Bağdat, 6 milyon silahın teslimi için konulan 30 Eylül son tarihini, “direniş silahları”nı vermeyi reddeden Kataib Hizbullah ve Hareket el‑Nuceba nedeniyle sürecin başlangıcı olarak ilan etti.
Irak hükümeti, resmi kurumların dışında bulunduğu tahmin edilen yaklaşık 6 milyon silahı toplama planını sürdürüyor. İçişleri Bakanlığı, Bağdat yönetiminin silahlı grupların cephaneliklerini teslim etmesi için belirlenen 30 Eylül tarihinden sessizce geri adım attığını açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Irak İçişleri Bakan Yardımcısı Hüseyin el-Avadi, silahlı grupların silahlarını teslim etmesi için başlangıçta kesin son tarih olarak belirlenen 30 Eylül'ün artık sürecin tamamlanacağı tarih değil, silahların devlet denetimine alınmasına yönelik düzenleyici sürecin başlangıcı olarak değerlendirildiğini söyledi. Tarih, ABD öncülüğündeki koalisyon güçlerinin ülkeden tamamen çekilmesiyle aynı döneme denk gelecek şekilde belirlenmişti.
Başbakan Ali el-Zeydi ile eski Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani'nin de yer aldığı dört kişilik bir komite, süreç için gözden geçirilmiş yeni bir mekanizma üzerinde çalışıyor.
Selahaddin vilayetine yaptığı ziyaret sırasında konuşan el-Avadi, hükümetin güvenlik alanındaki odağını terörle mücadeleden organize suçlarla mücadeleye kaydırdığını ve güvenlik dosyalarının önümüzdeki aylarda vilayetlere tek tek devredileceğini söyledi.
El-Avadi, el-Zeydi'nin göreve gelmesinden bu yana geçen yaklaşık 100 günde İçişleri Bakanlığı'nın ölçülebilir ilerleme kaydettiğini belirtti.
Silahsızlandırma süreci zor kullanılarak değil, müzakereler yoluyla yürütülüyor. El-Zeydi, ağustos ayında hükümetinin silahlı gruplara karşı askeri yöntemlere başvurma niyetinde olmadığını, bazı grupların silahlarını teslim ettiğini ve diğerleriyle görüşmelerin sürdüğünü söylemişti.
Başbakan son günlerde yaptığı açıklamada, ABD askerlerinin çekilmesinin ardından "Irak'ta herhangi bir direniş için hiçbir gerekçe veya ihtiyaç kalmayacağını" belirterek, "devlet içinde devlet" oluşumuna izin vermeyeceğini söyledi.
Tahran destekli milisler sürecin merkezinde
Silahsızlandırma kampanyası, ABD'nin yoğun baskısı altında yürütülüyor. Washington, haziran ayında Bağdat'tan silahların devlet kontrolüne alınması için açık bir takvim sunmasını istedi. Trump yönetimi ayrıca Irak ekonomisi açısından kritik önemdeki dolar akışına erişimi, Bağdat'ın bu süreçte atacağı adımlarla ilişkilendirdi.
Anlaşmazlığın merkezindeki grupların büyük bölümü, İran'ın yönlendirmesiyle kurulan ve Tahran'ın desteğiyle faaliyet gösteren Şii milislerden oluşuyor.
Bu gruplar genel olarak, Irak'ın en üst düzey Şii din adamı Ayetullah Ali es-Sistani'nin gönüllülere IŞİD'e karşı savaşma çağrısı yapmasının ardından 2014'te kurulan Halk Seferberlik Güçleri (Haşdi Şabi) çatısı altında yer alıyor.
Haşdi Şabi bünyesindeki bazı gruplar resmi olarak Irak'ın devlet güvenlik yapısına dahil edilirken, bazıları bağımsız komuta zincirlerini korudu ve İran Devrim Muhafızları'ndan silah, finansman ve talimat almaya devam etti.
Tahran'a en yakın ve en sert çizgideki gruplar arasında yer alan Ketaib Hizbullah ile Hareket en-Nuceba, "direniş silahları" olarak tanımladıkları silahları teslim etmeyi reddetti. İki grup daha önce Irak'taki ABD güçlerini hedef almış ve devam eden İran savaşı sırasında Körfez ülkelerine yönelik saldırılar düzenlemişti.
Buna karşılık Seraya es-Selam, Asaib Ehl el-Hak ve Ketaib İmam Ali, silahlarını teslim etmek veya statülerini yasal çerçeveye oturtmak konusunda hükümetle anlaşmaya vardı.
Seraya es-Selam, haziran ayında Samarra'da düzenlenen törenle din adamı Mukteda es-Sadr'ın hareketinden resmen ayrılarak Irak güvenlik güçlerine dahil edildi.
Daha önce herhangi bir siyasi veya kamu görevi deneyimi bulunmayan 40 yaşındaki milyarder iş insanı Ali el-Zeydi, Şii Koordinasyon Çerçevesi içinde aylarca süren çıkmazın ardından uzlaşı adayı olarak 14 Mayıs'ta parlamentonun onayıyla başbakanlığa getirildi.
Silahların yalnızca devletin kontrolünde bulunmasının sağlanması, el-Zeydi hükümetinin programındaki temel taahhütlerden biriydi.