Arjantin’in Cumhurbaşkanı Javier Milei, Patagonya’da yapay zeka veri merkezi yatırımlarını çekmek için esnek düzenlemeler ve vergi indirimleri vaat ediyor.
Arjantina'nın serin güney bölgesi Patagonya, veri merkezleri için bir sıcak nokta haline geliyor ve ülkenin cumhurbaşkanı onları çekmek için harekete geçmiş durumda.
REKLAM
REKLAM
ABD ve Avrupa'daki bazı topluluklar veri merkezlerine karşı çıkarken, Arjantin hükümeti tam tersi bir mesaj veriyor. Devlet Başkanı Javier Milei, ülkesinin yapay zekayı düzenlemeyeceğini söylüyor ve Senato'nun henüz onaylamadığı bir düzenlemeyle, sektördeki büyük projelere kurumlar vergisinde indirim vaat ediyor.
Patagonya'nın cazibesi pratik nedenlere dayanıyor: bolca boş arazi, serin hava, güçlü rüzgarlar ve veri merkezlerini soğutmak ve çalıştırmak için Vaca Muerta şeyl oluşumundan elde edilen gaz.
Müttefiki ABD Başkanı Donald Trump gibi Milei de sosyal medyada sık sık yapay zeka ile üretilmiş görseller paylaşıyor. Ayrıca tamamen yapay zeka ajanlarının yöneteceği "insan olmayan şirketler" kurulmasını da önerdi.
"Yapay zekayı düzenlemeyeceğiz," diyen Milei, geçen ay Washington'da ABD Ticaret Odası'na hitap etti. "Onu serbest bırakacağız."
Associated Press'in elde ettiği ziyaretçi kayıtları, son aylarda girişim sermayedarı Peter Thiel'den OpenAI, Amazon, Google, Oracle ve veri merkezi şirketlerinin temsilcilerine kadar çok sayıda teknoloji figürünün Milei ve yardımcılarıyla görüştüğünü gösteriyor.
Dışişleri Bakanlığı kayıtlarına göre, OpenAI'nin Teksas'taki amiral gemisi kampüsünün inşasına yardımcı olan veri merkezi geliştiricisi Crusoe, bu yıl ABD hükümetinin desteklediği yatırımlar hakkında Arjantinli enerji yetkilileriyle görüşme talep etti.
"ABD ve Avrupa'nın yoğun nüfuslu bölgelerinde, şebekeye erişim ve elektriği kimin alması gerektiği konusunda çok fazla kavga var," dedi Green Capital'in uluslararası gelişmeden sorumlu başkanı Marta Zlotkowska.
Polonyalı yenilenebilir enerji şirketi, Patagonya'da büyük teknoloji şirketlerine yapay zeka hesaplamaları için kiralanacak 3 milyar dolar (2,7 milyar avro) değerinde bir veri merkezi inşa etmeyi planlıyor, ancak henüz bir müşteri bulmuş değil.
"Projeye yönelik potansiyel yerleri dünya çapında karşılaştırdık ve Arjantin, yani Patagonya, her kategoride en üstte yer aldı," dedi.
Patagonya'nın yapay zeka vaadi
Arjantin'in kronik ekonomik istikrarsızlığından çekinen şirketleri ikna etmek için Milei, yapay zeka ve diğer gelişen sektörlerde en az 1 milyar dolar (892 milyon avro) tutarındaki projeler için kurumlar vergisi oranını yüzde 25'ten yüzde 15'e indirecek bir teşvik programını zorluyor. Düzenleme Senato onayını bekliyor.
Arjantinliler için getirisi ise belirsiz. Veri merkezleri nispeten az sayıda kişi istihdam ediyor. Milei'nin önerdiği teşvikler, şirketlerden bilgisayar kapasitesinin bir bölümünü yerel kullanım için ayırmalarını ya da enerji ve su tüketimlerini açıklamalarını da istemiyor.
"Burada, Arjantin'in teknolojik egemenliğini güçlendirmek için tasarlanmış veri merkezlerinden söz etmiyoruz," dedi Arjantinli çevre grubu Observatorio Petrolero Sur'da araştırmacı olan Alan Rocha Varsanyi. "Bilgi işlem kapasitesi, OpenAI'nin ya da diğer şirketlerin ihtiyaç duyduğu yere ihraç edilecek."
Planlar var, kepçeler henüz yok
Milei'nin tüm bu söylemlerine rağmen Arjantin, komşularının ucuz arazi, yenilenebilir enerji ve ABD'li teknoloji devlerine uzanan genişleyen fiber optik hatlarla öne çıktığı bölgesel veri merkezi merkezi olma yarışında geride kalıyor.
Milei, Avrupa Birliği ve artan sayıda ABD eyaletinin yeni düzenlemeler benimsemesi karşısında, yapay zeka için tamamen serbest bir ortam çağrısının Arjantin'e avantaj sağladığında ısrar ediyor. Eleştirmenler ise onun, kitlesel gözetimden siber saldırılara kadar uzanan risklere karşı güvenlik önlemleri olmadan yapay zekayı ülke çapında devreye sokmaya çalıştığı uyarısında bulunuyor.
