Avrupa genelinde rüzgar enerjisi hızla artarken, 'yetersiz' şebeke yatırımları nedeniyle milyarlarca euronun boşa harcanabileceği endişesi büyüyor.
2025 yılı, İngiltere'nin yenilenebilir enerji sektörü için büyük bir başarıya sahne oldu. Proje onayları tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşırken, açık deniz rüzgâr santralleri ülkenin toplam elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 17’sini sağladı.
5 Aralık 2025’te rüzgâr enerjisinden üretilen elektrik, rekor kırarak 23 bin 825 megavata ulaştı. Bu miktar, 23 milyondan fazla hanenin elektrik ihtiyacını karşılayabilecek düzeydeydi. Ancak İngiltere'nin en büyük enerji tedarikçilerinden biri olan Octopus Energy, rüzgâr enerjisinde yaşanan israfı gözler önüne sermek amacıyla “Wasted Wind” (Boşa Harcanan Rüzgâr) metodolojisini geliştirdi.
Şirketin uyarısına göre, geçen yıl İngiltere rüzgâr türbinlerinin bilinçli olarak devre dışı bırakılması (kısıtlama/curtailment) ve gaz santrallerine üretime başlamaları için ödeme yapılması nedeniyle yaklaşık 1,47 milyar sterlin (yaklaşık 1,67 milyar euro) tutarında kaynağı boşa harcadı.
Bugüne kadar ülkede boşa giden toplam rüzgâr enerjisi maliyetinin 3 milyar sterlini (3,44 milyar euro) aştığı belirtiliyor. Bu rakam, 24 bin 643 megavat-saatlik temiz enerjiye karşılık geliyor. Söz konusu miktar, İskoçya’nın bir günlük elektrik ihtiyacını karşılamaya yetecek düzeyde.
Rüzgâr türbinleri neden kapatılıyor?
Octopus Energy, “Bu durum, elektrik şebekesinde bir tür yoğun saat trafiği yaratıyor ve enerji ihtiyaç duyulan yerlere ulaştırılamıyor,” açıklamasında bulundu. Şirket, “Sonuç olarak hem rüzgâr santrallerini kapatmak için ödeme yapıyor hem de çoğu zaman kirli fosil yakıtlarla bu enerjiyi yeniden üretmek zorunda kalıyoruz,” ifadelerini kullandı.
Şirket, arzın güçlü olduğu bölgelerde enerjinin daha ucuz hale getirilmesinin israfı azaltabileceğini ve bunun “bol miktarda bulunan bu temiz enerjinin daha verimli kullanımı” olacağını savunuyor. Britanya’da enerji maliyetleri son yıllarda hızla arttı. Bu artışta pandemi süreci ve Rusya’nın Ukrayna’yı tam kapsamlı işgali etkili oldu. 1 Ocak 2026 itibarıyla, “ortalama” düzeyde gaz ve elektrik tüketen bir hane (sırasıyla 11 bin 500 kWh ve 2 bin 700 kWh) yılda bin 758 sterlin (2 bin 16 euro) ödeyecek.
İskoçya Enerji Bakanı Gillian Martin, İngiltere'nin mevcut enerji sistemini “amacına hizmet etmekten uzak” olarak nitelendirerek, “İskoçya gibi enerji kaynakları açısından zengin bir ülkede, kimsenin faturalarını ödemekte zorlanmaması ya da yakıt yoksulluğu içinde yaşamaması gerekir,” dedi.
İngiltere'nin enerji krizine çözüm
Octopus Energy, elektrik şebekesinde (ülkenin enerji iletim ağı) yapılacak iyileştirmelerin boşa giden elektriği azaltacağını belirtirken, bunun “pahalı ve karmaşık” bir çözüm olduğuna da dikkat çekti.
Britanya’nın elektrik şebekesi büyük ölçüde kömür enerjisi üzerine inşa edildi. Ülke doğal gaza yöneldiğinde ise birçok santral, mevcut şebeke bağlantılarından yararlanmak amacıyla eski kömür santrallerinin bulunduğu alanlara kuruldu.
Ancak elektrik üretiminin çok büyük ve merkezi santrallerden, ülke geneline ve deniz aşırı alanlara yayılmış rüzgâr santrallerine kaymasıyla birlikte, Britanya bu tesislerde üretilen elektriği taşımakta zorlanıyor.
Basitçe söylemek gerekirse mesele sadece yeşil enerji üretmek değil. Onu şebekeye aktarıp insanların ev ve işyerlerine taşımak. Ancak 32,12 milyar euroluk bir yatırım bunu değiştirebilir.
İngiltere'nin enerji düzenleyicisi Ofgem, geçen ay bu artışı açıkladı ve ülkenin gaz şebekelerinin “dünyanın en güvenli, en emniyetli ve en dayanıklı ağları arasında” kalmasını sağlamak üzere 20,30 milyar euro tahsis etti.
Güvenilirliği artırmak ve kapasiteyi genişletmek için elektrik iletim şebekesine (enerjiyi uzun mesafelerde santrallerden yerel trafo merkezlerine taşıyan ağ) 11,82 milyar euro yatırım yapılacak.
Ofgem’e göre bu 32,14 milyar euro taahhüt, 2031’e kadar hem gaz hem elektrik şebekelerinde toplamda tahmini 103 milyar euro yükselecek.
Avrupa da rüzgar enerjisini heba etme riskiyle mi karşı karşıya?
Avrupa, bu maliyetli sorundan muaf değil. Yakın zamanda yapılan bir analiz, kıtadaki “yetersiz” şebeke yatırımlarının elektrifikasyon sürecini geciktirdiği uyarısında bulundu.
The State of European Power Grids: A Meta-Analysis, (Avrupa Elektrik Şebekelerinin Durumu: Meta-Analiz) başlıklı rapor, artan bağlantı kuyrukları, yoğunlaşan trafik ve sınırlı sınır ötesi kapasiteyle mücadele etmek için hızlı şebeke genişlemesi gerektiğini vurguluyor.
Rapor, 2050 yılına kadar Net Sıfır hedeflerine ulaşmak için (insan kaynaklı emisyonların atmosferden absorbe edilen miktarla dengelendiği nokta) güneş ve rüzgâr kapasitesinin üç kat artırılması ve elektrik talebinin yüzde 70’ten fazla büyümesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Rapora göre, 2024 yılında Avrupa’daki şebeke tıkanıklığı yönetimi maliyetleri yaklaşık 9 milyar avroya ulaştı; bu sırada çoğunluğu yenilenebilir kaynaklı 72 TWh enerji, tıkanıklık nedeniyle kullanılmadı. Bu miktar, Avusturya’nın yıllık elektrik tüketimine yaklaşık olarak eşdeğer.
Son beş yılda Avrupa’daki şebeke yatırımları yüzde 47 artarak yıllık yaklaşık 70 milyar avroya ulaştı, ancak uzmanlar bunun hâlâ gereken seviyenin altında olduğunu belirtiyor.
Hitachi Energy’nin teknoloji direktörü Gerhard Salge, bu nedenle Avrupa’nın şebeke genişlemesine odaklanmasının “zorunlu” olduğunu söylüyor.
“Şebekeyi entegre edip birbirine bağlarken, güvenli, uygun maliyetli ve sürdürülebilir bir şebeke sağlamak için kapasite ve karmaşıklık sorunlarına gereken özeni göstermeliyiz,” diye ekliyor.