İranlı yetkililer, ABD ile Katar aracılığında yürütülen müzakerelerde olumlu gelişmeler yaşandığını belirtirken, Washington gelecek hafta yapılacak kritik ara seçimlere hazırlanıyor.
İran'ın dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney, ülkesine yönelik her türlü tehdide “derhal, etkili ve coğrafi sınır tanımayan” bir karşılık verileceği uyarısında bulundu.
REKLAM
REKLAM
Açıklama, İran'la yeni ve kapsamlı bir savaşı önlemek amacıyla Orta Doğu'da ve uluslararası alanda acil diplomatik girişimlerin sürdüğü bir dönemde geldi. Böyle bir çatışmanın bölge ve ötesinde yıkıcı sonuçlara yol açabileceği değerlendiriliyor.
Hamaney, cumartesi günü İran'ın üst düzey askeri komutanlarıyla bir araya geldi. Resmi IRNA haber ajansının aktardığına göre Hamaney, olası yeni bir ABD-İsrail askeri harekâtına karşı hazırlık yapılması talimatı verdi.
Bu gelişme, ABD'nin gelecek hafta yapılacak ara seçimlerin ardından İran'a yönelik kısa ancak yoğun bir askeri operasyon düzenleyebileceği yönündeki uyarılarının ardından yaşandı.
Hamaney'in “coğrafi sınır tanımayan karşılık” tehdidi, İran'ın olası yeni bir saldırıya yanıt olarak Avrupa ve Güney Kafkasya'yı da hedef alabileceği şeklinde yorumlanıyor.
Devlet medyası ayrıca, şubat sonunda ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan savaştan bu yana kamuoyu önüne çıkmayan Hamaney'in, olası ABD ve İsrail hedeflerine ilişkin listenin güncellenmesini istediğini bildirdi. Habere göre yeni liste, “fiziksel ve fiziksel olmayan her türlü varlığı” kapsayacak.
Hamaney, olası yeni bir savaşın ne zaman sona ereceğine İran'ın karar vereceğini söyledi.
“İran'ın düşmanları askeri ya da terör saldırılarına yeniden başvurursa, bu saldırıların ne zaman ve hangi koşullarda sona ereceğine İslam Cumhuriyeti'nin Silahlı Kuvvetleri ile İran milleti karar verecektir” diyen Hamaney, olası bir çatışmanın süresine ilişkin de mesaj verdi.
İran devlet medyasının aktardığına göre, cumartesi günkü toplantıda Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Komutanı Tümgeneral Ahmed Vahidi, İran ordusunun komutanı ve genelkurmay başkanıyla birlikte ülkenin askeri hazırlıklarına ilişkin Hamaney'e bilgi verdi. Vahidi, İran'ın silah üretiminin yedi kat arttığını söyledi.
Washington merkezli düşünce kuruluşu Savaş Araştırmaları Enstitüsü (ISW) ise Hamaney'in açıklamalarının, ABD ve İsrail'i İran'a yönelik olası bir saldırı planından vazgeçirmeyi amaçlayan bir caydırıcılık girişimi olabileceği değerlendirmesinde bulundu.
Tahran yönetimi, ABD'ye yönelik sert açıklamalarını sürdürürken Katar aracılığıyla yürütülen arabuluculuk görüşmelerinde ilerleme kaydedildiğine işaret etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve güvenlikten sorumlu üst düzey yetkili Muhsin Rızai, Washington ile temaslarda olumlu gelişmeler yaşandığını belirtti.
Arakçi, cumartesi akşamı yaptığı açıklamada, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı daha önce önerilen yedi günlük takvim yerine iki gün içinde yeniden açmayı kabul edebileceğini söyledi. İranlı diplomatların, son günlerde Katar heyetinin Tahran'da yürüttüğü arabuluculuk görüşmelerinin ardından müzakereler için Katar'da bulunduğu bildirildi.
Arakçi geçen ay, ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması, dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakması ve İran petrol satışlarına uygulanan yaptırımlara muafiyet tanıması gibi koşullar karşılığında boğazın bir hafta içinde yeniden açılmasını önermişti. Ancak bu teklif kabul edilmemişti.
Katar merkezli El Cezire'ye konuşan Arakçi, İran'ın ABD'li yetkililerle doğrudan görüşme planı bulunmadığını söyledi. Bununla birlikte Washington'ın son dönemde “daha kapsamlı bir diyalog” kurma yönündeki girişimini olumlu bir adım olarak değerlendirdi. Görüşmelerin doğrudan mı yoksa dolaylı mı yürütüleceğine ise Washington'ın İran'ın koşullarını kabul etmesinin ardından karar verileceğini belirtti.
Bu açıklamalar, İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Tümgeneral Muhsin Rızai'nin, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'den müzakere önerisi içeren bir mektup aldığını duyurmasının ardından geldi.
Mektubun üslubunun önceki mesajlardan farklı olduğunu söyleyen Rızai, bu değişimi “çok iyi bir işaret” olarak nitelendirdi. Arakçi de ABD'nin diyalog başlatma girişimini olumlu karşıladıklarını ifade etti.
Hürmüz Boğazı'nda İran'ın kontrol talebi
Rızai, İran'ın müzakere koşullarından birindeki önemli değişikliğe de dikkat çekti. Buna göre, yeniden açılması halinde Hürmüz Boğazı'ndan geçecek gemiler, İran ve Umman'ın üzerinde uzlaştığı bir rotayı kullanacak. Rızai, “Bu su yolundan geçen herkes bunu İran'ın yönetimi altında yapacak” dedi.
İran'ın şimdi Washington'ın son yanıtını beklediğini belirten Rızai, X hesabından yaptığı ayrı bir açıklamada ise olası bir saldırıya karşı sert bir uyarıda bulundu. Rızai, herhangi bir saldırının “yeni silahlar kullanılarak saldırgana yıkıcı darbeler indirilmesiyle” sonuçlanacağını söyledi.
Devlet medyasının bu hafta İran'ın dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney ile görüştüğünü bildirdiği Rızai, ülkenin nükleer doktrinini değiştirme yönünde alınmış bir karar olmadığını da belirtti. Ancak İran'ın yeniden saldırıya uğraması durumunda nükleer doktrinin değiştirilmesinin gerekip gerekmediğinin bazı İranlılar tarafından sorgulandığını sözlerine ekledi.