İspanya’daki bu kent, çevre alanındaki en saygın ödüllerden biri kabul edilen The Earthshot Prize’da finalistler arasına seçildi.
Bu yaz, Barselona son yüz yılı aşkın sürede görülen en yüksek sıcaklığı kaydetti.
REKLAM
REKLAM
Bu, endişe verici bir eğilimin parçası: Akdeniz, küresel ortalamadan yaklaşık yüzde 20 daha hızlı ısınıyor; rekor düzeyde sıcak sular ise daha şiddetli fırtınaları, deniz seviyesinin yükselmesini ve kıyı erozyonunu körüklüyor.
Barselona’nın kuzeydoğu kıyısındaki fırtınadan zarar gören sahil yolunun bir bölümünün 2023’te çökmesi, iklime dayanıklı altyapı ihtiyacını gözler önüne serdi. 2010 yılında eklenen yapay kumun yaklaşık yüzde 70’i o tarihten bu yana yok oldu.
Barselona Belediye Başkanı Jaume Collboni, “Bizim gibi kentler, kimliklerini belirleyen mekânları ve toplulukları korurken iklim değişikliğiyle birlikte yaşamayı öğrenmek zorunda” diyor.
İspanyol kentin iddialı kıyı dayanıklılığı projesi şimdi saygın bir çevre ödülü için yarışıyor.
Barselona, The Earthshot Prize’de finalist
Barselona, The Earthshot Prize’in Okyanuslarımızı Canlandırın kategorisinde finalist olarak açıklandı. Prens William tarafından 2020’de başlatılan ödüller, gezegeni “onaracak” çevresel çözümleri ödüllendiriyor.
İspanyol kent, Avrupa’nın en yoğun kullanılan kentsel kıyı şeritlerinden birini yenilemek için 150 milyon euro yatırım yapıyor. Proje, Sant Martí sahilinde, onarılan deniz habitatlarını, doğal kıyı korumasını ve denizle temas imkânını bir araya getiren; iklime ve sıcak dalgalarına uyumlu 22 hektarlık – yaklaşık 31 futbol sahası büyüklüğünde – kamusal alan yaratacak.
Projenin, dünyanın dört bir yanındaki kıyı kentleri için, giderek artan deniz seviyesi yükselmesi, şiddetli fırtınalar, seller, biyolojik çeşitlilik kaybı ve aşırı sıcaklarla mücadelede örnek alınacak bir model hâline gelmesi bekleniyor; The Earthshot Prize ise görünürlüğü artırarak ve bilgi paylaşımına olanak sağlayarak buna katkı sunacak.
The Earthshot Prize’in Başkanı ve Kurucusu Prens William, “Finalistlerimiz bana her yıl yeniden umut veriyor” diyor. “Çevreyle ilgili sorunlar aciliyetini korurken, dünyanın dört bir yanındaki olağanüstü insanlar ilerlemenin mümkün olduğunu şimdiden kanıtlıyor.”
‘Herkesin faydalanabileceği iklime dayanıklı altyapı’
Kırılgan kuzeydoğu kıyı şeridini defalarca yeniden inşa etmek yerine Barselona, sahil hattının bazı bölümlerini kasıtlı olarak içeri taşıyor; popüler bir deniz kenarı futbol sahasını başka yere götürüyor ve deniz duvarlarını geriye çekiyor.
Bu sayede dalga enerjisini emen ve fırtınalar, erozyon ile yükselen deniz seviyesi için daha fazla alan yaratan; aynı zamanda giderek şiddetlenen sıcak hava dalgaları sırasında hayati bir sığınak işlevi gören, daha geniş plajlar oluşturulacak.
2027 ilkbaharında tamamlanması planlanan Passeig Marítim de la Mar Bella, 15 bin metrekarelik doğrusal bir parkla hava kalitesini ve biyolojik çeşitliliği artırırken, kıyı şeridinin sürdürülebilir kullanımını teşvik edecek.
Ziyaretçiler, 12 metre genişliğindeki yaya yolunda gezinebilecek ya da Fòrum’a kadar uzanan bisiklet yollarında pedal çevirirken, yol boyunca enerji üreten güneş pergolalarında dinlenebilecek.
Kentin baş mimarı Barselona’nın baş mimarı María Buhigas, “Kıyı kentlerinin önündeki soru artık uyum sağlayıp sağlamayacakları değil, bunu nasıl yapacaklarıdır” diyor. “Bu, kentin ucuna eklenmiş savunma amaçlı bir yapı değil; herkesin kullanıp keyif alabileceği, iklime dayanıklı yeni bir kamusal altyapı parçası.”
2026 The Earthshot Prize için başka kimler yarışıyor?
169 ülkeden gelen yaklaşık 7 bin aday arasından, The Earthshot Prize (kaynak İngilizce) için 15 finalist belirlendi.
Her biri, beş ‘Earthshot’ hedefine – Doğayı Koru ve Onar, Havamızı Temizle, Okyanuslarımızı Canlandır, Atıksız Bir Dünya Kur ve İklimimizi Onar – karşılık geliyor. Her kategorinin kazananı 1 milyon sterlinlik (1,17 milyon euro) ödül alacak.
İlk kez, pozitif eşik noktaları da seçim sürecinin parçası oldu; ilerlemenin kendi kendini beslediği, ölçek büyüdükçe maliyetlerin düştüğü ve toparlanmanın ivme kazanarak kendi kendini sürdürdüğü yenilikler ödüllendirildi.
Diğer Avrupalı finalistler arasında, dünyanın en büyük açık deniz rüzgâr projelerinden bazılarının arkasındaki Danimarkalı yenilenebilir enerji şirketi Ørsted (İklimimizi Onar) ile, gündelik ürünlerde Fransa’nın “sonsuz kimyasallar”dan kademeli çıkışını hayata geçiren ve bu yasağın kabul edilmesine öncülük eden politika ve sivil toplum kampanyası PFAS-Free France (Atıksız Bir Dünya Kur) yer alıyor.
Uzak coğrafyalarda ise Arjantin’in yapay zekâ destekli orman yangını tespit ve uyarı platformu Satellites on Fire, sıfır emisyonlu deniz taşımacılığı ittifakı ZEMBA ve Hindistan’ın elektrikli üç tekerlekli araç öncüsü Mahindra Last Mile Mobility öne çıkan girişimler arasında.
Kanada ve ABD boyunca uzanan geniş dağ ekosistemini yeniden birbirine bağlayarak yaban hayatının tekrar özgürce hareket edebilmesini sağlayan koruma işbirliği Yellowstone to Yukon, Doğayı Koru ve Onar ödülünün adayları arasında.
Prens William, “Çözümlerin işe yaradığını görmek, hepimize harekete geçme güveni veriyor. Başarıya ulaştıklarında başkalarına ilham olup değişimi hızlandırıyorlar” diye ekliyor.
2026 The Earthshot Prize’in beş kazananı, 17 Kasım’da Hindistan’ın Mumbai kentinde düzenlenecek ödül töreninde açıklanacak.