Rusya'dan gelen petrole tamamen sırt çevirmek mümkün mü? Teknik ve ticari zorluklar ile stratejik özerklikle ilgili sorular nedeniyle söylemesi kolay, uygulaması zor bir hedef.
Hindistan'daki rafineri şirketleri, nisan teslimatlı Rus petrolü alımından kaçınıyor ve bu tür işlemlerden daha uzun süre uzak durmayı planlıyor; bu bilgiyi Reuters ajansına rafineri ve ticaret çevrelerinden kaynaklar aktardı.
Gözlemcilere göre bu adım, Yeni Delhi'nin Washington'la bir ticaret anlaşması imzalamasına yardımcı olmayı amaçlıyor. Cuma günü ABD ve Hindistan, mart ayına kadar imzalanması umulan, tarifeleri düşürmesi ve ekonomik işbirliğini derinleştirmesi beklenen bir çerçeve anlaşmaya bir adım daha yaklaştı.
Reuters'a konuşan traderlar ve rafineri kaynaklarına göre Indian Oil, Bharat Petroleum ve Reliance Industries, mart ve nisan aylarında yüklenmek üzere Rus petrolü tekliflerini kabul etmiyor. Buna karşın söz konusu rafineriler, mart için Rus petrolü teslimatlarını şimdiden planlamış durumda. Diğer çoğu rafineri de Rus petrolü alımını durdurdu.
Üç şirket de, ilgili Hint bakanlığı da ajansın yorum taleplerine yanıt vermedi. Sadece, Ticaret Bakanı'nın cumartesi günü Rus petrolüne ilişkin soruları Dışişleri Bakanlığı'na ilettiği ve buna karşılık bakanlık sözcüsünün enerji güvenliğini sağlamaya dönük stratejilerinin temelinde enerji kaynaklarının, nesnel piyasa koşulları ve değişen uluslararası dinamiklere uygun biçimde çeşitlendirilmesinin bulunduğunu vurguladığı biliniyor.
Trump, Hindistan mallarına uygulanan ek gümrük vergilerini kaldırdı
Cumartesi günü ABD başkanı, Hindistan menşeli mallara uygulanan ilave yüzde 25 gümrük vergilerini kaldıran bir kararname imzaladı. Bu vergiler, ülkenin Rus petrolü satın almayı sürdürmesi nedeniyle getirilmişti. Kararnamede, ABD Ticaret Bakanlığı'nın Hindistan'ın Rusya'dan petrol ihracatını doğrudan ya da dolaylı olarak yeniden başlattığını tespit etmesi halinde vergilerin geri getirilebileceği belirtiliyor.
Trump, Hindistan'a yönelik ek gümrük vergilerini Rus petrolü alımları nedeniyle Ağustos 2025'te yürürlüğe koymuştu. ABD başkanı, ekim ayında Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin kendisine bu alımları durdurma sözü verdiğini açıklamış, ancak sevkiyatlar buna rağmen devam etmişti.
Rusya'nın Ukrayna'ya geniş çaplı işgalini başlatmasının ardından Hindistan, Çin'le neredeyse aynı seviyede alım yaparak Rus petrolünün iki büyük müşterisinden biri haline geldi. Gözlemciler, Trump'ın Rus petrolü alımları nedeniyle Pekin'e karşı benzer ek vergiler getirmediğine dikkat çekiyor.
7 Şubat'ta ayrıca, Yeni Delhi'nin petrol, gaz, kömür, değerli metaller, uçaklar ve yüksek teknoloji ürünleri dahil olmak üzere beş yıl içinde toplam 500 milyar dolar tutarında ABD malı satın almayı taahhüt ettiği ticaret anlaşması da yürürlüğe girdi.
Bu anlaşma kapsamında, Rus petrolü alımlarından bağımsız olarak uygulanan temel gümrük vergileri Hindistan için yüzde 25'ten yüzde 18'e indirildi. Böylece Hint mallarının Amerikan pazarındaki toplam vergi oranı yüzde 50 yerine yüzde 18'e düşmüş oldu.
