Euronews Business, Avrupa’nın sosyal koruma harcamaları içinde konut yardımlarını inceliyor. AB, konut krizini hafifletmek için ilk Uygun Fiyatlı Konut Planı’nı başlattı.
Avrupa genelinde barınma giderek büyüyen bir krize dönüşüyor. Avrupa Komisyonu, Aralık 2025'te ilk Avrupa Uygun Fiyatlı Konut Planı'nı açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Bu girişim, yurttaşların en acil kaygılarından birine yanıt vermeyi hedefliyor: uygun fiyatlı, sürdürülebilir ve nitelikli konuta erişim.
Avrupa ülkelerinin çoğu, sosyal koruma sistemlerinin bir parçası olarak hâlihazırda konut yardımı sağlıyor. Ancak, destek düzeyleri ülkeden ülkeye büyük farklılık gösteriyor; bu da ulusal politikalardaki çeşitliliği yansıtıyor.
Peki, en yüksek konut yardımını hangi ülkeler veriyor? Avrupa hükümetleri kişi başına konut desteğine ne kadar harcıyor?
Veriler, hanehalklarının konut maliyetlerini karşılamasına yardımcı olmayı amaçlayan kamu müdahalelerini kapsıyor; kira desteği, sosyal konut ve kendi evinde oturanlara yönelik yardımlar dahil.
Eurostat'a göre, 2024'te AB'de toplam sosyal koruma harcamalarının yüzde 1,35'i konuta ayrıldı. Bu da 66,5 milyar avroya, yani AB GSYH'sinin yüzde 0,37'sine ve kişi başına 148 avroya karşılık geliyor.
Kişi başına konut yardımı tutarı Avrupa genelinde büyük farklılıklar gösteriyor. 31 ülke arasında Bulgaristan'da neredeyse sıfırdan İrlanda'da 755 avroya kadar değişiyor. Finlandiya 484 avro ile ikinci, Birleşik Krallık ise 406 avro ile üçüncü sırada.
Ancak Birleşik Krallık'a ait veri 2018 yılına ait ve daha güncel verilerle tam olarak karşılaştırılamayabilir. Yine de, ülkenin en yüksek konut yardımı sağlayan ülkeler arasında yer aldığını gösteriyor.
Danimarka (375 avro), İzlanda (335 avro), Almanya (328 avro) ve İsviçre (327 avro) de kişi başına konut yardımlarına 300 avronun üzerinde kaynak ayırdı. Hollanda (271 avro), Fransa (234 avro) ve İsveç (200 avro) ilk 10'u tamamlıyor.
Üç ülkede harcamalar 100 ila 199 avro arasında değişiyor: Kıbrıs (185 avro), Lüksemburg (130 avro) ve Belçika (110 avro). Veri bulunan diğer tüm ülkelerde kişi başına harcama 100 avronun altında.
Avrupa'nın en büyük beş ekonomisi arasında, İtalya (13 avro) ve İspanya (36 avro) diğerlerine kıyasla çok daha düşük tutarlar ayırıyor.
Avrupa genelinde kiralar da büyük farklılık gösteriyor. Bazı ülkelerde kiralar diğerlerine göre çok daha yüksek.
Kişi başına konut yardımları, satın alma gücü standardına (PPS) göre düzeltildiğinde rakamlar değişiyor, ancak genel sıralama büyük ölçüde aynı kalıyor.
2018 verilerine göre İrlanda (535 PPS) yine ilk sırada yer alıyor; onu Finlandiya (380) ve Birleşik Krallık (331) izliyor.
Cari fiyatlarla bakıldığında, 27,4 milyar avro ile konut yardımlarına en fazla kaynağı Almanya ayırıyor; bu tutar AB toplamının yüzde 40'ından fazlasına karşılık geliyor. Fransa ise yaklaşık toplamın dörtte biri olan 16,1 milyar avro ile onu izliyor.
31 ülke arasında Birleşik Krallık, 27 milyar avro ile ikinci sırada yer alıyor; ancak bu rakam 2018 verilerine dayanıyor. Birleşik Krallık hükümetine göre konut yardımı harcamalarının 2025–2026 mali yılında 37,8 milyar sterline (43,3 milyar avro) ulaşması bekleniyor.
Ancak konut yardımı tanımı, Eurostat'ın kullandığı metodolojiden bir miktar farklılık gösterebilir.
Hollanda ve İrlanda'da konut yardımı harcamaları 4 milyar avronun da üzerindeydi; İtalya'da ise 1 milyar avronun altındaydı.
Toplamda, AB GSYH'sinin yüzde 0,37'si konutla ilgili sosyal korumaya ayrıldı. AB ülkeleri arasında bu oran Bulgaristan ve Hırvatistan'da neredeyse sıfırdan Finlandiya'da yüzde 0,99'a kadar değişiyor. Birleşik Krallık'ın 2018 verisi ise yüzde 1,11 ile en yüksek oran.
İrlanda (yüzde 0,72), Almanya (yüzde 0,63), Danimarka (yüzde 0,57), Fransa (yüzde 0,55) ve Kıbrıs (yüzde 0,52) da GSYH'lerinin yüzde 0,5'inden fazlasını konut yardımlarına ayırıyor.
Eurostat, Üye Devletlerde konut politikalarının yaygın olduğuna ve amaçlarının çoğu zaman sosyal korumanın ötesine geçtiğine dikkat çekiyor.
“Bunlar, inşaat sektörünü teşvik etmeyi, konut sahipliğini artırmayı, tasarrufu özendirmeyi ve benzeri amaçları hedefleyebilir. Bu daha geniş kapsamlı önlemler [sosyal koruma verilerinin] kapsamına girmemektedir” dedi.
AB'nin ilk konut planı
Kısa süre önce açıklanan Avrupa Uygun Fiyatlı Konut Planı, “konut arzını artırmaya, yatırımları ve reformları tetiklemeye, konut sıkıntısının yaşandığı bölgelerde kısa süreli kiralamalara düzen getirmeye ve en fazla etkilenen kişileri desteklemeye” odaklanıyor.
“Planın başarısını, yerel düzeyde bu ihtiyaçları karşılama kapasitesi belirleyecek. Hedefimiz karşılanabilirlik olmalı ve en karşılanabilir konut kamusal, kooperatif ve sosyal konuttur”, dedi Housing Europe Başkanı Marco Corradi.
Eurostat'a göre, son on yılda, 2015 ile 2025'in üçüncü çeyreği arasında AB'de konut fiyatları yüzde 64, kiralar ise yüzde 21 arttı.
Bazı Avrupa ülkelerinde, şehir merkezinde bir odalı bir dairenin kirasını karşılamaya tam bir maaş bile yetmiyor. Birçoğunda ise kira, ortalama net maaşın önemli bir bölümünü götürüyor.