ABD Merkez Bankası'nın, üç yıl sonra ilk kez borçlanma maliyetlerini artırması bekleniyor; kalıcı enflasyon, Başkan Kevin Warsh’ın fiyat istikrarına bağlılığını sınıyor.
Göreve başlamasından henüz dört ay bile geçmeden, Federal Reserve Başkanı Kevin Warsh, faiz artışı bekleyen finans piyasaları ile borçlanma maliyetlerinin düşürülmesini ya da en azından sabit tutulmasını isteyen ABD Başkanı Donald Trump arasında sıkışmış durumda.
REKLAM
REKLAM
Ekonomistler, Fed'in çarşamba günü açıklayacağı kararda Warsh ve diğer politika yapıcıların büyük ölçüde piyasa konsensüsüne uyacağını öngörüyor.
Warsh, Ağustos sonunda Fed'in Jackson Hole konferansında enflasyonun hâlâ merkez bankasının yüzde 2'lik hedefinin çok üzerinde seyrettiği uyarısında bulunarak, artışı engelleyebilmek için kendisine çok az manevra alanı bıraktı.
Son enflasyon verilerinin fiyat baskılarının inatla yüksek kaldığını göstermesinin ardından faiz artışı beklentileri güçlendi. Vadeli işlem piyasaları, çeyrek puanlık bir artış olasılığını yaklaşık yüzde 90 olarak fiyatlıyor.
Böyle bir adım, Fed'in hedef aralığını yüzde 3,5-3,75'ten yüzde 3,75-4'e çıkaracak.
Fed'in güvenilirliği sınavda
Warsh, 22 Mayıs'ta başkanlık koltuğuna oturmasından kısa süre sonra benzer bir ikilemle karşı karşıya kalmıştı. Enflasyon konusunda sert söylemlerine rağmen Fed, temmuz ayında gösterge faiz oranını değiştirmemişti.
Daha sonra düzenlediği basın toplantısı, merkez bankasının kalıcı enflasyona nasıl yanıt vermeyi planladığı konusunda yatırımcılara pek netlik sunmadı. O tarihten bu yana uzun vadeli borçlanma maliyetleri yükseldi; 10 yıllık Hazine tahvili getirisi bu hafta yüzde 5'in üzerine çıkarak yıllardır görülmeyen bir seviyeye ulaştı.
Fed'in gösterge faizinden çok Hazine tahvili getirilerinden etkilenen mortgage faizleri de yükseldi. Freddie Mac'e göre, 30 yıl vadeli sabit faizli bir konut kredisinin ortalama faizi 10 Eylül'de sona eren haftada yüzde 6,76'ya ulaştı.
Ekonomistler, Fed'in faizleri bir kez daha sabit bırakması halinde, temmuz toplantısının ardından görülen piyasa tepkisinin tekrarlanabileceği uyarısında bulunuyor. Yatırımcılar, enflasyonun yüksek seyretmeye devam edeceğini düşündüklerinde devlet ve şirket tahvillerinde daha yüksek getiri talep ediyor.
KPMG başekonomisti Diane Swonk, “İşte paradoks: Şimdi yapılacak bir artış, uzun vadeli faizlerin daha sonra düşmesini sağlayabilir” dedi.
Swonk şöyle devam etti: “Yüzde 2'lik hedefe olan güveni yeniden tesis edin ki enflasyon primi gerileyebilsin. Bu güveni sağlayamazsanız, piyasalar bunun yerine daha yüksek mortgage faizleri, şirketler için artan borçlanma maliyetleri ve kamu borcunun faizi yoluyla kendi kendilerini sıkılaştırır.”
Enflasyon, Warsh'ın planlarını zorlaştırıyor
Geçen yıl Fed'in tepe koltuğu için kampanya yürütürken Warsh, merkez bankasının faizleri indirebileceğini savunuyordu.
O günden bu yana ekonomik görünüm değişti. İran ile savaş enerji fiyatlarını yukarı çekti; gümrük tarifeleri ve yapay zekâ altyapısına yönelik güçlü yatırımlar da enflasyonist baskıları artırdı.
Fed'in tercih ettiği enflasyon göstergesi olan kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi (PCE), Temmuz ayına kadarki bir yıllık dönemde yüzde 3,7 arttı. Bu oran, Trump'ın son gümrük vergileri yürürlüğe girmeden önce, Nisan 2025'te yüzde 2,3 düzeyindeydi.
Dalgalı gıda ve enerji fiyatlarını hariç tutan çekirdek PCE enflasyonu ise, İran savaşı başlamadan hemen önce yüzde 3 iken, Temmuz ayında yüzde 3,3'e yükseldi.
Faizleri sabit bırakmak, Fed'i Beyaz Saray'dan gelen baskıya boyun eğmekle suçlayan eleştirilere de açık hale getirerek yatırımcılar nezdinde güvenilirliğini zedeleyebilir.
Massachusetts Institute of Technology'de ekonomi profesörü olan ve İngiltere Merkez Bankası'nın eski politika yapıcılarından Kristin Forbes, “Kevin mirasına önem veriyor” dedi.
“Ve şunu biliyor: Ekonomi yerine siyasi baskılara uyan Fed başkanları, tarih kitaplarında iyi anılmıyor.”
Trump, selefi Jerome Powell'ı faizleri yeterince hızlı düşürmediği gerekçesiyle defalarca eleştirmişti. Adalet Bakanlığı, Powell'ın Kongre'de verdiği ifade hakkında ceza soruşturması da açmış, ancak soruşturma daha sonra sonlandırılmıştı.
Pazar günü Trump'ın olası bir faiz artışına nasıl tepki vereceği sorulduğunda Beyaz Saray ekonomi danışmanı Kevin Hassett, Fox News kanalına şunları söyledi: “Bundan çok memnun olacağını sanmıyorum, ama Kevin Warsh'ın bağımsızlığını her şeyin üzerinde savunacaktır.”
Tek bir faiz artışı yeterli olacak mı?
Fed çarşamba günü faiz artırsa bile, bunun ardından yeni artışlar gelip gelmeyeceği hâlâ belirsiz.
Merkez bankaları faiz oranlarını nadiren sadece bir kez değiştirir; genellikle enflasyonu ve ekonomik faaliyeti etkilemeyi amaçlayan bir dizi artış veya indirim sürecine girerler.
Yine de tek seferlik bir artış için emsal bulunuyor. Fed, Alan Greenspan yönetimindeyken Mart 1997'de faizi çeyrek puan artırmıştı. Birkaç ay sonra başlayan Asya finans krizi, politika yapıcıların faizleri sabit tutmasına, ardından 1998 sonbaharında üç kez indirmesine yol açtı.
Yatırımcılar şu anda Eylül, Aralık ve Mart aylarında üç artış bekliyor.
UBS ekonomisti Jonathan Pingle, yeni açıklanacak verilerin enflasyonun soğuduğunu göstermesi halinde Fed'in yine de sonraki artışlardan vazgeçebileceğini söylüyor.
Pingle, “Veriler istedikleri yönde gelirse bunu sürdürmek zorunda değiller” dedi.
Bu nedenle yatırımcılar, Fed'in çarşamba günü açıklayacağı güncellenmiş üç aylık ekonomik tahminlere yakından bakacak. Bu projeksiyonlar, tek tek politika yapıcıların gösterge faizin bu yıl ve gelecek yıl sonunda hangi seviyede olmasını beklediğini ortaya koyacak.