Kremlin yanlısı sanatçı, Şaman adıyla tanınan Yaroslav Dronov, son klibi “Mother Russia”da (“Rossiya – Mama”) yapay zekâyla üretilmiş deepfake’leri yoğun biçimde kullandı. Bu durum büyük tartışma yarattı.
Pek çok ülke, sanat alanında yapay zeka kullanımını düzenleyerek sanatçıların bütünlüğünü, fikri mülkiyet haklarını ve hatta seslerini korumaya çalışırken, bir Rus sanatçı bambaşka bir yol seçti.
REKLAM
REKLAM
34 yaşındaki Yaroslav Dronov, Rusya’daki X Factor ve O Ses uyarlamalarına katılmış bir şarkıcı. Shaman adıyla tanınan sanatçı, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalini açıkça destekliyor ve düzenli olarak mevcut hükümetin organize ettiği etkinliklerde sahne alıyor.
Shaman, 2025’te düzenlenen ve “geleneksel evrensel, ruhani ve aile değerlerine saygı”yı teşvik eden Eurovision’a Putin emriyle yaratılan alternatif yarışma Intervision 2025’e de katıldı. 2025’te ayrıca Kuzey Kore’nin başkenti Pyongyang’da sahne aldı.
Şarkıcı, Avrupa Birliği, Kanada ve Avustralya’nın yaptırım listelerine alınmış durumda. Bunun sonucu olarak Shaman’ın Spotify ve YouTube da dahil olmak üzere resmi Batılı dağıtım kanalları 2024’te kapatıldı.
Şimdi ise Shaman, son şarkısı ‘Mother Russia’ (‘Rossiya – Mama’) için çektiği klipte, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından ülkeden ayrılan Rus kamuoyu figürlerinin fotoğraf portrelerini ortaya çıkarıyor.
Video, Rus yetkililer tarafından “yabancı ajan” ilan edilen herkesin yer aldığı bir çalışma değil. Buna rağmen komedyen Maksim Galkin, rapçiler Noize MC ve Morgenshtern, gazeteci ve blogger Yury Dud, iş insanları Oleg Tinkov ve Mihail Hodorkovski ile siyaset bilimci Yekaterina Şulman gibi isimler klipte görünüyor.
Videonun bir bölümünde Shaman bu kişilerin fotoğraflarını bir panoya iğneliyor. Ardından bu kişilerin yapay zeka ile üretilmiş deepfake görüntüleri bir koro halinde hep birlikte şarkı söylemeye başlıyor. Klipte, yapay zeka ile üretilmiş içerik kullanıldığına dair bir uyarı da yer alıyor.
Rusya’nın en büyük sosyal ağ platformu VK’de yaptığı paylaşımda şarkıcı, “Onlar [‘yabancı ajanlar’] para için Rusya’ya karşı sahneye çıkarken, benim klibimde Rusya için bedava söylüyorlar” diye yazdı.
Klipte yer alan isimlerin tepkileri ise farklılık gösterdi.
Bazıları eski fotoğraflarının kullanılmasına tepki gösterirken, bazıları bunun kendileri için iyi bir tanıtım olduğunu söyledi.
Blogger İlya Varlamov ise daha da ileri giderek, şarkıcının “onlardan biri” olduğunu ve Shaman’ın LGBTİA+ topluluğunun haklarını açıkça desteklediğini iddia etti. Varlamov ayrıca, Shaman’ın fiilen “yabancı ajanların” yeniden Rus televizyonunda görünmesine imkan sağladığını da öne sürdü.
Videodaki dikkat çekici eksik isimlerden biri de gerçek adı Yelizaveta Gırdymova olan şarkıcı Monetochka’ydı. Sanatçı daha sonra klipte yer almamış olmaktan duyduğu hayal kırıklığını dile getirdi.
Bugün Litvanya’da yaşayan Monetochka, Rusya Adalet Bakanlığı tarafından “yabancı ajan” ilan edildi ve 2024’te “yabancı ajan yükümlülüklerinden kaçınmak” suçlamasıyla hakkında ceza davası açıldı.
Shaman’ın müzik klibi, çevrimiçi ortamda yapay zeka ile üretilmiş deepfake’lerin kullanımının yasallığı ve kamuoyu önünde bilinen kişilerin, görüntülerinin izinsiz kullanılmasına karşı hukuki yollara başvurup vuramayacağı konusunda yeni tartışmalar başlattı. Pek çok hukukçu, Rus yasalarına göre, ilgili kişiler isterse dava açılmasının teorik olarak mümkün olduğunu savunuyor.
Buna karşın bazı yorumcular, Shaman’ın Rus hükümetiyle yakın ilişkisini gerekçe göstererek böyle bir davanın başarıya ulaşma ihtimaline şüpheyle yaklaşıyor.
Shaman ise buna karşılık, “Bu ihaneti gizlemeye hakkım yok” diyerek “Kremlin yıldızı gibi, gerçeğin ışığıyla parlayacağını” söylüyor.
Bu haber yayımlanana kadar herhangi bir resmi dava açılmadı.