İşe yüzerek gitmek, Zürih’in suları altında şaşırtıcı derecede zengin, küçük bir kentsel ekosistem bulunduğunu ortaya koyuyor.
Bazı İsviçreli çalışanların işe yüzerek gittiklerini öğrendiğinde, bilişim uzmanı Mischa Gurov (kaynak İngilizce), bunun “İsviçre’ye özgü harika bir şey – ve biraz da delice” olduğunu düşündüğünü hatırlıyor.
REKLAM
REKLAM
Artık, Rusya doğumlu Gurov da onlardan biri.
2019’da Zürih’e taşındıktan sonra, kalabalık tramvay ve trenleri bırakıp kentin eski savunma hendeğinde serin bir yüzüşle işe gitmeye karar verdi.
Hava elverişli olduğunda, toplu taşıma ile şehir merkezine geliyor, mayo veya yüzme kıyafeti giyiyor ve eşyalarını su geçirmez bir çantaya koyduktan sonra, yolculuğunun son 1,35 kilometresini yüzmek için Schanzengraben’e (savunma hendeği) atlıyor; işe gidiş yolculuğunu böyle tamamlıyor.
“Bir iş gününe başlamanın en iyi yolu bu,” diyor Mischa Euronews Earth’e. “Bazen yüzmeden önce gölde gün doğumunu izliyorum ya da sabah banyosunu yapan kuğuları seyrediyorum. Bazense, birkaç balık onlarca metre boyunca benimle birlikte yüzüyor – gerçekten özel bir uyum hissi.”
Bu yıl şu ana kadar 60 kilometreden fazla yüzdü. Ancak bu yaz kuraklığın yol açtığı düşük su seviyeleri, yolculuğuna yeni bir gözle bakmasını sağladı.
‘Caddeden görmek çok zor olan bir şehir parçası’
Kanalın hemen yanında tramvaylar, bisikletler, ofisler ve Zürih’te bir yerden bir yere koşturan insanlar var.
Ancak yakın zamanda yaptığı bir yolculukta yanına bir su altı kamerası alan Mischa, “balıklar, eski taş duvarlar ve caddeden görmek çok daha zor olan bir şehir parçası” keşfetti.
“Doğanın mutlaka uzakta, okyanusta, yağmur ormanında ya da dağlarda olmak zorunda olmadığını fark ettim. Bazen insanlar her gün üzerinden geçtiği bir köprünün altında, neredeyse hiç fark edilmeyen koca bir dünya yaşıyor,” diyor.
Hatta büyük bir balığı fotoğraflamayı bile başardı; bunu daha sonra kentin atık yönetimi ve su koruma kurumu Entsorgung + Recycling Zürich’in (ERZ) yardımıyla, Schanzengraben’de nadir görülen kahverengi alabalıklardan biri olarak teşhis ettiler.
Bu balıkların hayatta kalabilmesi için temiz, serin ve oksijen bakımından zengin su gerekiyor; bu yüzden burada olmaları suyun kalitesinin bir göstergesi. Ancak gizli dünyalarına özen gösterilmemesi, bunu tehlikeye atabilir.
Schanzengraben’in 30 metresinde 500 sigara izmariti
Mischa, sevdiği yerlerde bırakılan çöplerden uzun süredir rahatsızlık duyuyor.
2018’de Londra’da yaşarken, Richmond Park ve Thames Nehri’ni temizlemek için çöp karşıtı bir imza kampanyası başlatmıştı.
Aynı sorun, Zürih’te de görmezden gelinmesi zor bir hâl aldı.
Bu yazın başında, Schanzengraben’in kıyısındaki kısa bir bölümde ne kadar sigara izmariti toplayabileceğini görmek istedi. Yaklaşık 30 metrelik bir alanda, 30 dakika içinde 500’den fazlasını topladı.
