Yerel kirpi popülasyonlarında, yol trafiği kazalarının hayvanların üçte birine kadarını öldürdüğü tahmin ediliyor.
Dikenli görünümlerine rağmen, Avrupa kirpileri son derece savunmasız.
REKLAM
REKLAM
Son 10 yılda popülasyonları yüzde 30 azaldı ve bu durum, 2024’te Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin (IUCN) Kırmızı Listesi’nde “tehdit altına yakın” kategorisine alınmalarına yol açtı.
Kentsel gelişme, yollar ve tarım nedeniyle yaşam alanlarının parçalanması, onları hâlâ büyük risk altına sokuyor; araçların yoluna sürüklüyor ve nesillerini tükenme tehlikesine itiyor.
Ancak yeni bir keşif kaderlerini değiştirebilir. Birleşik Krallık’taki Oxford Üniversitesi’nden araştırmacılar, ilk kez, kirpilerin yüksek frekanslı ultrasonu duyabildiğini gösterdi ve bu da onları yollardan uzak tutmak için kullanılabilir.
“Koruma amacıyla yürütülen araştırmaların, bir türün biyolojisine dair temel bir keşfe yol açması ve bunun da dönüp yeniden koruma için yeni bir kapı aralaması özellikle heyecan verici” diyor, çalışmanın ortak yazarı Profesör David Macdonald.
Kirpi uzmanı Dr Sophie Lund Rasmussen (Dr Hedgehog) çimlerin üzerinde bir kirpiyle. | Bir Avrupa kirpisi.Kirpi uzmanı Dr Sophie Lund Rasmussen (Dr Hedgehog) çimlerin üzerinde bir kirpiyle. | Bir Avrupa kirpisi.
Ultrason kirpileri trafik kazalarından nasıl koruyabilir?
Bir araştırmaya göre, yerel kirpi popülasyonlarının üçte birine varan kısmı trafik kazalarında hayatını kaybediyor.
Bu sayı, 11 Mart’ta Biology Letters dergisinde yayımlanan yeni araştırmaya göre, otomobillere kirpileri yollardan uzaklaştıracak ultrasonik caydırıcılar takılmasıyla büyük ölçüde azaltılabilir.
Bugüne dek, insan kulağının işitemediği bu yüksek frekanslı ses dalgalarını kirpilerin duyup duyamadığı bilinmiyordu.
“Bir sonraki aşama, otomobiller için sesli uzaklaştırıcıların tasarımını ve finansmanını üstlenecek, otomotiv sektöründen iş ortakları bulmak olacak” diyor, çalışmanın baş araştırmacısı Doçent Dr Sophie Lund Rasmussen.
Etkili olduğu takdirde bunun, “azalan Avrupa kirpisi popülasyonu üzerindeki trafik tehdidini azaltmada önemli bir etki yaratabileceğini” de ekliyor.
Araştırmacılar kirpilerin işitmesini nasıl test etti?
Çalışma kapsamında, Danimarka’daki yaban hayatı kurtarma merkezlerinde rehabilite edilen 20 kirpiye, küçük bir hoparlörden kısa ses patlamaları dinletildi.
Hayvanların iç kulakları ile beyinleri arasında iletilen elektrik sinyallerini kaydetmek için üzerlerine küçük elektrotlar yerleştirildi. Bu elektrotlar, 4 ile 85 kHz arasındaki frekanslarda sesler çalındığında beyin sapının tepki verdiğini, en yüksek hassasiyetin ise yaklaşık 40 kHz civarında olduğunu ortaya koydu.
İnsan işitmesinin tipik üst sınırı 20 kHz; bunun üzerindeki her şey ultrasonik kabul ediliyor.
Deneylerin ardından kirpiler bir veteriner tarafından muayene edildi ve ertesi gece yeniden doğaya bırakıldı.
Bir fare kapanında ağır yaralandıktan sonra ötenazi uygulanan bir ölü kirpinin mikro BT taramaları ise ek bilgiler sağladı.
Araştırmacılar bu taramalardan yararlanarak kirpinin kulağının etkileşimli bir 3D modelini oluşturdu ve bunun, çok yüksek frekanslı sesleri verimli biçimde iletebilen, ekolokasyon yapan yarasalara benzer bir kemik yapısına sahip olduğunu ortaya koydu.
Taramalar ayrıca, kirpilerin kulak kemiklerinin hızlı titreşime olanak verecek biçimde yapılandığını ve böylece yüksek frekanslı ses dalgalarını iletebildiğini gösterdi.
Araştırmacılar, insanlar ile evcil hayvanların duyamayacağı, ancak kirpilerin işitebileceği ultrasonik cihazlar tasarlamanın mümkün olduğu sonucuna varıyor. Köpekler 45 kHz’e, kediler ise 65 kHz’e kadar duyabiliyor.
Bu ultrasonik caydırıcılar, araçlara takılmanın yanı sıra, robot çim biçme makineleri ve bahçe tırpanları gibi diğer tehditlerde de kullanılabilir.
Dr Rasmussen, “Yeni bulgularımız, Avrupa kirpilerinin geniş bir ultrasonik aralığı algılayabilecek şekilde evrimleştiğini ve gerçekten de bunu yapabildiğini ortaya koydu” diyor.
“Şimdi merak uyandıran soru şu: Ultrasonu birbirleriyle iletişim kurmak için mi, yoksa avlarını tespit etmek için mi kullanıyorlar? Bunu şimdiden araştırmaya başladık.”