Uzmanlardan rehber: Güneş tutulmasını çekerken cep telefonu kamerası böyle korundu

12 Ağustos’ta Ay, İspanya’nın kuzeyi ve doğusunu kapsayan bir şerit üzerinde Güneş diskini tamamen örtecek. Bu, İber Yarımadası’ndan görülebilecek ilk tam Güneş tutulması olacak; bölgede en son böyle bir olay 1912’de yaşanmıştı. Ay’ın oluşturacağı gölge, Galiçya üzerinden ülkeye girerek batıdan doğuya doğru ilerleyecek ve Güneş’in batacağı Palma de Mallorca’ya kadar ulaşacak.

REKLAM

REKLAM

Yarımadada, kısmi evre yarımada saatiyle 19.30 civarında başlayacak ve en büyük kararma, tam konuma bağlı olarak 20.27 ile 20.35 arasında yaşanacak. Olay, Güneş ufka çok yaklaşmışken, 21.30’dan kısa bir süre önce sona erecek ve bazı noktalarda Güneş neredeyse tamamen batmış olacak. Tam tutulmanın yaşanacağı bölgelerde bu evre iki dakikadan biraz daha kısa sürecek.

Üstelik aynı gece, Perseid meteor yağmurunun da etkinliğinin en yüksek olduğu zamana denk geliyor; dolayısıyla gözlem noktasında kalanları adeta çifte şölen bekliyor.

Cep telefonunuz neden ciddi risk altında

Burada dikkat edilmesi gereken yalnızca gözleriniz değil. Akıllı telefonların optiği, bir bakıma büyüteç gibi çalışır: Objektife giren ışığı, kameranın sensörü olan son derece küçük bir yüzeye yoğunlaştırır.

Bu objektifi, birkaç dakika boyunca hiçbir koruma olmadan Güneş’e doğrultmak, kamera modülünün aşırı ısınmasına ve sensörü oluşturan fotodiyotların kalıcı biçimde yanmasına yol açabilir; bunun sonucunda görüntülerde silinmeyen lekeler ya da kurtarılamayan ölü pikseller oluşur. Ayrıca telefonun termal koruması devreye girip cihazın aniden kapanmasına da neden olabilir.

Önceki tutulmalarda kaç telefonun zarar gördüğüne dair kamuya açık istatistikler yok, ancak fotoğraflarında degrade alanlar veya siyah noktalar beliren, fotodiyotları hasar gören kullanıcı vakaları biliniyor.

Yine de bazı nüanslar var: Bazı uzmanlara göre tek bir hızlı fotoğraf çekmek, profesyonel fotoğraf makinelerindekine kıyasla çok daha küçük olan telefon sensörlerine genelde zarar vermez. Asıl risk, zoom’u uzun süre kullanıldığında ya da harici bir telefoto mercek takıldığında artıyor.

Objektif filtresiz biçimde Güneş’e ne kadar uzun süre çevrili kalırsa sensörün bozulma ve bazı fotodiyotların yanmasına bağlı olarak kayıtlarda siyah noktalar oluşma olasılığı da o kadar artar.

Telefonunuz zarar görmeden tutulmayı nasıl kaydedebilirsiniz

Başvurulan tüm kılavuzlarda tekrar eden kural basit: Güneş’in herhangi bir kısmı görünür olduğu sürece, kamera istisnasız bir güneş filtresine ihtiyaç duyar. NASA ve astronomi derneklerinin onayladığı tek standart, tutulma gözlüklerinin de uyması gereken ISO 12312-2:2015 normudur.

Pahalı aksesuarlar almanıza gerek yok. Uygun maliyetli bir seçenek, sertifikalı tutulma gözlüğünün cam kısmını kesip telefon kamerasının önüne yerleştirmek; optiğin tamamını kaplayacak şekilde yerleştirilmeli ve ışığın sızabileceği hiçbir boşluk bırakılmamalı.

