İran rejimi, ülkenin savaş ve rekor enflasyonla boğuştuğu bir dönemde asgari ücrete yüzde 60 oranında zam yapıldığını duyurdu.
İran Çalışma Bakanı Ahmed Meydari, ülkede asgari ücrete pazartesi günü yüzde 60 zam yapıldığını doğruladı. Böylece aylık taban ücret 103 milyon riyalden (67,5 euro) 166 milyon riyale (109 euro) yükseldi.
REKLAM
REKLAM
Hayat pahalılığındaki keskin artışı bir nebze telafi etmeyi amaçlayan bu adım, ekonomik sıkıntıların tetiklediği protestolardan birkaç ay sonra ve İsrail ile ABD’yle süren savaşın ağırlaştırdığı yaptırımlar ile kötüleşen koşulların ortasında geldi.
2026’nın başında İran’da patlak veren protestolar, Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) sert müdahalesiyle bastırıldı. Bağımsız kaynaklara göre en az 36 bin kişi hayatını kaybetti.
İran rejimi, hayatını kaybeden Ayetullah Ali Hamaney’in liderliğinde, güvenlik güçlerine göstericilere karşı gerçek mermi kullanılmasına izin verdi. Hamaney’in güvenlik güçlerine protestoları ‘her ne pahasına olursa olsun ezmeleri’ talimatını verdiği bildirildi.
Asgari ücrete yapılan artış, doğrudan işçi örgütlerinin baskısına yanıt niteliği taşıyor ve İranlı yetkililerin toplumu istikrara kavuşturma çabasını yansıtıyor.
Riyalin dolar karşısında yaklaşık 1,35 milyon seviyesinde işlem gördüğü koşullarda, İran İş Kanunu kapsamındaki birçok işçi için temel ihtiyaç maddeleri bile karşılanamaz hale geldi. Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) açıkladığı paket kapsamında aile ve çocuk yardımları da artırıldı.
Bu düzenleme, Güneş Hicri takvimine göre 1405 yılının başlangıcını ifade eden Fars yeni yılı Nevruz’un kutlandığı 20 Mart’ta yürürlüğe girecek.
Fars takvimi, resmen İran ve Afganistan’da kullanılan ve miladi 622 yılını başlangıç kabul eden bir güneş takvimi.
Rekor enflasyonla karşı karşıya olan İran’da ekonomik baskılar
İran, asgari ücreti enflasyona uyum sağlamak için her yıl yeniden belirliyor. Ancak bu politika, savaş ve uluslararası yaptırımlar nedeniyle ağır bir sınavdan geçiyor. Tedarik zincirlerini altüst eden ve riyalin değer kaybını hızlandıran süregelen askeri çatışmaya rağmen yüzde 60’lık artış onaylandı.
Yeni zam oranı kayda değer olsa da yetersiz kalıyor ve temel bir aile geçim sepeti için aylık ihtiyaç duyulan 580 milyon riyalin (380 euro) gerisinde. İşçi örgütleri en az 600 milyon riyal (393 euro) talep etmişti.
Gıda enflasyonu yüzde 90’a yaklaşırken, 2025’te genel tüketici fiyatları yüzde 44,6 arttı. Bu da daha derin reformlar yapılmadığı takdirde zamdan sağlanan kazanımların hızla eriyebileceği anlamına geliyor.
Koşullar 2025’ten bu yana daha da kötüleşti.
Şubat ayında İran İstatistik Merkezi enflasyonu yüzde 68,1 olarak açıkladı. Bu, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en yüksek oran. İran Merkez Bankası ise enflasyonun yüzde 62,2 olduğunu iddia etti. Aylık enflasyon yüzde 9,4’e yükselerek 2022’deki sübvansiyon reformlarından bu yana kaydedilen en yüksek seviyeye ulaştı.
Gıda fiyatları yıllık bazda yüzde 110 arttı; ekmek ve tahıllarda artış yüzde 142’ye, ette yüzde 117’ye, yemeklik yağda ise yüzde 207’ye ulaştı.
Son on yılda ücretler, ABD doları karşısında reel alım gücü bakımından yüzde 300’ün üzerinde eridi. Aileler protein tüketimini ciddi biçimde kısmış durumda; en yoksulların et tüketiminde ise keskin düşüşler yaşanıyor.
Yüzde 60’lık asgari ücret zammı, süregelen çatışma ve rekor enflasyonun çift taraflı baskısıyla mücadele eden milyonlarca İranlı işçiye kısa vadeli bir nefes aldırsa da yaptırımları ve para birimindeki çöküşü dizginleyecek yapısal reformlar olmadan etkisi hızla sönümlenecek.
Mevcut fiyat seviyeleri, 1941’de İngiliz ve Sovyet güçlerinin ikmal hatlarını güvence altına almak ve olası bir Alman ittifakını engellemek için ülkeyi ortaklaşa işgal ettiği, 1940’lı yıllardaki İngiliz-Sovyet istilası ve İran’ın işgali dönemindeki darlıkların da ötesine geçmiş durumda.
İşgal, İran ekonomisini ağır biçimde sarstı; tedarik zincirleri çöktü, gıda ve diğer mallara işgalci güçler el koydu, enflasyon kontrolden çıktı.
Bu süreçte özellikle 1942-43 yıllarında bazı bölgelerde kıtlık düzeyine varan koşullar da dahil olmak üzere siviller büyük sıkıntı çekti. On binlerce İranlı açlık ve hastalık nedeniyle hayatını kaybetti.