Mevcut sistemin sanayiye zarar verdiği uyarısında bulunan ülkeler, yeşil dönüşüm sürecinde rekabet gücünü korumak adına daha yavaş ve esnek bir yaklaşım benimsenmesini talep ediyor.
Perşembe günü Brüksel'de gerçekleştirilecek kritik Avrupa Birliği (AB) zirvesi öncesinde, 10 üye ülke bloğun iklim politikalarına yönelik eleştirilerini sertleştirdi.
REKLAM
REKLAM
Mevcut sistemin sanayiye zarar verdiği uyarısında bulunan ülkeler, yeşil dönüşüm sürecinde rekabet gücünü korumak adına daha yavaş ve esnek bir yaklaşım benimsenmesini talep ediyor.
Euronews tarafından ulaşılan bir mektuba göre; aralarında Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Hırvatistan, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Polonya, Romanya ve Slovakya'nın da bulunduğu 10 ülke, Avrupa Komisyonu'na Emisyon Ticaret Sistemi'ni (ETS) derhal gözden geçirme çağrısında bulundu.
Liderler, mevcut yasal çerçevenin birçok kilit sanayi sektörü için "varoluşsal bir risk" teşkil ettiğini savunuyor.
'Sanayimiz maliyetlerin altında eziliyor'
AB yürütme organına gönderilen mektupta, 2034 yılından sonra da ücretsiz karbon tahsisatlarının devam etmesi istenirken, aksi takdirde Avrupa sanayisinin küresel maliyetlerle rekabet edemeyeceği vurgulandı. Mektupta şu ifadelere yer verildi:
"Sanayimiz iş modellerini dönüştürmek için gerekli adımları atmaya kararlıdır ve bu yönde ilerlemektedir. Ancak, yüksek enerji fiyatları ve ücretsiz ETS tahsisatlarının aşamalı olarak kaldırılmasıyla birleşen mevcut çerçeve, birçok stratejik sanayi sektörü için varoluşsal bir risk haline gelmiştir."
Zirve öncesinde Komisyon üzerindeki baskı giderek artıyor. AB liderlerinin perşembe günü Brüksel'de yapacağı görüşmelerin ana gündem maddelerinden biri, İran'daki savaşın tetiklediği enerji krizine çözüm bulmak olacak. Bu süreçte bazı üye ülkeler AB'nin karbon piyasasını tamamen sonlandırmak isterken, bazıları revizyon talep ediyor. Bir grup ülke ise sistemin mevcut haliyle korunmasını savunuyor.
Von der Leyen sistemin arkasında duruyor
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada karbon piyasasını savunmuş, bu mekanizmanın emisyonları düşürmek ve temiz teknolojilere kaynak aktarmak için vazgeçilmez bir araç olduğunu belirtmişti. Ancak bu tutum, geçtiğimiz ay Anvers'teki sanayi zirvesinde ETS'ye karşı sert bir duruş sergileyen enerji yoğun sektörlerin talepleriyle taban tabana zıtlık gösteriyor.
Muhalif 10 ülke, AB'nin karbon piyasasının çok hızlı hareket ettiğini, halihazırda yüksek enerji fiyatları ve inatçı enflasyonla mücadele eden işletmeler üzerindeki baskıyı artırdığını savunuyor. Bu durumun Avrupa'nın sanayi merkezini ve dolayısıyla kıtanın ekonomik gücünü tehdit ettiği uyarısı yapılıyor.
Mektupta, "Enerji fiyatları fırladı, enflasyon dönüşüm için gereken yatırımları daha da maliyetli hale getirdi ve mevcut karbonsuzlaştırma çözümleri, emisyon azaltımı zor olan sektörler için henüz ekonomik sürdürülebilirlik düzeyine ulaşmadı" denildi.
Kritik talepler ve takvim baskısı
Ülkelerin mektubunda öne çıkan temel talepler şunlar:
- Ücretsiz tahsisatların uzatılması: Şirketlerin tüm emisyonları için ödeme yapmasını engelleyen ücretsiz tahsisatların 2034 sonrasına sarkıtılması.
- Kademeli geçişin yavaşlatılması: 2028'de başlaması planlanan ücretsiz tahsisatların azaltılması sürecinin yavaşlatılarak şirketlere uyum süresi tanınması.
- Fiyat istikrarı: Karbon fiyatlarındaki dalgalanmanın azaltılarak işletmelerin geleceğe yönelik planlama yapabilmesinin sağlanması.
Ağır sanayi sektörlerinin; artan maliyetler, henüz ticari olarak kanıtlanmamış yeşil teknolojiler ve rekabet gücünü koruyan ücretsiz tahsisatların kaybıyla karşı karşıya kalarak bir "mükemmel fırtına" içinde olduğu ifade ediliyor.
Liderler, ETS incelemesinin yaz aylarına kadar bekleyemeyeceğini belirterek, Komisyon'un "haftalar içinde" bir çözüm önerisi getirmesini ve en geç mayıs sonunda incelemeyi sunmasını bekliyor.
Sistemi savunanlar da var
Öte yandan, her üye ülke bu değişikliğe sıcak bakmıyor. 6 Mart'ta Danimarka, Finlandiya, Letonya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz ve İsveç enerji bakanları, Enerji Komiseri Dan JOrgensen'e gönderdikleri ayrı bir mektupta mevcut sistemin korunmasını istedi.
Söz konusu ülkeler, ETS'nin etkili olduğunu, sınır ötesi elektrik ticaretini desteklediğini ve Avrupa'ya yılda yaklaşık 34 milyar euro tasarruf sağladığını savunuyor.