Bize Ulaşın
Reklam

Earthshot Ödülü 2026 kazananları açıklandı: Bhutan, Ørsted ve PFAS-Free France

Ørsted, 22 milyon insanın ihtiyacını karşılamaya yetecek, 11 gigavattan fazla denizüstü rüzgâr kapasitesi kurdu.
Ørsted, 11 gigawatt'tan fazla açık deniz rüzgârı kurdu, 22 milyon insanın ihtiyacını karşılamaya yeter. -  ©  The Earthshot Prize
© The Earthshot Prize
By Ruth Wright
Yayınlanma Tarihi •Son güncelleme
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin
Paylaş Close Button

Milyonları Ay’a ulaşma hedefi etrafında birleştiren John F. Kennedy’nin Moonshot’ından ilham alan Prens William’ın Earthshot Ödülü, dünyanın en saygın çevre ödüllerinden biridir.

Halkın gücüyle yürütülen, sonsuza kadar kalıcı kimyasalların yasaklanması için çalışan bir hareket, kömürle çalışan bir şirketten yenilenebilir enerjiye yönelen bir şirket ve hatta bir ülke, bu yılın Earthshot Prize kazanan çözümleri arasında yer alıyor.

REKLAM
REKLAM

Bugün (17 Kasım) Mumbai'de beş kazananı taçlandıran İngiltere Prensi William, dünya liderleri COP31'de iklim eylemi konusunda karşı karşıya gelirken, genç yenilikçileri "küresel bir hareketin meşale taşıyıcıları" olarak övdü.

İngiliz prensin hayır kurumu Royal Foundation, gezegenin en büyük çevresel tehlikeleriyle mücadele edecek yeni çözümler ve teknolojiler bulmayı amaçlayan 10 yıllık ödül programını 2020'de başlattı.

Her kazanan 1 milyon sterlin (1,2 milyon euro) alıyor, ayrıca çözümlerini daha da hızlı büyütmelerine yardımcı olmak için işletmelerin ve fon sağlayıcıların desteğini kazanıyor.

Beş "Earthshot" yani hedef bulunuyor: Doğayı Korumak ve Onarmak; Havayı Temizlemek; Okyanuslarımıza Can Vermek; Atıksız Bir Dünya Kurmak; ve İklimi Onarmak.

Kazananlar, altıncı Earthshot Prize ödül töreninde 15 finalist arasından seçildi.

Earthshot Prize 2026 kazananları kim?

Ödülün Mumbai'deki bugüne kadarki en büyük gecesi, Prens ve Galler Prensesi'nin spor, Bollywood ve sinema yıldızlarıyla bir araya geldiği iyimserlik dolu bir kutlamaya dönüştü. Earthshot elçileri, Avustralyalı doğa korumacı ve televizyon sunucusu Robert Irwin ile Güney Afrikalı oyuncu ve insani yardım gönüllüsü Nomzamo Mbatha da sahneye çıktı.

Kazananlar, Prens William'ın yanı sıra iklim dünyasının ağır topları tarafından belirlendi: Paris Anlaşması'nın mimarı Christiana Figueres, Alman iklim aktivisti Luisa Neubauer ve Kenyalı çevreci Wanjira Mathai jüri heyetinde yer aldı.

Her bir kazanan için 1 milyon sterlin (1,2 milyon euro) tutarındaki ödüllerin yanı sıra, tüm 15 Earthshot Prize (kaynak İngilizce) finalisti güçlü yatırımcıların, hayırseverlerin ve çevre kuruluşlarının desteğini alıyor; böylece büyümelerini hızlandırmak için finansmana ve uzmanlığa erişebiliyorlar.

İklimi Onarmak kategorisi kazananı: Ørsted

Ørsted, fosil yakıtları bırakıp Avrupa'nın temiz enerji dönüşümünde lider haline gelmenin parlak bir örneği
Ørsted, fosil yakıtları bırakıp Avrupa'nın temiz enerji dönüşümünde lider haline gelmenin parlak bir örneği The Earthshot Prize

Ørsted, fosil yakıtları bırakmanın, Avrupa'nın temiz enerji dönüşümünde kârlı bir şirkete dönüşmeye nasıl yol açabileceğinin parlak bir örneği.

Şirket 20 yıl önce, Avrupa'nın kömüre en bağımlı kamu hizmetlerinden biri olan DONG Energy adıyla biliniyordu. Ardından petrol ve gaz işini sattı ve deniz üstü rüzgar enerjisinde öncülük ederek doğrudan karbon emisyonlarını yüzde 98'den fazla azalttı. 1991'den bu yana Ørsted 11 gigavattan fazla deniz üstü rüzgar kapasitesi kurdu; bu, 22 milyon kişinin ihtiyacını karşılamaya yetiyor. Ørsted'in üç kıtada ise 7,2 GW'lık ilave kapasite inşası sürüyor.

