İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, "Ortak operasyonumuz, cesur İran halkının kendi kaderini tayin etmesi için gereken koşulları yaratacaktır," dedi.
ABD ve İsrail, Cumartesi günü İran'a yönelik geniş çaplı bir askeri operasyon başlattı.
REKLAM
REKLAM
ABD Başkanı Donald Trump, operasyonun ardından İran halkına seslenerek "kaderinizin kontrolünü elinize alın" ve 1979'dan bu yana ülkeyi yöneten İslami liderliğe karşı ayaklanın çağrısında bulundu.
Associated Press'in (AP) haberine göre, ilk saldırı dalgasında İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney'in ofisinin çevresindeki bölgeler hedef alındı.
İran medyası, saldırıların ülke genelinde gerçekleştiğini duyururken, başkent Tahran'dan dumanların yükseldiği görüldü. 86 yaşındaki Hamaney'in saldırı sırasında ofisinde olup olmadığı henüz netlik kazanmadı.
Trump, "büyük muharebe operasyonlarının" başladığını duyurduğu video mesajında, "Bizim işimiz bittiğinde hükümetinizi devralın. O yönetim artık sizin olacak. Bu, muhtemelen nesiller boyu elinize geçecek tek şans," ifadelerini kullandı.
Trump ayrıca, "Yıllardır Amerika'nın yardımını istediniz ama hiç alamadınız," diyerek operasyonun amacına dikkat çekti.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da benzer bir hedefi dile getirerek, "Ortak operasyonumuz, cesur İran halkının kendi kaderini tayin etmesi için gereken koşulları yaratacaktır," dedi.
Trump'ın dış politika stratejisinde yeni perde
Bu saldırılar, ABD'nin İran'a yönelik müdahalesinde çarpıcı bir dönüm noktası teşkil ederken, Trump yönetiminin sekiz ay içinde İslam Cumhuriyeti'ne karşı askeri güç kullandığı ikinci operasyon oldu.
Bu hamle, Trump'ın Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro'yu yakalayıp uyuşturucu kaçakçılığı suçlamasıyla New York'a getirmek için verdiği askeri emirden sadece birkaç hafta sonra geldi.
Operasyon, ABD savaş gemilerinin bölgeye sevkiyatıyla tırmanan gerilimin ardından gerçekleşti.
Trump, İran'ın nükleer programını sınırlayacak bir anlaşma istediğini belirtirken, İran’ın son dönemde ülke içindeki protestolar ve artan muhalefetle mücadele ettiği bir dönemde düğmeye bastı.
İran misilleme başlattı: Körfez'de gerilim tırmanıyor
İran, aylardır sürdürdüğü tehditlerini hayata geçirerek saldırılara karşılık verdi. Tahran yönetimi, önce İsrail'i hedef alan bir füze ve drone dalgası başlattı; ardından Bahreyn, Kuveyt ve Katar'daki ABD askeri tesislerini vurdu.
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Irak hava sahalarını kapatırken, bölgede alarm seviyesi en üst düzeye çıkarıldı.
İran Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, ülkenin karşılık vermekte "tereddüt etmeyeceği" belirtilerek, "Anavatanı savunma ve düşmanın askeri saldırısına karşı koyma vakti gelmiştir," denildi.
Sivil kayıplar ve bölgesel yansımalar
İran’ın resmi haber ajansı IRNA, ülkenin güneyindeki Hürmüzgan eyaletine bağlı Minab kentinde bir kız okulunun isabet aldığını ve 40 kişinin hayatını kaybettiğini, en az 45 kişinin de yaralandığını bildirdi.
Beyaz Saray, söz konusu okul saldırısı iddialarıyla ilgili henüz bir açıklama yapmadı.
Suriye devlet televizyonu, bir İran füzesinin Süveyde kentinde bir binaya isabet etmesi sonucu dört kişinin öldüğünü duyurdu.
BAE devlet medyası ise başkentteki füze saldırısından kaynaklanan şarapnel parçaları nedeniyle bir kişinin yaşamını yitirdiğini açıkladı.
Operasyonun perde arkası ve diplomatik tepkiler
İsrail, operasyonun aylardır ABD ordusuyla birlikte planlanan "rejime karşı geniş kapsamlı, koordineli ve ortak bir operasyon" olduğunu vurguladı.
Trump, askeri harekatı gerekçelendirirken İran'ın nükleer programını sürdürdüğünü ve ABD'ye ulaşabilecek füzeler geliştirmeyi planladığını iddia etti.
"Önce Amerika" sloganıyla iktidara gelen ve "sonu gelmeyen savaşlardan" uzak durma sözü veren Trump’ın bu hamlesi, ABD siyasetinde dikkat çekici bir sapma olarak değerlendiriliyor.
Trump, İran donanmasını "yok etmeyi" ve Tahran destekli bölgesel vekil güçleri saf dışı bırakmayı hedeflediğini söyledi.
Ayrıca Devrim Muhafızları'na silah bırakma çağrısı yaparak, teslim olanlara dokunulmayacağını, aksi takdirde "mutlak ölümle" yüzleşeceklerini savundu.
Umman Dışişleri Bakanı Bedir el-Busaidi, ABD ve İsrail'in operasyona başlamasından dolayı büyük üzüntü duyduğunu belirterek, "Aktif ve ciddi müzakereler bir kez daha baltalandı. Bu durum ne ABD'nin çıkarlarına ne de küresel barışa hizmet ediyor," dedi.
Ekonomik riskler: Hürmüz Boğazı ve petrol piyasası
Saldırıların küresel piyasalar üzerinde, özellikle enerji arzı konusunda büyük bir etki yaratması bekleniyor.
Dünyadaki deniz yoluyla taşınan petrol ihracatının yaklaşık üçte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından kapatılması veya güvensiz hale getirilmesi, küresel bir ekonomik krizi tetikleyebilir.
Bölgedeki ABD büyükelçilikleri ve konsoloslukları, tüm personel ve vatandaşlarına "ikinci bir duyuruya kadar güvenli yerlerde sığınmaları" talimatını verdi.
ABD ve İsrail'in İran'a başlattığı saldırıyla alakalı son gelişmelerden haberdar olmak için Canlı Blog'umuzu takip edebilirsiniz.