Kuralın istisnası
Rusya destekli özel Nayara rafineri şirketi, Rus petrolünün Hindistan'daki istikrarlı alıcılarından biri olarak gösteriliyor; şirket, günde 400 bin varil kapasiteli rafinerisinde yalnızca Rus petrolü işliyor.
Bazı kaynaklara göre şirkete, Rus petrolü alımını sürdürme izni verilebilir. Bunun nedeni, Avrupa Birliği'nin temmuz ayında bu rafineriye yaptırım uygulamasının ardından diğer ham petrol tedarikçilerinin bu müşteriden çekilmiş olması.
9 Şubat itibarıyla Nayara'nın da rafineride bir aylık bakım çalışması nedeniyle nisanda Rus petrolü ithal etmeyi planlamadığı, şirketin faaliyetlerini yakından bilen bir kaynağın aktardığına göre, bildiriliyor. Şirket, konuya ilişkin yorum yapmayı reddetti.
Kaynaklar, Hint rafinerilerinin ancak hükümetin tavsiyesiyle planlarını değiştirip Rus petrolü için yeniden sipariş verebileceğini belirtiyor.
Geçen ay ortaya çıkan bilgilere göre Hindistan, mart ayına kadar Rusya'dan yaptığı petrol ithalatını günde 1 milyon varilin altına indirmeye hazırlanıyor. Nihai hacmin, geçen yıl ortalama günde 1,7 milyon varil olan seviyeden 500-600 bin varile kadar düşmesi ihtimali göz ardı edilmiyor. Rus petrolünün Hindistan'a ithalatı 2025'in ortasında günde 2 milyon varili aşmıştı. Dünyanın üçüncü büyük petrol ithalatçısı olan Hindistan'ın Rus petrolü kullanımı, ticaret ve sanayi çevrelerinden alınan verilere göre aralık ayında son iki yılın en düşük seviyesine geriledi.
Son aylarda Hint rafinerileri, tedariklerini Orta Doğu, Afrika ve Güney Amerika ülkelerine kaydırarak bu bölgelerden daha fazla petrol satın almaya başladı.
Kremlin'in tepkisi
Kremlin, geçtiğimiz salı günü yaptığı açıklamada Hindistan'ın Rus petrolünden vazgeçtiğine dair bir bilgi almadığını bildirdi. Cumhurbaşkanlığı sözcüsü, 3 Şubat'taki brifingde bu konuda Yeni Delhi'den herhangi bir açıklama duymadıklarını söyledi.
Dmitriy Peskov, Başkan Trump'ın açıklamalarını büyük bir dikkatle izlediklerini belirtti ve en az bunun kadar önemli olanın Rusya ile Hindistan arasındaki ileri düzey stratejik ortaklığın geliştirilmesi olduğunu vurguladı. Kremlin sözcüsü, Moskova için en önemli olanın bu ortaklık olduğunu ve Rusya'nın Yeni Delhi ile ikili ilişkilerini her alanda daha da geliştirmekte kararlı bulunduğunu kaydetti.
2025 yılı ağustos ayı başında Trump, Hindistan'dan ithal edilen mallara ek gümrük vergileri getiren kararı imzalamış ve bunu Hindistan'ın Rusya'dan petrol almayı sürdürmesiyle gerekçelendirmişti. Aynı yıl ekim ayında ABD başkanı, Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin kendisine Rusya'dan petrol almamaya söz verdiğini duyurmuştu. Bu açıklamanın ardından Hint şirketler Rus petrolü alımlarını geçici olarak azaltmış ya da durdurmuş, ancak daha sonra yeniden artırmıştı.
Hindistan için ekonomik sonuçlar
Hint medyasına göre mevcut koşullarda Rus petrolü ithalatının tamamen durdurulması, ülke açısından gerçekçi bir seçenek değil. The Indian Express yazısında, Rusya'dan yapılan alımların önemli ölçüde azaltılması ve eşzamanlı olarak ABD ile Venezuela'dan gelen sevkiyatların artırılmasının (buna Başkan Trump'ın da ima ettiğini hatırlatalım - ed. not.) söylemesi kolay, ancak pratikte hayata geçirilmesi zor bir hedef olduğunu belirtiyor.
