NATO müttefikleri, ABD’nin İran’daki kapsamlı askeri harekatının, önleyici füzeler dahil yüksek kaliteli silah tedariklerini sınırlamaya başlamasından daha fazla endişe duyuyor. İttifakın askeri liderleri salı günü yapacakları toplantıda, silah üretimini artırmaya yönelik acil ihtiyacı ele alacak.
İran’daki savaş ışığında NATO müttefiklerinin silah üretimini artırmasına yönelik acil ihtiyaç, salı günü Brüksel’deki NATO karargahında yapılacak askeri liderler toplantısının üst sıralarında yer alıyor.
REKLAM
REKLAM
ABD ordusu, yüksek kaliteli mühimmatı büyük miktarlarda tüketiyor. Bunlar arasında, son derece pahalı Patriot hava ve füze savunma sistemlerinin önemli bir bölümü de bulunuyor.
Pentagon’un 12 Mayıs’ta açıkladığı rakamlar, İran savaşının ABD ordusuna şu ana kadar 29 milyar dolardan fazlaya mal olduğunu ve çatışmanın sona ereceğine dair bir işaret bulunmadığını gösteriyor.
NATO müttefikleri, ittifakın güvenlik garantilerini destekleyen karmaşık askeri teçhizatın, ABD ordusunun kendi stoklarını tüketme hızına yetişecek şekilde zamanında yenilenememesinden endişe ediyor.
Bu haftaki zirvede, 32 üye ülkenin askeri liderleri, Rusya’nın müttefikleri tehdit etmeyi sürdürdüğü bir dönemde, bu istikrarlı ve hızlı tüketimin NATO’nun kolektif kapasitesi ve caydırıcılık gücü üzerinde yaratabileceği etkiyi değerlendirecek.
15 Mayıs’ta Finlandiya’da, ordunun Finlandiya hava sahasına giren İHA’lar tespit etmesinin ardından hava saldırısı uyarısı yayımlandı. Helsinki Havalimanı geçici olarak kapatıldı; bu da çok sayıda uçuşun iptal edilmesine ve başka güzergahlara yönlendirilmesine yol açtı.
Salı günkü toplantıya Avrupa Müttefik Kuvvetler Yüksek Komutanı General Alexus G. Grynkewich başkanlık edecek. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de toplantıya katılacak.
Üretimi hızla artırmak
Silah stoklarındaki erimenin Avrupa açısından dolaylı etkisi, Avrupa’daki NATO ülkelerinin Ukrayna ordusunun kullanımı için satın aldığı ABD yapımı silah ve savunma sistemlerinin zamanında teslim edilememesi, bazı durumlarda ise hiç teslim edilmemesi ihtimali.
Üst düzey bir NATO askeri kaynağı, toplantı öncesinde Euronews’e yaptığı açıklamada, "Ukrayna’daki savaş nedeniyle askeri üretimin katlanarak artırılması gerektiğini yıllardır söylüyorduk. Ancak İran savaşı, bunu şimdi yapmamızın daha da önemli olduğunu gösterdi," dedi.
Kaynak, "Çok sayıda kaynağa, mühimmata ve üretimi hızla artırma kapasitesine ihtiyacımız var. Ancak buna sahip değiliz ve buna çok hızlı şekilde ihtiyacımız var," ifadelerini kullandı.
Kaynak, İran’da devam eden savaşın, Hürmüz Boğazı’nın kapanması sonucu Körfez’den petrol, gaz ve diğer emtia akışını sekteye uğratarak küresel tedarik zincirlerini zorladığını belirtti. Kaynağa göre bu durum, NATO’nun silah üretimini bir süre önce artırmış olması gerektiğini gösteren başlıca örneklerden biri.
Kaynak, "Evet, bu İran’la ilgili. Ancak aslında bu, eş zamanlı çatışmalara hazırlıklı olmamız gerektiğinin de fark edilmesi anlamına geliyor," dedi.
Aynı kaynak, "Buna büyük ölçekte ihtiyacımız var ve SACEUR’ün müttefik ülkelerin askeri liderlerine aktaracağı noktalardan biri de kesinlikle bu olacak," ifadelerini kullandı.
'Zaman çok önemli'
Savaşı bir anlaşmayla sona erdirme çabaları son haftalarda sonuçsuz kaldı. ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü görüşmeler uzadıkça Tahran’ı "zaman daralıyor" diyerek uyardı.
Trump, Truth Social hesabındaki paylaşımında, "Hızlı hareket etseler iyi olur, yoksa onlardan geriye hiçbir şey kalmayacak. ZAMAN ÇOK ÖNEMLİ!" diye yazdı.
Trump, pazartesi günü ise Körfez ülkelerinden gelen ve savaşın çözümü için "ciddi müzakerelerin şu anda sürdüğünü" bildiren çağrının ardından saldırıyı erteleyeceğini söyledi.
Trump, ABD açısından "çok kabul edilebilir" bir anlaşmanın mümkün olduğuna ikna olmuş göründü.
Trump, Truth Social platformunda, "Bu anlaşma, en önemlisi, İRAN İÇİN NÜKLEER SİLAH OLMAMASINI içerecek!" diye yazdı.
Salı günkü toplantının bir diğer önemli başlığı, SACEUR’ün NATO’nun mevcut genel kabiliyetlerine ilişkin askeri değerlendirmesini sunması olacak. Bu değerlendirme, Washington’ın Polonya’ya gönderilmesi planlanan 4 binden fazla askerden oluşan bir tugayı iptal etme yönündeki son kararının etkisini de kapsayacak.
Karar beklenmedikti ve bazı askerler ile ekipman halihazırda yola çıkmışken ani şekilde alındı.
Kaynak Euronews’e, "SACEUR’ün, kıtadaki kuvvet konuşlanmasını ayarlayıp ayarlamamaya karar vermek için bu meseleyi hem ABD hem de Avrupa perspektifinden değerlendirmesi gerekecek," dedi.