Rusya’daki bir veba enstitüsünde laboratuvar kazası sonucu bir çalışanın ölümü, vebayı ve nasıl yayıldığını yeniden gündeme taşıdı.
Rusya'nın İrkutsk kentindeki veba ile mücadele enstitüsünde görevli bir personelin, laboratuvarda bir deney tüpünün kırılmasının ardından [ne zaman?] hayatını kaybettiği, bölgesel medyada yer alan ve bölgenin güvenlik birimlerine yakın isimsiz kaynaklara dayandırılan haberlerde bildirildi.
REKLAM
REKLAM
Rus makamları, hastalığının çalıştığı patojenlerden herhangi biriyle bağlantılı olduğuna dair bir kanıt bulmadıklarını açıkladı. Ancak olay, doğrulanmamış medya haberlerinde ölüm nedeninin kişiden kişiye bulaşabilen ve vebanın daha nadir görülen ancak ağır bir formu olan pnömonik veba olabileceğinin öne sürülmesinin ardından Rusya'da endişe yarattı.
Rus medyası, hayatını kaybeden çalışanla temaslı yaklaşık 200 kişinin sıkı tıbbi gözetim altına alındığını ve bölgede bazı hastanelerin kapatılarak karantinaya alındığını bildirdi.
“Bulaşma bir laboratuvarda gerçekleştiği (ve ortamın muhtemelen iyi bir şekilde dezenfekte edildiği) ve insanlar hızla karantinaya alındığı için bunun daha fazla yayılması son derece düşük bir ihtimal; dolayısıyla bulaşıcı olmakla birlikte yayılma fırsatı bulması beklenmiyor” dedi Melbourne Üniversitesi koruma bilimi profesörü Alice Hughes, Science Media Centre'e yaptığı açıklamada.
Buna karşın halk sağlığı yetkilileri gelişmeleri yakından izliyor.
Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) Euronews'e yaptığı açıklamada durumu “yakından izlediğini” ve Dünya Sağlık Örgütü ile temas halinde olduğunu bildirdi.
“Doğu Rusya'da, veba olduğundan şüphelenilen ve nedeni bilinmeyen bir zatürre vakasının farkındayız. Bu şüphe henüz doğrulanmadı” dedi bir sözcü yazılı açıklamasında.
Sözcü, şu anda mevcut sınırlı bilgilere göre ikincil vakalara ya da kalıcı insandan insana bulaşmaya dair herhangi bir rapor bulunmadığını belirtti ve İrkutsk ile Avrupa Birliği ve Avrupa Ekonomik Alanı ülkeleri arasında, “özellikle de Rusya'nın Ukrayna'ya karşı yürüttüğü savaş nedeniyle şu anda”, çok az seyahat olduğunu kaydetti.
Veba Avrupa'da 50 yılı aşkın süredir görülmüyor; buna karşılık Afrika'da, özellikle Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Madagaskar'da insan vakaları bildiriliyor.
Uzmanlar risk konusunda ne diyor?
Rusya'daki şüpheli vakaya ilişkin bilgiler son derece sınırlı olsa da uzmanlar, tekil pnömonik veba vakalarının nadir olmadığını vurguluyor.
“Veba tarihe karışmış bir hastalık değil” dedi Birmingham Üniversitesi'nde viral immünoloji doçenti olan Zania Stamataki, Science Media Centre'e yaptığı açıklamada. “Afrika, Asya ve Amerika kıtalarında kemirgen popülasyonları içinde endemik olarak varlığını sürdürüyor ve her yıl, pnömonik formdaki salgınlar da dahil olmak üzere, insan vakaları görülüyor.”
Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulu'nda mikrobiyal patogenez profesörü olan Brendan Wren'e göre ise, “Yersinia pestis'in insanlar arasında bulaşması genellikle zayıf olduğu için fazla endişe duymaya gerek yok”.
Pnömonik veba nedir?
Pnömonik veba, bakterilerin neden olduğu bulaşıcı bir hastalık olan vebanın akciğerleri enfekte etmesiyle ortaya çıkar.
Pnömonik veba, hastalığın en ciddi formudur ve kişiden kişiye bulaşabilen tek veba türüdür. Tedavi edilmediğinde ölüm oranı yüzde 30 ile yüzde 100 arasında değişir.
Dünya Sağlık Örgütü'ne (DSÖ) göre özellikle bulaşıcıdır ve solunum yolu partikülleriyle insandan insana geçerek ciddi salgınlara yol açabilir. Ancak hastalık zamanında tespit edilip tedavi edilirse iyileşme oranları yüksektir.
Kuluçka süresi 24 saat kadar kısa olabilir ve enfekte herhangi bir kişi, solunum yolu partikülleri aracılığıyla hastalığı diğer insanlara aktarabilir.
Belirtiler neler?
Pnömonik veba, tedavi edilmemiş bubonik veya septisemik veba hastalarında bakterilerin akciğerlere yayılmasıyla ya da enfekte kişi veya hayvanların öksürükle saçtığı damlacıkların solunmasıyla gelişir.
Belirtiler genellikle enfeksiyondan bir ila üç gün sonra ortaya çıkar. Nefes darlığı ve öksürük gibi ciddi solunum problemleri görülür; bu öksürük çoğu zaman kanlı ya da sulu balgamla birlikte seyreder.
Tedavisi nedir?
Tedavi edilmediği takdirde pnömonik veba hızla ölümcül seyredebilir. Hayatta kalmak ve komplikasyonları azaltmak için erken tanı ve tedavi hayati önem taşır. Enterobakterilere karşı kullanılan yaygın antibiyotikler, erken verildikleri takdirde hastalığı etkili biçimde tedavi edebilir.
“Veba ciddi bir bulaşıcı hastalık. Ancak Avrupa'da kolayca temin edilebilen antibiyotiklerle teşhis edilip tedavi edilebilir” diye belirtti ECDC sözcüsü.
Kuruma göre pnömonik veba vakalarında hastalar izole edilmeli, temaslıları tespit edilip tedavi altına alınmalıdır; bu bilgi kurumun internet sitesinde de yer alıyor.
Aşı var mı?
DSÖ, sürekli enfeksiyon riskiyle karşı karşıya olan laboratuvar çalışanları ve sağlık görevlileri gibi yüksek risk grupları dışında aşı yapılmasını önermiyor.
İnsanlarda görülen veba vakaları dünyanın çoğu yerinde oldukça nadir olduğu için, halk sağlığı kurumları yüksek düzeyde maruziyet riski taşımayan kişilerin aşılanmasına ihtiyaç olmadığını düşünüyor.