IMF öngörülerine göre 2030’a kadar Avrupa genelinde kişi başına düşen GSYH euro cinsinden belirgin biçimde artacak, ancak satın alma gücüne göre sıralamalar kayda değer ölçüde değişmeyecek.
Kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH), ekonomileri karşılaştırmak için en yaygın kullanılan göstergelerden biri ve Avrupa'nın büyük bölümünde gidişat yukarı yönlü.
REKLAM
REKLAM
Ancak bu rakamın artması, bir ülkenin her zaman emsallerinin önüne geçtiği anlamına gelmiyor; ekonomiler birlikte hareket ettikçe sıralamalar değişiyor. Bir ülkenin tabloda hangi basamakta yer aldığı, çoğu zaman salt sayıdan daha anlamlı bir hikâye anlatıyor.
Öyleyse 2030'a gelindiğinde kişi başına GSYH'de Avrupa'da hangi ülkelerin başı çekmesi bekleniyor, ufukta kayda değer yer değişiklikleri var mı?
Euronews Business, IMF'nin 2025 ve 2030 için Dünya Ekonomik Görünüm projeksiyonlarını inceledi; hem kişi başına nominal GSYH'yi hem de ülkeler arasındaki fiyat farklarını hesaba katan satın alma gücü paritesini (SGP) kapsayan verileri ele aldı.
SGP'de İrlanda, Lüksemburg'u geride bırakıyor
AB üyeleri, aday ülkeler, EFTA üyeleri ve Birleşik Krallık dâhil 41 Avrupa ülkesi arasında, 2030'da kişi başına GSYH'de SGP bazında listenin zirvesine İrlanda'nın yerleşmesi ve 2025'te birinci olan Lüksemburg'un yerini alması öngörülüyor.
Ancak bu manşet niteliğindeki rakamın önemli bir çekincesi var. İrlanda'nın GSYH'sinin, ülkedeki çokuluslu şirketlerin orantısız büyüklüğünden ötürü çarpıtıldığı biliniyor ve Ekonomik ve Sosyal Araştırma Enstitüsü direktörü Alan Barrett, ülkenin gerçek ekonomik üretimini ölçmek için gayrisafi millî gelirin (GSMG) çok daha isabetli bir gösterge olduğunu savunuyor.
Dünya Bankası'nın 2024 için GSMG verilerine göre İrlanda, ilk dörtte yer almıyor bile.
İlk beşi tamamlaması beklenen Norveç, İsviçre ve Danimarka'nın ise 2025 ile 2030 arasında sıralamadaki yerlerini koruyacağı tahmin ediliyor.
Avrupa'nın en büyük beş ekonomisi arasında en üst sırada Almanya 12'ncilikle yer alırken, onu Fransa (15'inci) ve Birleşik Krallık (16'ncı) izliyor. İtalya 18'inci basamakta, bu grup içinde en alt sırada ise 22'nci olan İspanya bulunuyor.
Aday ülkeler listenin dibinde, tek bir istisna hariç
Listenin son dokuz sırasına AB aday ülkeleri hâkim; tabanın en altında Ukrayna, Kosova ve Moldova yer alıyor. Aralarındaki istisna ise Türkiye: 2030'da 29'uncu sıraya yerleşmesi öngörülüyor ve böylece tam üye üç AB ülkesini, Bulgaristan, Letonya ve Yunanistan'ı geride bırakıyor.
On beş ülkenin 2025 ile 2030 arasında sıralamadaki yerini koruması bekleniyor. En sert düşüşü Yunanistan yaşayarak 29'unculuktan 32'nciliğe gerilerken, en büyük sıçramayı Kıbrıs kaydediyor ve 16'ncı sıradan 13'üncülüğe yükseliyor.
Hiçbir başka ülkenin üç basamaktan fazla yer değiştirmesi öngörülmüyor.
