Thwaites Buzulu tek başına çökerse deniz seviyesi yaklaşık 65 santimetre yükselecek. 3 metre senaryosu ise Thwaites'in çöküşünün Batı Antarktika Buz Tabakası'nın diğer bölümlerini de istikrarsızlaştırması durumunda ortaya çıkabilecek uzun vadeli bir sonuç.
Bilim insanları, Antarktika'daki devasa Thwaites Buzulu'nun, kamuoyunda bilinen adıyla 'Kıyamet Buzulu'nun, beklenenden daha erken parçalanabileceği uyarısında bulundu. Araştırmacılar, buzulu destekleyen son doğal bariyerlerin hızla zayıfladığını ve bunun küresel deniz seviyelerinde ciddi yükselişlere yol açabileceğini belirtiyor.
REKLAM
REKLAM
Yaklaşık Büyük Britanya büyüklüğündeki Thwaites Buzulu, Batı Antarktika Buz Tabakası'nın kuzey ucunda yer alıyor ve 120 kilometre genişliğe ulaşıyor.
Neden 'Kıyamet Buzulu' olarak adlandırılıyor?
Thwaites, dünyanın en yakından izlenen buzullarından biri. Bunun nedeni, tamamen çökmesi halinde küresel deniz seviyelerini yaklaşık üç metre yükseltebilecek potansiyele sahip olması.
Bu miktar ilk bakışta küçük görünebilir ancak dünyanın kıyı bölgelerinde yaşayan yüz milyonlarca insan için büyük sonuçlar doğurabilir. Deniz seviyesindeki birkaç metrelik artış, çok sayıda kıyı kentini, deltayı ve ada devletini yaşanamaz hale getirebilir.
Bilim insanları son buz seddinin parçalanmasından endişeli
İngiliz Antarktika Araştırma Kurumu'nda görevli deniz jeofizikçisi Robert Larter, buzulun önünde bulunan son büyük buz sahanlığının artık parçalanma eşiğine geldiğini söylüyor.
Livescience'a konuşan Larter'a göre bilim insanları buz sahanlığının tam olarak nasıl çökeceğini bilmiyor ancak parçalanmasının kaçınılmaz olduğu görüşünde.
Araştırmacılar, okyanus sularının giderek ısınmasının buzulu alttan aşındırdığını belirtiyor. Özellikle buzulun doğu tarafında yer alan ve büyük buz kütlelerini yerinde tutan doğal "kalkan" görevi gören buz yapılarının hızla zayıfladığı ifade ediliyor.
Uydu görüntüleri de buzul üzerindeki çatlakların ve yarıkların giderek büyüdüğünü ortaya koyuyor.
En büyük risk kıyı bölgelerinde
Bilim insanlarına göre Thwaites'in çöküşü tek başına bir anda üç metrelik deniz yükselmesine neden olmayacak. Ancak buzulun istikrarsızlaşması, Batı Antarktika'daki diğer buz kütlelerinin de erimesini hızlandırabilir ve uzun vadede küresel deniz seviyelerini önemli ölçüde yükseltebilir.
Thwaites Buzulu tek başına çökerse deniz seviyesi yaklaşık 65 santimetre yükselecek. 3 metre senaryosu ise Thwaites'in çöküşünün Batı Antarktika Buz Tabakası'nın diğer bölümlerini de istikrarsızlaştırması durumunda ortaya çıkabilecek uzun vadeli bir sonuç.
Bu durumdan etkilenmesi beklenen bölgeler arasında dünyanın en yoğun nüfuslu kıyı alanları var.
Deltalar ve alçak kıyı ovaları
Risk altındaki bölgeler arasında deltalar ve alçak kıyı ovaları önde geliyor. Bu yer şekilleri birçok ülkede mevcut.
Risk altındaki başlıca bölgeler arasında Bangladeş'in güney kesimleri ve Ganj-Brahmaputra deltası, Mısır'daki Nil Deltası, Vietnam'daki Mekong Deltası, Tayland'ın kıyı ovaları ve Hollanda'nın deniz seviyesinin altındaki bölgeleri var.
Bazı ada ülkeleri yok olabilir
Bazı ada devletleri ise doğrudan varoluş tehdidi altında. Bunların başında Maldivler, Tuvalu, Kiribati ve Marshall Adaları geliyor.
Bu ülkelerin bazı adaları yalnızca 1-2 metre yükseklikte. Sorun yalnızca kara kaybı da değil; yeraltı suyu tuzlanabilir, tarım yapılamaz hale gelebilir ve fırtına taşkınları sıklaşabilir. Bu nedenle bazı bölgeler fiziksel olarak tamamen batmasa bile yaşanamaz hale gelebilir.
ABD'nin birçok kıyı kenti ciddi risk altında
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'nin tahminlerine göre, 3 metreye yaklaşan yükselme halinde özellikle şu bölgeler ağır etkilenebilir:
- Miami ve Güney Florida'nın büyük bölümü
- New Orleans çevresi
- Norfolk
- Charleston
- New York'un alçak kıyı kesimleri
- San Francisco Körfezi çevresindeki bazı alanlar
Avrupa'da nereler etkilenebilir?
Avrupa'da en büyük riski Hollanda taşıyor. Zira ülkenin yaklaşık üçte biri deniz seviyesinin altında. 3 metre senaryosunda Amsterdam çevresi ve Rotterdam çevresinin su altında kalabileceği düşünülüyor. Hollanda'nın bu tehdide karşı çok gelişmiş set sistemleri var, ancak bunların sürekli yükseltilmesi ve güçlendirilmesi gerekiyor.
Bunun yanı sıra Almanya'nın Kuzey Denizi kıyıları, İtalya'da Venedik ve İngiltere'nin doğu kıyısındaki alçak bölgeler de risk altında.
Türkiye etkilenir mi?
Türkiye, Bangladeş veya Maldivler kadar riskli değil çünkü kıyıların büyük kısmı nispeten yüksek. Ancak hassas bölgeleri de var.
Türkiye'nin deniz seviyesine en yakın ve en geniş delta sistemlerinden biri olduğu için en hassas alanlardan biri Çukurova Deltası.
Alçak kıyı düzlükleri ve tarım alanları nedeniyle risk altında gösterilen bir diğer bölge Kızılırmak Deltası.
Marmara kıyılarındaki bazı alçak bölgelerin de riskle karşı karşıya olduğu değerlendiriliyor. Özellikle Küçükçekmece ve Büyükçekmece çevresi, Bursa-Ulubat çevresi ve bazı kıyı düzlükleri geçmiş çalışmalarda hassas bölgeler arasında sayılmıştı.
Göç riski
İklim bilimciler, 3 metre senaryosunun tek büyük etkisinin "haritadan silinen şehirler" olmayacağını, kitlesel göçün de önemli bir sorun hale geleceğini vurguluyor.
Bangladeş, Mısır, Vietnam, Endonezya ve küçük ada devletlerinde yüz milyonlarca insanın yaşadığı kıyı bölgeleri ekonomik açıdan sürdürülemez hale gelebilir. Bu nedenle deniz seviyesinin birkaç metre yükselmesi bile insanlık tarihindeki en büyük nüfus hareketlerinden birini tetikleyebilir.