Sigara izmaritleri, İsviçre’de ulusal ölçekte en çok yere atılan çöp türü. Her yıl çevreye altı milyardan fazla izmarit atılıyor; bunların temizlenmesi yılda yaklaşık 53 milyon İsviçre frangına (56 milyon euro) mal oluyor. Suda, izmaritlerden sızan toksinler balıklar için ölümcül olabiliyor.
Mischa, güvenli biçimde ulaşabildiğinde sudan daha büyük parçalı çöpleri de çıkarıyor.
İsviçre’de çöp atanlara yönelik daha ağır para cezalarını da içeren daha sıkı düzenlemelerin, ihmalkâr davranışları caydırmaya ve şu an vergi mükellefleri tarafından üstlenilen temizlik maliyetlerini azaltmaya yardımcı olabileceğine inanıyor. Şu anda İsviçre’de yere çöp atmanın cezası, olay yerinde 80 ile 250 İsviçre frangı (85-266 euro) arasında değişen para cezaları olabiliyor.
Su altı kamerasını kullanmak, ne için mücadele ettiğini ona açıkça gösterdi: “Su altında ve kıyıda yalnızca atılmış eşyalar yoktu. Balıklar, kuşlar ve şaşırtıcı derecede zengin küçük bir kentsel ekosistem de vardı.”
Bu deneyim, Zürih’in bu gizli bölümünü temiz tutma kararlılığını – ve üstünden geçenleri de aynı şeyi yapmaya teşvik etme isteğini – daha da güçlendirdi.
‘İsviçre’yi temiz tutmak ortak bir sorumluluk’
Zürih’in su yollarına yalnızca sucul yaşam ve alışılmadık şekilde işe gidip gelenler bağımlı değil.
Zürih Gölü, kentin içme suyunun yaklaşık yüzde 70’ini sağlıyor.
Her yaz, şehir sakinleri tertemiz göl ve Limmat Nehri boyunca bulunan 18 resmi Sommerbad’da (resmi yaz yüzme tesisleri) serinliyor – 4.500 kişi ise her yıl düzenlenen iki kilometrelik Limmatschwimmen’e katılmak için suya koşuyor.
Ancak Mischa, daha fazla kişinin işe giderken ona katılmasını istiyor. İsviçre’nin kaydedilen en sıcak ve en kurak yazı, Zürih’in su yollarında alg patlamasına yol açtı – ancak belediyeye yaptığı çağrıya, Schanzengraben’de yüzen kişi sayısının temizlik için gereken yüksek maliyeti haklı çıkarmak için çok az olduğu yanıtını aldı.
Mischa için suyu temiz tutmak, yalnızca artık çok yakından tanıdığı ekosistemi korumakla ilgili değil; tüm kentin hem ihtiyaç duyduğu hem de keyifle kullandığı bir kaynağına hep birlikte sahip çıkmakla ilgili.
“İsviçre’yi temiz tutmak ortak bir sorumluluk,” diyor Mischa.
“Yere çöp atılması sorunu ne temizlik görevlileriyle, ne yetkililerle ne de tek tek gönüllülerle tek başına çözülebilir. Ancak hepimiz – bireyler, topluluklar, işletmeler ve yetkililer – üzerimize düşeni yaptığımızda işe yarar.”
İsviçre’de yaşayanlar, 18-19 Eylül 2026’da IGSU’nun Ulusal Temizlik Günü’ne (kaynak İngilizce) (Temiz Bir Çevre İçin İlgi Grubu) katılabilir.
Mischa ise o gün saat 7.00’de, üzerinde 1.000 atılmış sigara izmariti ve bir İsviçre çanı bulunan bir kask takarak Schanzengraben’in tamamını yüzmeyi planlıyor: “Böylece sembolik olarak çevre alarmını çalıyor ve ‘arkadaşlarımı’ – her gün işe giderken kendisine eşlik eden balıkları – zehirlemeye karşı bir protesto ifade ediyorum.”