Nominal ve SGP sıralamaları arasındaki fark ise başlı başına bir tablo çiziyor. Malta, Romanya, Polonya ve Türkiye, nominal avro cinsinden sıralamaya kıyasla SGP bazında belirgin şekilde daha yukarıda yer alıyor; bu da gerçek satın alma güçlerinin ham rakamların ima ettiğinden daha yüksek olduğunu gösteriyor.
Buna karşılık Estonya, Birleşik Krallık, İzlanda ve Letonya'da SGP sıralaması, nominal göstergeye göre belirgin biçimde geride kalıyor.
Listenin zirvesinde farklar son derece çarpıcı. İrlanda ve Lüksemburg, uluslararası dolar cinsinden kişi başına GSYH'nin sırasıyla 182 bin dolar (yaklaşık 168 bin avro) ve 167 bin dolara (yaklaşık 154 bin avro) ulaşmasıyla diğer ülkelerden açık ara kopuyor.
Ardından gelen Norveç ve İsviçre'nin ise 2030'a kadar 115 bin doları (yaklaşık 106 bin avro) aşması bekleniyor.
İrlanda ve Lüksemburg'u denklemden çıkardığınızda bile AB içindeki farklar dikkat çekici. Geriye kalan ülkeler arasında Danimarka, 100 bin dolar (yaklaşık 92 bin avro) ile başı çekiyor; bu rakam, birlik üyeleri arasında en alt sırada yer alan Yunanistan'ın 54 bin dolarlık (yaklaşık 50 bin avro) seviyesinin neredeyse iki katı.
Büyük ekonomiler arasında en yüksek satın alma gücü 86 bin dolar (yaklaşık 79 bin avro) ile Almanya'ya ait; İspanya ise 66 bin dolarla (yaklaşık 61 bin avro) en zayıf halka konumunda. Aradaki fark yaklaşık yüzde 31'e karşılık geliyor.
AB dışına bakıldığında tablo daha da çarpıcı. Aday ülkelerin neredeyse tamamının 50 bin doların (yaklaşık 46 bin avro) altında kalması, bir kısmının ise 30 bin doların (yaklaşık 28 bin avro) epey altına, yani Yunanistan seviyesinin yaklaşık yarısına düşmesi bekleniyor. AB ile kapısında bekleyen ülkeler arasındaki mesafe hâlâ uçurum düzeyinde.
Avro cinsinden bakıldığında makas daha da açılıyor
Nominal avro cinsinden bakıldığında dağılım daha da genişliyor. IMF projeksiyonlarına göre 41 ülke arasında kişi başına GSYH'nin 2030'da Ukrayna'da 7.276 avrodan, Lüksemburg'da 152.417 avroya kadar uzanması bekleniyor; bu, SGP karşılaştırmalarının işaret ettiğinden çok daha büyük bir fark. AB içinde listenin sonunda ise 28.086 avro ile Bulgaristan bulunuyor.
Lüksemburg ve 137.819 avro ile İrlanda'yı bir kenara bıraksanız bile, birlik içindeki yelpaze oldukça geniş.
Danimarka, 84.128 avro ile AB üyeleri arasında üçüncü sırada yer alırken, onu Hollanda (79.613 avro), İsveç (73.104 avro) ve Avusturya (67.406 avro) izliyor.
65.924 avro ile Almanya genel sıralamada 10'uncu basamakta ve Avrupa'nın en büyük beş ekonomisi içinde ilk ona girebilen tek ülke konumunda. 64.360 avro ile Birleşik Krallık hemen ardından 11'inci sırada geliyor.
AB dışına bakıldığında İsviçre (127.846 avro), İzlanda (108.366 avro) ve Norveç (93.046 avro), genel sıralamada ilk beşte yer alıyor ve zirvede Lüksemburg ile İrlanda'nın arasına yerleşiyor.
Genel tablo değişmiyor: Kuzey ve Batı Avrupa ülkeleri üst sıralarda kümelenirken, Doğu Avrupa özellikle de AB aday ülkeleri çok gerilerde kalıyor.