Şirket yöneticileri ve sektör uzmanları, teknik ve ticari zorlukların yanı sıra Hindistan'ın enerji ticaretinde stratejik özerkliğiyle ilgili hassasiyetlerin de bulunduğuna dikkat çekiyor. Analistler, ani bir kesintiden ziyade ithalatın kademeli olarak azaltılmasını öngörüyor.
Fortune India dergisinin hesaplamalarına göre Hindistan, Donald Trump'ın talep ettiği gibi Rus petrolü alımını tamamen durdurması halinde günde 3,2 ila 6,4 milyon dolar kaybedebilir. Şu anda Yeni Delhi, Rusya'dan günde 1,6-1,7 milyon varil petrol ithal ediyor; bu da toplam ham petrol ithalatının yaklaşık yüzde 30'una karşılık geliyor.
Indian Oil, Bharat Petroleum Corporation (BPCL) ve Hindustan Petroleum (HP) ile Reliance Industries gibi özel rafineri şirketleri, ham petrolü Rosneft ya da Lukoil gibi üreticilerden doğrudan değil, Rus aracılar üzerinden satın alıyor. Genellikle küresel gösterge petrolü Brent'e kıyasla iskontolu işlem gören Urals karışımındaki bu indirim, Hindistan için temel fiyat avantajını oluşturuyor. Ukrayna savaşının başlaması sonrası devreye giren Batı yaptırımlarının da etkisiyle, son dönemde Rus petrolü Hindistan'a varil başına 2-4 dolar tasarruf sağladı.
Hindistan Dışişleri Bakanlığı (MEA) ise perşembe günü medya sorularına verdiği yanıtta, ülkenin Rusya'dan alımları sona erdirip erdirmeyeceğine açıklık getirmeden, dalgalı enerji piyasası koşullarında Hint tüketicisinin çıkarlarını korumanın hükümetin değişmez önceliği olmaya devam ettiğini belirtti.
Hindistan'ın toplam rafineri kapasitesi günde yaklaşık 5,4 milyon varil. ONGC, Oil India, Reliance Industries ve Cairn India'nın öncülük ettiği yerli üretim, talebin yalnızca yüzde 13-14'ünü karşılıyor; geri kalan yaklaşık yüzde 86 ise ithalatla sağlanıyor.
Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgal etmesinden önce Rus petrolünün Hindistan'ın ithalatındaki payı yüzde 1'in altındaydı. Son üç yılda bu oran yüzde 30-35 seviyelerine yükseldi.
Değer bazında bakıldığında Rusya, bugün Hindistan'ın ham petrol ithalatının yüzde 30,01'ini karşılıyor; onu Birleşik Arap Emirlikleri (yüzde 15,21), Irak (yüzde 13,62), Suudi Arabistan (yüzde 11,40) ve Katar (yüzde 7,12) izliyor. ABD ile Batı Asya ve Afrika'daki diğer üreticilerin toplam payı ise yüzde 22,63.
Analistler, Hindistan'ın Rus petrolünden vazgeçip Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Irak gibi geleneksel tedarikçilerine geri dönmesi halinde, arzın yeniden dağılımı, bölgesel talepteki artış ve Rus petrolüne yönelik yaptırımların sürmesi nedeniyle küresel fiyatların yükselişe geçebileceği uyarısında bulunuyor. Bu da Hindistan'ın ithalat faturasında artışa yol açarak Rus iskontoları sayesinde elde edilen önemli tasarrufu büyük ölçüde silebilir.
Özetle, Washington'ın yaptırım çağrısı Yeni Delhi'yi jeopolitik bir ikilemle karşı karşıya bırakırken, Hindistan açısından ekonomik riskler de büyük. Trump'ın politikası, ülkeye her gün birkaç milyon dolara mal olabilir ve zaten ithalata bağımlı olan enerji ekonomisini daha da kırılgan hale getirebilir.