Bir belediye başkanının mültecileri konu alan bir oyunu iptal etme kararı, Fransa’da infial yarattı ve aşırı sağın kültür üzerindeki etkisine dair kaygıları artırdı.
Kavurucu sıcağa rağmen, Fransa'nın güneyindeki Castres'teki tiyatronun önünde cumartesi günü yüzlerce kişi toplandı. Sıraya girip bir oyun izlemeyi beklemiyor, bir oyunun iptalini protesto ediyorlardı.
REKLAM
REKLAM
Bu gösterinin nedeni, Castres'in yeni seçilen belediye başkanı ile Fransa'nın günümüzün en başarılı oyun yazarlarından biri arasında patlak veren bir tartışma.
10 Haziran'da Alexis Michalik, “Passeport” adlı oyununun 2027 Şubat'ında Castres'te sahnelenmesinin iptal edildiğini duyurduğunda tiyatro camiasını ve kamuoyunu şaşırttı.
Yazar ve yönetmen, Instagram'da kararın “son anda, kentin yeni seçilen RN [Ulusal Birlik, Fransa'nın aşırı sağ partisi] yöneticilerinin talebiyle” alındığını söyledi.
İlk kez 2024'te sahnelenen “Passeport”, Fransa'nın kuzeyindeki bir mülteci kampında amnezi yaşayan Eritreli genç Issa'nın oturma izni alma yolculuğunu anlatıyor. Oyun, “sürgün, kimlik, entegrasyon ve karşılaşma ile paylaşım” öykülerini sahneye taşıyor; bu temalar Castres Belediye Başkanı Florian Azéma'yı pek memnun etmedi.
Belediye başkanı, gösteriyi kentin 2026-2027 kültür programından programdan kaldırdı; bunun için “tam hakkı” olduğunu savunuyor.
“Bu kararlar önceki çoğunluk döneminde alınmıştı ve ben bunları geri çevirmekte tamamen özgürdüm” dedi Azéma AFP haber ajansına. Aşırı sağcı belediye başkanı, “yasadışı göçmenleri yücelten ve polise epey tuhaf bir rol biçen bir oyun, elbette belediye başkanlığı kampanyamda savunduğum görüşleri yansıtmıyor” diye konuştu.
Azéma'nın hamlesi, Fransa'da aşırı sağın kültüre yaklaşımı konusunda soru işaretlerinin arttığı bir döneme denk geliyor. Son aylarda, yayıncılık ve sinema sektörlerinin temsilcileri, muhafazakâr milyarder Vincent Bolloré'nin kültür üzerindeki artan kıskacına karşı seslerini yükseltti.
Müzisyenler de geçen hafta Politis dergisinde yayımlanan, “yaratıcı özgürlüğü” savunan ve “aşırı sağa karşı direniş” çağrısı yapan bir ortak metinle kaygılarını dile getirdi.
Bu yılki yerel seçimler, konuyu özellikle yerel düzeyde gündeme taşıdı; Ulusal Birlik ve müttefikleri 2026'da, Castres'in de aralarında bulunduğu 63 kenti daha kazandı.
“Ben sadece ‘Passeport’ için endişelenmiyorum” diye yazdı Michalik Instagram'da. “Yarın aynı akıbete uğrayabilecek tüm yapıtlar, tüm sanatçılar ve tüm programcılar için kaygılıyım.”
Oyun yazarı, Kültür Bakanı Catherine Pégard'ın da aralarında bulunduğu geniş bir kesimden destek gördü; Pégard sanatsal özgürlüğü “demokratik toplumumuzun temel taşlarından biri” olarak nitelendirdi.
“Konusunun, Castres belediye başkanının siyasi görüşleriyle örtüşmediği gerekçesiyle yalnızca bu nedenle gösterinin iptal edilmesini kınıyorum” dedi 16 Haziran'da Ulusal Meclis'te.
Fransa'nın önde gelen ve saygın tiyatro etkinliği Festival d’Avignon'un direktörü Tiago Rodrigues de Michalik'le “dayanışma” içinde olduğunu açıkladı ve “RN'li hiçbir seçilmişle çalışmayacağını” yineledi.
“Passeport” Castres'te sahnelenmeyecek olsa da, Paris'teki Théâtre de la Renaissance'daki yıllardır süren serüveni devam ediyor; tiyatro, Castres'te doğan ya da burada yaşayanlara yüzde 50 indirim dahi sunuyor.
Fransa'nın kuzeyindeki Lomme'un sosyalist belediye başkanı da oyunu aralık ayında programa almayı teklif etti. Gösteri, ocak ayında özel bir temsil için ülkenin güneyine yeniden dönecek.
“Seçilmiş bir temsilcinin görevi, halkın neyi görüp ne düşünebileceğine karar vermek değildir” dedi ülkenin güneyindeki Tarn ilinin sosyalist başkanı Christophe Ramond X'te. “Kültür asla siyasetçilerin rehinesi haline getirilmemelidir.”