Euronews Business, Avrupa’daki sosyal koruma harcamaları içinde konut yardımlarını inceliyor. AB ise derinleşen konut krizini hafifletmeyi hedefleyen ilk 'Uygun Fiyatlı Konut Planı’nı yeni açıkladı.
Konut sorunu, Avrupa genelinde giderek büyüyen bir krize dönüşüyor. Aralık 2025’te Avrupa Komisyonu, ilk kez Avrupa Uygun Fiyatlı Konut Planı’nı açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Girişim, vatandaşların en acil sorunlarından biri olan uygun fiyatlı, sürdürülebilir ve kaliteli konuta erişimi hedefliyor.
Avrupa ülkelerinin çoğu sosyal koruma sistemleri kapsamında zaten konut yardımı sağlıyor. Ancak destek düzeyleri ulusal politikalara bağlı olarak büyük farklılık gösteriyor.
Peki hangi ülkeler en yüksek konut yardımını veriyor? Avrupa hükümetleri kişi başına ne kadar harcama yapıyor?
Veriler, hanelerin konut maliyetlerini karşılamasına yönelik kamu müdahalelerini kapsıyor: kira destekleri, sosyal konutlar ve ev sahiplerine yönelik yardımlar dahil.
AB İstatistik Kurumu Eurostat’a göre konut, 2024’te AB’nin toplam sosyal koruma harcamalarının yüzde 1,35’ini oluşturdu. Bu, 66,5 milyar euro (3 trilyon 424 milyar 750 milyon TL), yani AB GSYH’sinin %0,37’si ve kişi başına 148 euro (7 bin 622 TL) anlamına geliyor.
Kişi başına konut yardımı Avrupa genelinde büyük farklılık gösteriyor. 31 ülke arasında Bulgaristan’da neredeyse sıfıra yakınken İrlanda’da 755 euro (38 bin 883 TL) ile en yüksek seviyede.
Finlandiya 484 euro (24 bin 926 TL) ile ikinci sırada, İngiltere 406 euro (20 bin 909 TL) ile üçüncü sırada yer alıyor.
Ancak İngiltere verisi 2018’e ait olduğu için daha yeni verilerle tam karşılaştırılabilir olmayabilir. Buna rağmen ülkenin en yüksek konut yardımı sağlayanlar arasında olduğu görülüyor.
Danimarka 375 euro (19 bin 313 TL), İzlanda 335 euro (17 bin 253 TL), Almanya 328 euro (16 bin 892 TL) ve İsviçre 327 euro (16 bin 841 TL) kişi başına 300 euronun üzerinde harcama yapan ülkeler arasında.
Hollanda 271 euro (13 bin 957 TL), Fransa 234 euro (12 bin 051 TL) ve İsveç 200 euro (10 bin 300 TL) ile ilk 10’u tamamlıyor.
100-199 euro aralığında üç ülke bulunuyor: Güney Kıbrıs 185 euro (9 bin 528 TL), Lüksemburg 130 euro (6 bin 695 TL) ve Belçika 110 euro (5 bin 665 TL).
Verisi bulunan diğer tüm ülkelerde kişi başına harcama 100 euronun altında kalıyor.
Avrupa’nın en büyük beş ekonomisi arasında İtalya (13 euro – 669 TL) ve İspanya (36 euro – 1.854 TL) diğerlerine kıyasla belirgin biçimde daha düşük kaynak ayırıyor.
Kiralar Avrupa genelinde büyük farklılık gösteriyor; bazı ülkeler diğerlerine göre çok daha pahalı.
Kişi başına konut yardımı satın alma gücü standardına (PPS) göre hesaplandığında rakamlar değişse de genel sıralama büyük ölçüde benzer kalıyor.
İrlanda (535 PPS) yine ilk sırada yer alırken onu Finlandiya (380) ve 2018 verilerine göre İngiltere (331) izliyor.
Nominal değerlerle bakıldığında konut yardımlarına en fazla kaynak ayıran ülke 27,4 milyar euro (1 trilyon 411 milyar 100 milyon TL) ile Almanya. Bu, AB toplamının beşte ikisinden fazlasına denk geliyor. Fransa ise 16,1 milyar euro (829 milyar 150 milyon TL) ile yaklaşık dörtte birlik paya sahip.
31 ülke arasında İngiltere 27 milyar euro (1 trilyon 390 milyar 500 milyon TL) ile ikinci sırada bulunuyor ancak bu veri 2018’e dayanıyor. İngiliz hükümetine göre konut yardımı harcamalarının 2025-2026 mali yılında 43,3 milyar euroya (2 trilyon 229 milyar 950 milyon TL) ulaşması bekleniyor.
Bununla birlikte konut yardımı tanımı Eurostat metodolojisinden kısmen farklı olabilir.
Konut yardımı harcamaları Hollanda ve İrlanda’da 4 milyar euronun (206 milyar TL) üzerindeyken, İtalya’da 1 milyar euronun (51,5 milyar TL) altında kaldı.
Toplamda AB GSYH’sinin yüzde 0,37’si konutla bağlantılı sosyal korumaya ayrıldı. AB ülkeleri arasında bu oran Bulgaristan ve Hırvatistan’da neredeyse sıfıra yakınken Finlandiya’da yüzde 0,99’a kadar çıkıyor.
İngiltere'de 2018 verisine göre oran yüzde 1,11 ile en yüksek seviyedeydi.
İrlanda (yüzde 0,72), Almanya (yüzde 0,63), Danimarka (yüzde 0,57), Fransa (yüzde 0,55) ve Güney Kıbrıs (yüzde 0,52) da GSYH’lerinin yüzde 0,5’inden fazlasını konut yardımlarına ayırıyor.
Eurostat, üye ülkelerde konut politikalarının yaygın olduğunu ve çoğu zaman yalnızca sosyal koruma amacıyla sınırlı kalmadığını belirtiyor.
Kurum, “Bu politikalar inşaat sektörünü teşvik etmeyi, konut sahipliğini artırmayı, tasarrufu desteklemeyi de hedefleyebilir. Bu daha geniş önlemler sosyal koruma verilerinin kapsamına girmez,” açıklamasını yaptı.
AB’nin ilk konut planı
Yeni açıklanan Avrupa Uygun Fiyatlı Konut Planı; konut arzını artırmayı, yatırımları ve reformları tetiklemeyi, konut baskısının yoğun olduğu bölgelerde kısa dönem kiralamaları ele almayı ve en fazla etkilenen kesimleri desteklemeyi hedefliyor.
Housing Europe Başkanı Marco Corradi, planın başarısının yerel düzeyde ihtiyaçlara cevap verebilme kapasitesine bağlı olacağını belirterek “Hedefimiz erişilebilirlik olmalı ve en erişilebilir konut kamu, kooperatif ve sosyal konutlardır” dedi.
Eurostat verilerine göre son on yılda, 2015 ile 2025’in üçüncü çeyreği arasında AB’de konut fiyatları yüzde 64, kiralar ise yüzde 21 arttı.
Bazı Avrupa ülkelerinde şehir merkezindeki tek odalı bir dairenin kirasını karşılamak için tam bir maaş bile yetmezken, pek çok ülkede kira ortalama net gelirin önemli bir bölümünü oluşturuyor.