Lagarde, artık tarafsız kalamayacağı için ECB’den erken ayrıldığını söylüyor. Ayrıca ECB’nin bir artışı tartıştığını ve Aralık’ta bir hamle sinyali verdiğini açıkladı.
Christine Lagarde, artık sessiz kalmak istemediği için Avrupa Merkez Bankası'ndan (ECB) erken ayrılıyor.
REKLAM
REKLAM
Görev süresi sona ermeden yaklaşık dokuz ay önce, 7 Şubat 2027'de görevi bırakacak olan ECB Başkanı, perşembe günü, kendisinin merkez bankacılardan beklenen ve "bağımsızlıklarının bedeli" diye tanımladığı tarafsızlığın artık kabul edemeyeceği bir şey olduğunu söyledi.
"Tarafsız kalabileceğimi sanmıyorum," diye konuştu Frankfurt'ta gazetecilere.
"Ben gerçeğin peşindeyim ve gerçeğin çok sık biçimde zarar gördüğünü, yanlış yansıtma yoluyla çarpıtıldığını görüyorum," diye ekledi.
Öğleden sonranın tek sürprizi bu değildi.
ECB, temel faiz oranlarını sabit bırakıp mevduat faizini 2.5% seviyesinde tutmasından birkaç dakika sonra, Lagarde politika yapıcıların aslında faizi artırmayı ciddi biçimde tartıştığını açıkladı.
Kararı sabit tutma yönündeki tercih oybirliğiyle alındı, dedi. Ancak piyasalar için verdiği mesaj, bu duraklamanın yalnızca Aralık ayına kadar sürebileceği yönündeydi.
ECB neden faiz artırımına bu kadar yaklaştı?
Lagarde, eylül ayındaki son ECB tahminlerinden bu yana iki şeyin değiştiğini anlattı.
İlki enerji.
Petrol, dizel ve gaz fiyatları yükselmeye devam etti ve rafineri marjları yüksek kalıyor. Euro Bölgesi enflasyonu eylülde 3.8%'e çıktı, enerji fiyatları ise bir önceki yıla göre 18.9% arttı.
İkincisi ise uzun vadeli borçlanma maliyeti.
Lagarde, euro bölgesinde ortalama 10 yıllık devlet tahvili getirilerinin eylül projeksiyonları için belirlenen son tarihten bu yana yaklaşık 35 baz puan yükseldiğini söyledi.
Bu artış önemli, çünkü merkez bankasının işinin bir kısmını kendi başına yapıyor. Hükümetler ve şirketler on yıl vadeli borçlanmak için daha fazla faiz ödedikçe, konut kredileri ve ticari krediler de pahalanıyor ve harcama yavaşlıyor. Konut kredisi faizleri zaten temmuzda 3.5% iken ağustosta 3.8%'e yükseldi, bankalar ise üçüncü çeyrekte şirketlere kredi verme standartlarını sıkılaştırdı.
"Bu iki unsuru birlikte ele alırsanız, aslında Yönetim Konseyi bir artırımın uygun olup olmadığını tartıştı," dedi Lagarde.
Sonunda konsey, bu aşamada faizi sabit tutmak için "yeterince iyi konumlandığı" ve "ölçülü bir yaklaşımın" uygun olmaya devam ettiği sonucuna vardı.
Aralık'ta faiz artışı artık masada mı?
Lagarde, ECB'nin her kararı "toplantıdan toplantıya" aldığını ve herhangi bir yol haritasına önceden bağlı kalmadığını tekrarladı.
Ancak bu kez alışılmışın biraz ötesine geçti.
Banka Aralık toplantısından önce alacağı verileri sıraladı; iki ek enflasyon verisi, üçüncü çeyrek büyüme ve ücret rakamları dahil. Bu verilerin bugünkü değerlendirmeyle karşılaştırılacağını söyledi.
"Büyük gelişmeler olmadığı sürece, gidişatın yönü hepimiz için oldukça açık," dedi.
Enerji ve gıda gibi oynak kalemleri dışarıda bırakan temel enflasyonun ise özellikle büyük bir ağırlık taşıyacağını ekledi.
Lagarde yükselen Fransız tahvil getirileri hakkında ne söyledi?
Fransa oturumun görünmeyen baş aktörüydü.
Ülkenin 10 yıllık borçlanma maliyeti, geçen hafta 2002'den bu yana ilk kez 5%'in üzerine çıktı ve Alman Bund getirileriyle arasındaki fark keskin biçimde açıldı.
Perşembe öğleden sonra, Fransız 10 yıllık getiri gün içinde yaklaşık 3.5 baz puan gerileyerek 4.88% civarına indi. Ancak bu seviye hâlâ Almanya'nınkinden yaklaşık 154 baz puan ve kamu borcu açısından uzun süredir euro bölgesinin en zayıf halkası olarak görülen İtalya'nınkinden yaklaşık 40 baz puan daha yüksekti.
Yine de Lagarde, Fransa'yı adını anarak zikretmekten kaçındı.
