğrultmayın” çağrısı içeren görüntüler yayınladı.
Söz konusu görüntüler, pazar gecesi İran’ın televizyon ve radyo yayıncılığı tekeline sahip devlet kurumu İran İslam Cumhuriyeti Yayıncılığı’nın (IRIB) uydu üzerinden yayın yapan birçok kanalında görüldü.
Videoda önce devrik İran Şahı'nın oğlu Rıza Pehlevi’ye ait iki klip yer aldı, ardından İran polisi üniformasına benzeyen kıyafetler giymiş kişilerin görüntüleri paylaşıldı. Yayında, bazı güvenlik güçlerinin silahlarını bıraktığı ve halka bağlılık yemini ettiği iddia edildi, ancak bu iddialara ilişkin herhangi bir kanıt sunulmadı.
Ekranda beliren bir grafikte ise şu ifadeler yer aldı: “Bu orduya ve güvenlik güçlerine bir mesajdır: Silahlarınızı halka doğrultmayın. İran’ın özgürlüğü için ulusa katılın.”
Devrim Muhafızları’na yakın olduğu düşünülen yarı resmi Fars haber ajansı, devlet yayın kuruluşunun “ülkenin bazı bölgelerinde sinyalin bilinmeyen bir kaynak tarafından kısa süreliğine kesildiğini” doğrulayan açıklamasını aktardı. Ancak açıklamada yayında tam olarak ne gösterildiğine dair bilgi verilmedi.
Pehlevi’nin ofisi, kesintide kendisini gösteren görüntülerin yayınlandığını doğruladı. Hacklenen yayında Pehlevi, güvenlik güçlerine doğrudan seslenerek, “Ordu için özel bir mesajım var. Siz İran’ın ulusal ordususunuz, İslam Cumhuriyeti’nin değil,” dedi. “Kendi hayatlarınızı korumakla görevlisiniz. Fazla zamanınız kalmadı. Mümkün olan en kısa sürede halka katılın.”
Yurtdışında paylaşılan sosyal medya videoları, muhtemelen internet kısıtlamalarını aşmak için Starlink uydularını kullanan kişiler tarafından çekildi ve birden fazla kanalda aynı anda gerçekleşen kesintiyi gösterdi. Pehlevi’nin kampanya ekibi de bu görüntüleri sosyal medya hesaplarından paylaştı.
Pazar günkü hack olayı, İran’da devlet yayınlarının kesildiği ilk örnek değil. Washington Post’un haberine göre, 1986’da CIA, Rıza Pehlevi’nin müttefiklerine “11 dakikalık gizli bir yayın” için minyatür bir televizyon vericisi sağlamış ve bu verici, İslam Cumhuriyeti’ndeki iki istasyonun sinyalini korsan olarak kesmişti.
Benzer bir olay 2022’de yaşanmış, birçok kanalda sürgündeki muhalif grup Halkın Mücahitleri liderlerini ve İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in ölümünü isteyen bir grafik gösterilmişti.
Pehlevi’nin babası, Şah Muhammed Rıza Pehlevi, 1979 İslam Devrimi öncesinde ülkeyi terk etmişti. Oğul Pehlevi ise 8 Ocak’ta, İranlı yetkililerin interneti kapatması ve baskılarını artırması üzerine protestocuları yeniden sokağa çıkmaya çağırmıştı.
Gösterilerde zaman zaman Şah yanlısı sloganlar atılsa da Pehlevi’nin ülke içinde ne kadar gerçek bir desteğe sahip olduğu belirsizliğini koruyor.
Baskılar sonucu ölenlerin sayısı artıyor
Ölü sayısı İran'da on yıllardır yaşanan tüm protesto ve ayaklanmalardan daha şiddetli ve 1979 İslam Devrimi'ni çevreleyen kaosu hatırlatıyor.
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı Pazar günü ölü sayısını en az 3,919 kişi olarak açıkladı ve bu sayının daha da artabileceği uyarısında bulundu.
Ajans, İran'da yıllardır süren gösteriler ve huzursuzluklar boyunca, ülke içindeki aktivistlerden oluşan bir ağa dayanarak, bildirilen tüm ölümleri doğruladı.
İranlı yetkililer net bir ölü sayısı vermemiş olsa da Cumartesi günü Hamaney protestolarda "birkaç bin" kişinin öldüğünü söyledi ve ölümlerden ABD'yi sorumlu tuttu.
Bu, 28 Aralık'ta riyalin ABD doları karşısında rekor düşük seviyeye gerilemesinin ardından İran'ın kötü giden ekonomisi nedeniyle başlayan protesto dalgasındaki kayıpların boyutuna dair bir İran liderinden gelen ilk işaretti.