Dönüşümleri hakkında konuşan Grup Başkanı ve CEO'su Ørsted'in Grup Başkanı ve CEO'su Rasmus Errboe, "Bu kesinlikle kolay olmadı ve güvenli, uygun fiyatlı ve temiz enerji sağlamak ve topluluklarımıza daha fazla iş imkanı sunmak için hâlâ her gün çok çalışmamız gerekiyor. Ama dünyanın ihtiyacı olan bu ve umarım çalışmalarımız başkalarına ilham verebilir," dedi.

Bu yılın başlarında Ørsted, Trump yönetimine karşı çıktı; yönetim tüm büyük ABD deniz üstü rüzgar projelerinin kiralamalarını askıya almaya çalıştığında şirket hukuki itirazda bulundu. Haber duyulduğunda Ørsted'in hisseleri yaklaşık yüzde 4 yükseldi.

Ørsted, 2030'a kadar İngiltere'deki Hornsea 3'ün de aralarında bulunduğu 8,1 GW yeni deniz üstü rüzgar kapasitesi inşa etmeyi hedefliyor. Hornsea 3 devreye girdiğinde dünyanın en büyük tek deniz üstü rüzgar santrali olacak. Birlikte ele alındığında bu projelerin, her yıl yaklaşık 17 milyon haneyi beslemesi ve 28 milyon tondan fazla CO₂ salımını önlemesi bekleniyor.

Earthshot Prize'i kazanarak Ørsted, sektör için yeni bir standart belirlemeyi ve diğer yenilenebilir enerji geliştiricilerini aynı yolu izlemeye teşvik etmeyi hedefliyor.

Atıksız Bir Dünya Kurmak kategorisi kazananı: PFAS-Free France

PFAS-Free France, halkın gücüne dayanan bir hareket kurarak, kalıcı kimyasalların aşamalı olarak bırakılmasını öngören Fransa'nın dönüm noktası niteliğindeki 2025 yasasının çıkarılmasına öncülük etti
PFAS-Free France, halkın gücüne dayanan bir hareket kurarak, kalıcı kimyasalların aşamalı olarak bırakılmasını öngören Fransa'nın dönüm noktası niteliğindeki 2025 yasasının çıkarılmasına öncülük etti The Earthshot Prize

PFAS-Free France, Fransa'nın dönüm noktası niteliğindeki 2025 yasasının çıkarılmasına yol açan, halkın gücüne dayalı bir hareket inşa etti. Bu yasa, binlerce günlük üründe bulunan toksik "sonsuz kimyasallar" olan PFAS'ın pek çok kullanımını aşamalı olarak ortadan kaldırıyor ve kirliliğin temizlenmesinin faturasını kirleticilere çıkarıyor.

140 binden fazla Fransız vatandaşı PFAS-Free France'ın kampanyasını destekledi; bu da sıradan insanların sanayiyi daha iyi ürünler üretmeye zorlayabileceğini, çevremizi temizleyebileceğini ve insanların sağlığını gelecek kuşaklar için koruyabileceğini gösteriyor.

PFAS-Free France, 2030'a kadar Fransa'nın yasasının tam olarak uygulanmasını ve beş büyük ülke ya da bölgede benzer yasakların hayata geçirilmesine katkı sağlamayı hedefliyor.

Earthshot Prize'i kazanmak, daha güçlü yasaların benimsenmesini hızlandırmak için bilimsel araştırmaları, kamu kampanyalarını ve uluslararası ortaklıkları destekleyecek; böylece milyonlarca insan daha bu zararlı kimyasallardan korunacak.

Doğayı Korumak ve Onarmak kategorisi kazananı: Bhutan

Bhutan, Earthshot Prize'i kazanan ilk ülke
Bhutan, Earthshot Prize'i kazanan ilk ülke The Earthshot Prize

İlk kez, bir ülke bütünüyle Earthshot Prize'i kazandı.

Bhutan, doğanın korunmasını ulusal anayasasına yazarak öncü bir adım attı. Ülkenin ormanları, Güney Asya'nın aşağı kesimlerinde 1,6 milyar insanın yaşamını destekleyen Himalaya su sistemlerini koruyor. Yalnızca 800 bin kişilik bir ülke, insanlığın yaklaşık beşte birinin su güvenliğinin korunmasına katkı sağlıyor.