"Kurallar olmadan Arjantin bir laboratuvar haline gelecek, tıpkı şirketlerin büyük gelişmiş ülkelerde deneyemeyecekleri garip ilaçları denemek için gelişmekte olan ülkelere gitmesi gibi," dedi Córdoba Ulusal Üniversitesi'nden bilgisayar bilimi profesörü Nicolás Wolovick.
Milei, yapay zekanın insanlık için tehditlerine dikkat çeken Papa 14. Leo'nun Latin Amerika turu kapsamında gelecek hafta Arjantin'i ziyaret etmesiyle benzer kaygıları bizzat da işitebilir.
Milei'nin kendi hükümetindeki bazı isimler bile, düzenleme karşıtı tutumunun net bir hukuki çerçeve oluşturma çabalarını zorlaştırdığını kabul ediyor. Medyaya bilgi verme yetkisi olmayan üst düzey bir yetkili, şirketlerin, Arjantin'in telif hakkıyla korunan eserlerle yapay zeka eğitimi ve kişisel verilerin yurtdışına gönderilmesine ilişkin kuralları netleştirmesini beklediğini söyledi.
Sunucular ve koyunlar
Ağaçsız plato Chubut eyaletindeki ıssız çiftlik karakollarında hayat, bozkırlarda sürü gütmek ve ahırlarda koyun kırkmak etrafında dönüyor. On yıllara yayılan kuraklık, aşırı otlatma ve artan üretim maliyetleri sonrası yün sanayi gerilerken, bazı çiftçiler yünle değil, yanıp sönen sunucu raflarıyla dolu bambaşka bir ahır türüne yatırım yapıyor.
"Koyun yetiştiricileri, daha fazla gelir getirebilecek hangi alternatiflerin bulunabileceğini çok dikkatli inceliyor," dedi tarım mühendisi ve dördüncü kuşak koyun yetiştiricisi Francisco Sáenz.
Ailesi, planlanan veri merkezi için arazilerini Green Capital'e kiralayan 14 toprak sahibinden biri ve bu toprak sahiplerinin toplam 130,000 hektarlık (yaklaşık 321,000 acre) araziyi kapsıyor. Çiftçiler, devasa gelecekteki komşularının yanında koyun otlatmaya devam etmeyi umuyor.
İnşaatın yaklaşık 2028'e kadar başlaması beklenmiyor. Associated Press'in hesaplamasına göre, kampüs tamamlandığında ve öngörülen azami talepte kesintisiz çalıştırıldığında, bir yılda 2025'te Buenos Aires kentinin tamamının tükettiğinden yaklaşık 2,7 kat daha fazla elektrik kullanacak.
Green Capital, Arjantin'in tıkanmış elektrik şebekesini zorlamak yerine, bütün elektriğini rüzgar türbinleri, güneş tarlaları ve gazla çalışan jeneratörlerden kendisinin üreteceğine söz veriyor. Eyalet yetkilileri, projenin milyarlarca dolarlık yatırım, yüksek nitelikli işler ve fazla rüzgar enerjisi için pazar sağlayacağını umuyor.
Ancak önerilen sahaya yakın, tozlu Trelew kentinin bazı sakinleri bu güvenceleri değerlendirebilecek durumda olmadıklarını söylüyor. Çevresel etki çalışmaları sürüyor, izinler beklemede ve şirket projenin ne kadar suya ihtiyaç duyacağını ya da enerjisinin ne kadarının gazdan sağlanacağını henüz belirtmedi.
"O kadar az bilgi var ki," diyen 46 yaşındaki Cristina Gibón, veri merkezlerinin çevresel etkisinden endişe ediyor. "Belki yaşlanana kadar suyumuz olacak. Ama sonrasında çocuklarımız hâlâ burada olacak ve o kaynaklara sahip olmayacaklar."
Onunki gibi kaygılar, Milei'nin büyük teknoloji şirketleriyle flörtüne karşı daha geniş bir tepkiyi körüklüyor. Trelew'de küçük bir grup sakin, "Veri Merkezlerinden Arınmış Trelew" sloganı altında çevrimiçi ve kent meydanında bir araya geldi.
Kongrede, milletvekillerinin kısa süre önce milyarder Peter Thiel'in Arjantin'deki çıkarlarıyla ilgili bir oturumda Milei'yi ülkeyi satmakla suçladığı ortamda, muhalefet, cumhurbaşkanını yabancıların arazi edinimine dönük kısıtlamaları gevşeten bir tasarıyı budamaya zorladı ve yapay zeka ajanlarının şirketleri yönetmesine izin veren planını da rafa kaldırdı.
Ailesinin çiftliğine dönen Sáenz, tanıdık bir Arjantin refleksi gördüğünü söylüyor.
"Yabancı bir şirket Arjantin'de büyük bir yatırım yapmak istediğinde çok fazla eleştiri oluyor. Birçok kişinin ilk tepkisi, 'Hayır, bunlar dışarıdan gelen ve kaynaklarımızı almaya gelen korkunç insanlar' demek oluyor," dedi.
"Büyük şirketlerin dünyanın en harika şeyi olduğunu söylemiyorum. Sadece diğer ülkelere baktığımda istikrarlı ekonomiler görüyorum."