Daha sağlam bir çözüm arayanlar ise akıllı telefonlar için tasarlanmış, yüksek yoğunluklu ND100000 güneş filtrelerine başvurabilir; bunları 40 euronun altında fiyatlara bulmak mümkün.

Telefonunuzla tutulmayı kaydederken cihazınıza zarar vermemeniz için ipuçları

• Kayıt almaya başlamadan önce pozlamayı ve netlemeyi Güneş üzerinde kilitleyin. Her telefonun kamera yazılımı farklıdır, ancak genellikle Güneş’in üzerine dokunup parmağınızı bir süre basılı tutmanız ve küçük bir kilit simgesi çıkana kadar beklemeniz yeterlidir.
• Kamera uygulamasında manuel ya da profesyonel modu açın; ISO’yu 100–200 gibi düşük bir değere, enstantaneyi ise 1/1000 saniyeden daha hızlı bir değere ayarlayın. Otomatik modda, filtre takılı olsa bile görüntü çoğu zaman fazla pozlanır.
• Titremeyi ve bulanık fotoğraf veya video çekimini önlemek için tripod ve zamanlayıcılı deklanşör kullanın.
• Kısmi evre sırasında, bir veya iki saniyelik aralıklarla çekilen bir time-lapse, Ay’ın hareketi çok yavaş olduğu için tutulmanın ilerleyişini gerçek zamanlı videodan daha iyi gösterir.
• Tam tutulma şeridi içinde bulunuyorsanız, Güneş tacını kaydetmek için yalnızca diskin tamamen örtülü olduğu birkaç saniye boyunca filtresiz gerçek zamanlı videoya geçin.
• Yakınlaşmak gerektiğinde dijital zoom yerine optik zoom’u tercih edin; dijital zoom yalnızca pikselleri büyütür ve görüntü kalitesini düşürür.
• Telefonunuzun sıcaklığını kontrol edin. Ağustos sıcağına Güneş’in ısısı da eklendiğinde cihaz aşırı ısınarak kendini kapatabilir; bu yüzden çekimler arasında telefonu gölgede tutmak ve yanınızda harici bir pil bulundurmakta fayda var.

Tutulmadan sonra da çalışır bir kameranız olsun istiyorsanız asla yapmamanız gerekenler

• Telefonunuzu, filtre takılı olsa bile birkaç dakika boyunca aralıksız Güneş’e doğrultup video kaydına bırakmayın.
• Filtreyi, yalnızca tutulmanın tam evresinin o birkaç saniyesi dışında hiçbir koşulda çıkarmayın ve bunu da sadece tutulmanın tümüyle görülebildiği şerit içinde bulunuyorsanız yapın.
• Güneş için sertifikalı bir filtre olmadan telefona dürbün, teleskop veya telefoto mercek takmayın.
• Üzerinizde tutulma gözlüğü olsa bile, vizörü veya objektifi Güneş’e dönük bir fotoğraf makinesi, teleskop ya da dürbünden asla bakmayın; yoğunlaştırılmış ışınlar filtreyi yakabilir ve görme yetinize ciddi zarar verebilir.
• Telefonu çekimler arasında uzun süre doğrudan Güneş altında bırakmayın.

Bir kez daha hatırlatmakta fayda var: Tutulmayı telefon ekranından izlemenin göz sağlığınız için herhangi bir riski yoktur (ama telefonunuzun kamerası için risk oluşturabilir) çünkü doğrudan ışığı yoğunlaştıran bir objektiften bakmıyorsunuz.

Tehlike, tıpkı gözlerimizde olduğu gibi, ekranda değil sensördedir. Mükemmel kareyi yakalayamayanların da fazla endişelenmesine gerek yok; olayı uygun ekipmanla uzman fotoğrafçılar zaten takip edecek ve çoğu kişi için öğleden sonra gökyüzünün aniden kararmasına tanık olmak, başlı başına unutulmaz bir anı olacaktır.