Earthshot Prize'i kazanmak, Bhutan'ın 2030 hedeflerine ulaşmasına yardımcı olacak. Ülkenin ulusal doğa koalisyonu Restore Bhutan aracılığıyla, 50 bin hektar hasar görmüş araziyi restore etmeyi, ormanları ve nehirleri yeniden canlandırmayı, yaklaşık 2 milyon ton CO₂ tasarrufu sağlamayı ve 133 milyar litre suyu güvence altına almayı amaçlıyor.

Havayı Temizlemek kategorisi kazananı: Mahindra Last Mile Mobility

Mahindra Last Mile Mobility, dünya çapında yollardaki hava kirliliğinin en büyük kaynaklarından birini Hindistan'da hızla elektrikliye geçiş yoluna sokuyor.
Mahindra Last Mile Mobility, dünya çapında yollardaki hava kirliliğinin en büyük kaynaklarından birini Hindistan'da hızla elektrikliye geçiş yoluna sokuyor. The Earthshot Prize

Mahindra Last Mile Mobility, dünya çapında yollardaki hava kirliliğinin en büyük kaynaklarından birini Hindistan'da hızla elektrikliye geçiş yoluna sokuyor. 400 binden fazla elektrikli çekçek (rikşa) satarak ve bu araçları onları sahiplenip işleten sürücüler için erişilebilir hale getirerek Mahindra, gezegenin şimdiye kadar gördüğü en hızlı ve en sonuç doğuran yeşil dönüşümlerden birine güç veriyor.

Mahindra, 2030'a kadar Hindistan yollarına 1 milyon elektrikli araç çıkarmayı ve kısa şehir içi yolculuklarda elektriği ilk tercih haline getirmeyi hedefliyor. Earthshot Prize'i kazanmak, Mumbai, Ahmedabad, Bengaluru ve Delhi'nin de aralarında bulunduğu büyük şehirlerde elektrikli rikşaların yaygınlaşmasını hızlandırmaya; park, şarj noktaları ve politika gibi konulardaki zorlukların aşılmasına yardımcı olarak Hindistan'ın en yoğun kentsel merkezlerine daha temiz ulaşım getirmeye katkı sağlayacak.

Okyanuslarımıza Can Vermek kategorisi kazananı: Niue Ocean Wide Trust

Niue Ocean Wide Trust, İngiltere'den daha büyük bir okyanus alanını koruyor
Niue Ocean Wide Trust, İngiltere'den daha büyük bir okyanus alanını koruyor The Earthshot Prize

Pasifik adası ülkesi Niue'nin nüfusu yalnızca 1.700 kişi, ancak Ocean Wide Trust, İngiltere'den daha büyük bir okyanus alanını koruyor. Doğa korumaya yatırım yapmanın öncü bir yoluyla Niue, sularının uzun vadeli korunmasını finanse ediyor; deniz yaşamını güvence altına alırken buna bağımlı toplulukları da destekliyor. Çığır açan bu plan, balık sayısının yüzde 60 artmasına zaten yardımcı oldu.

Earthshot Prize'i kazanmak, Niue Ocean Wide Trust'ın 2028'e kadar ilave 10 milyon ABD doları (9,09 milyon euro) toplamak için ihtiyaç duyduğu yatırım ve ortakları çekmesine yardımcı olacak. Bu da Niue'nin okyanusunu gelecek nesiller boyunca koruyacak kalıcı bir fon için 18 milyon ABD doları (16,3 milyon euro) hedefinin yakalanmasına biraz daha yaklaşmasını sağlayacak. Ödül ayrıca Niue'nin modelini diğer Pasifik ada ülkeleriyle paylaşmasına yardımcı olacak; 2028'e kadar en az bir ülkenin daha bu modeli benimsemesi hedefleniyor.

Önceki Earthshot Prize kazananlarına ne oldu?

2026 finalistleri ve kazananları, 2020'den bu yana desteklenen 75 finalistin oluşturduğu mevcut topluluğa katılıyor. Bu grubun çalışmaları, toplamda 18 milyon tondan fazla CO₂ salımını önledi ya da yakaladı; 58 milyon hektar kara ve 85 milyon hektar okyanus ile kıyı şeridini korudu veya restore etti; 465 bin ton atığı ortadan kaldırdı ya da oluşmasını önledi; 21 milyon ton su tasarrufu sağladı ve 600 milyon kişinin yaşadığı bölgelerde hava kalitesini iyileştirdi. 

Erişilebilirlik kısayollarına git
Paylaş Yorumlar Google'da Euronews'ü takip edin

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Salento'da zeytinliklerin yerini avokado aldı: Avrupa tarımı Xylella tehdidiyle karşı karşıya

UNESCO-UCL raporu: Yapay zeka iklim politikasını geliştirmede güvenilir değil

COP31'in ilk haftası sona erdi: Fosil yakıtlardan vazgeçmek mümkün olacak mı?