Uzun vadeli getirilerdeki artışın küresel olduğunu, bunun enflasyon beklentileri, faiz oranlarının beklenen seyri ve veri merkezleri inşa etmek için borçlanan büyük teknoloji şirketlerinin çıkardığı tahvil dalgası tarafından yönlendirildiğini söyledi.
Ancak borcu yüksek ülkelerin özel bir zorlukla karşı karşıya olduğunu açıkça dile getirdi.
Bu ülkelerin faiz oranlarının "muhtemelen bir süre daha yüksek kalacağı" gerçeğini planlarına dahil etmeleri ve bütçelerini Avrupa'nın mali kuralları çerçevesinde tutmaları gerektiğini belirtti.
ECB'nin diğer ülkelere olası bulaşma riskini izleyip izlemediği sorulduğunda, Lagarde daha kararlı bir ton benimsedi.
"Piyasa gelişmeleri para politikamızın düzgün aktarımını, haksız ve düzensiz piyasa hareketleri de dahil olmak üzere, tehdit edecek olursa, tepki vermek için kullanabileceğimiz araçlara sahibiz," dedi.
Başka bir deyişle, devlet tahvili piyasalarındaki çalkantı ECB'nin faiz kararlarının planlandığı gibi hanehalkı ve şirketlere ulaşmasını engelleyecek kadar şiddetlenirse, banka müdahale etmeye hazır.
Bir başka gazeteci yeni bir euro krizi ihtimalini gündeme getirdiğinde, Lagarde bu benzetmeyle polemiğe girmedi. "Elbette gelişmeler olacak ama bu bizi caydırmayacak," dedi.
ECB daha önce de devreye girmiş, 2010'da başlayan borç krizi sırasında ve pandemi döneminde zor durumdaki euro bölgesi ülkelerinin tahvillerini satın almıştı. 2022'de oluşturulan Aktarım Koruma Aracı ise hiç kullanılmadı.
Oxford Economics bunun yakın zamanda devreye sokulmasını beklemiyor.
Kurumun temel senaryosu, Fransız-Alman faiz farkının gelecek ilkbahardaki cumhurbaşkanlığı seçimine gelindiğinde 200 baz puana yaklaşacağını öngörüyor. Araştırma şirketinin kıdemli ekonomisti Leo Barincou, bir notunda bu senaryoyla "gerçek bir borç krizi" arasında "muhtemelen bir miktar mesafe" olduğunu yazdı.
Şimdi ne olacak?
Lagarde, görev süresinin zaten Ekim 2027'de sona ereceğini söyledi.
Şubatta ayrılmak, para politikası dışındaki konularda konuşma ve harekete geçme özgürlüğünü kendisine geri kazandıracağını anlattı.
IMF ve ECB'de geçirdiği 20 yılı aşkın sürenin ardından, söylemesi gerektiğini düşündüğü bazı şeyler olduğunu ekledi. "İnsanlar dinler mi dinlemez mi, o ayrı bir mesele."
Önümüzdeki ilkbaharda Fransa'daki cumhurbaşkanlığı seçiminde bir adayı destekleyip desteklemeyeceğini ya da bundan sonra hangi görevi üstleneceğini söylemekten kaçındı.
Halefiyet konusunda ise "işlerin kusursuz biçimde kesintisiz süreceğini" vurguladı.
"Kurum sağlam, kaya gibi güçlü," dedi.
Herkes zamanlamadan bu kadar rahat değil.
"ECB açısından zamanlama hiç de ideal değil," finansal hizmetler şirketi Ebury'nin piyasa stratejisi direktörü Matthew Ryan, enflasyonun hedefin oldukça üzerinde seyrettiğine ve Fransız-Alman faiz farkının 2011'den bu yana en yüksek seviyesine çıktığına dikkat çekerek gönderdiği bir e-posta yorumunda söyledi.
Ryan, eski Hollanda merkez bankası başkanı Klaas Knot ile Uluslararası Ödemeler Bankası Başkanı Pablo Hernández de Cos'u favoriler olarak görüyor.
"Banka şimdilik topu ileri bir tarihe atmaya karar verdi ama Aralık toplantısında çeyrek puanlık bir artış giderek daha olası görünüyor," muhasebe ve danışmanlık şirketi MHA'nın ekonomik araştırmalar başkanı Joe Nellis dedi.
Lagarde, Aralık ve Şubat'ta olmak üzere iki ECB toplantısına daha başkanlık edecek. İlki, bankanın bu hafta tartıştığı faiz artırımını büyük olasılıkla gündeme getirecek.
Ondan sonra ne olacağı ise çok daha belirsiz, çünkü ayrıldıktan sonra görevi kimin devralacağını henüz kimse bilmiyor.
Yeni isim ortaya çıkana kadar bu belirsizlik piyasaların üzerinde de baskı oluşturacak. Yatırımcılar, Pantheon Macroeconomics'ten Claus Vistesen'in bir notunda belirttiği gibi, "gelecek yıl ECB'nin yeni liderliğiyle ilgili söylentilere, ekonomik verilerle birlikte, kısmen dayanarak" işlem yapacak.