Körfez'deki kritik enerji tesislerine yönelik saldırılar giderek sıklaşıyor ve daha yıkıcı hale geliyor. Bu durum, hem arz güvenliğini sarsmaya başladı hem de bölgedeki stratejik zafiyetleri göz önüne serdi.
Körfez genelindeki füze ve insansız hava aracı (İHA) saldırıları, piyasaların dünyanın en önemli enerji bölgelerinden birinde yaşanan aksama riskine tepki vermesiyle küresel LNG (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) fiyatlarını halihazırda yukarı çekti. Bu saldırılar, İran'ı da kapsayan ve son günlerde birçok ülkedeki petrol ve gaz tesislerini hedef alan geniş çaplı bir gerilimin tırmandığı dönemde gerçekleşiyor.
REKLAM
REKLAM
Körfez genelindeki birçok kilit enerji sahası isabet alırken, büyük tesislerde ciddi hasar bildirildi. Kesintilerin ne kadar süreceğine dair endişeler ise giderek büyüyor.
Dünyanın en büyük LNG merkezi olan Katar'daki Ras Laffan Endüstriyel Şehri'nde, İran kaynaklı olduğu bildirilen füze saldırılarının ardından birçok noktada yangın çıktı. Yetkililer, can kaybı yaşanmadan kontrol altına alınan yangınların tesislerde "önemli hasara" yol açtığını doğruladı.
Küresel enerji piyasaları araştırma firması Vanda Insights'ın kurucusu Vandana Hari, durumu şu sözlerle değerlendirdi: "Son saldırılar tabloyu kökten bir şekilde değiştiriyor." Hari, şimdiye kadar LNG üretiminin fiziksel hasardan ziyade esas olarak tedbir amaçlı durdurulduğuna, ancak son olayların doğrudan kapasiteyi vurduğuna dikkat çekti.
Saldırılar sadece Katar ile sınırlı kalmadı. Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki (BAE) Füceyre'de bulunan bir petrol tesisine düzenlenen İHA saldırısı gibi bölge genelindeki diğer olaylar, saldırıların kapsamının ne kadar genişlediğini bir kez daha kanıtladı.
Fiziki hasar risk görünümünü değiştiriyor
Hari, onarımların büyük olasılıkla ancak çatışma sona erdikten sonra başlayacağını ve birkaç ay sürebileceğini, kısmi operasyonların daha erken yeniden devreye girip giremeyeceğinin ise belirsiz olduğunu söyledi.
Sonuçları bölgenin çok ötesine uzanabilir. Katar, küresel LNG ihracatının yaklaşık beşte birini karşılıyor; bu üretimin büyük bölümü, dünyanın en büyük LNG ihracat tesisi olan Ras Laffan kompleksi üzerinden dünya pazarlarına gidiyor. Uzayan her türlü kesinti, zaten hassas olan piyasaları daha da sıkılaştırma riski taşıyor.
“Avrupa’nın kış için gaz stoklamaya yönelik alımlara başladığı bir dönemde küresel gaz piyasalarının çok daha sıkı bir hale geldiğini görebiliriz,” diyen Hari, “Avrupa son tonu kendine çekmek için en yüksek fiyatı ödeyebildiği için, Asya’daki daha küçük ve fiyata duyarlı ekonomiler en büyük zararı görecek,” ifadelerini kullandı.
Arza yönelik doğrudan etkisinin ötesinde, saldırılar üretim ve işleme aşamalarından Hürmüz Boğazı’ndan geçen deniz nakliyatına kadar Körfez’in daha geniş enerji sistemindeki zafiyetleri de ortaya çıkarıyor.
Hari, “Çatışma, Körfez’in petrol ve gaz tedarikindeki çok katmanlı bir kırılganlığı gözler önüne serdi,” diyerek, istikrarsızlığın sürmesi halinde hem yatırımlarda hem de ticaret akışlarında daha uzun vadeli yön değişikliklerinin gündeme gelebileceğine dikkat çekti.
Yedek LNG kapasitesi yok
Sektör uzmanlarına göre, yaşanan aksama yalnızca fiziki hasardan kaynaklanmıyor; aynı zamanda aktif bir çatışma ortamında faaliyet yürütmenin zorluklarını da yansıtıyor.
Küresel LNG danışmanı Jean-Christian Heintz, hasarın boyutu halen tam olarak bilinmemekle birlikte, saldırıların sektör üzerinde “psikolojik ve itibar” baskısı yarattığını, sınırlı çaplı saldırıların bile önemli operasyonel sonuçlar doğurabileceğini söyledi.
Heintz, “Makul ve ihtiyatlı bir işletmeci olarak hiçbir satıcı böyle bir ortamda üretimi yeniden başlatma riskini almayacaktır” diyerek, küçük çaplı saldırıların bile normal işleyişe dönmeyi engelleyebileceğini vurguladı.
Heintz, LNG’de “yedek kapasite diye bir şey olmadığını” belirterek, üretimin kısa sürede artırılamadığını ve yeni projelerin hayata geçirilmesinin yıllar aldığını, üstelik ciddi yatırımlar gerektirdiğini söyledi.
Kesintilerin küresel piyasalara yansımaya başladığına dair işaretler de şimdiden görülüyor. Sektör kaynaklarına göre QatarEnergy, Nisan ayı için Belçika’nın Zeebrugge terminalinde beş LNG boşluğu teklif etti; bu da kesintilerin başlangıçta öngörülenden daha uzun sürebileceğine işaret ediyor.