Cinayeti dünya çapında büyük yankı uyandırırken, Avrupa Birliği’nin en küçük üyesi Malta’nın hukuk devleti konusundaki eksikliklerini de gündeme taşıdı.
Malta’da bir mahkeme, araştırmacı gazeteci Daphne Caruana Galizia’nın 2017 yılında düzenlenen bombalı araç suikastını planlamakla suçlanan iş insanı Yorgen Fenech’i çarşamba günü beraat ettirdi. Karar, gazetecinin ailesi ve basın özgürlüğü savunucularının tepkisine yol açtı.
REKLAM
REKLAM
Zengin iş insanı Fenech, 53 yaşındaki Caruana Galizia’nın suikastını planlamakla suçlanıyordu. Cinayet, Malta’da benzeri görülmemiş protestolara neden olmuş ve hükümetin düşmesine yol açmıştı.
Caruana Galizia’nın ailesi yaptıkları açıklamada, Fenech’in beraatinin “hak ettiği adaletin kendisinden esirgenmesi” anlamına geldiğini söyledi.
Gazetecinin oğlu Matthew Caruana Galizia ise jüri üyelerinin “ülkemizin belki de asla toparlanamayacağı korkunç bir karar” verdiğini ifade etti. Avrupa Basın ve Medya Özgürlüğü Merkezi (ECPMF) de kararın “gazetecilere saldıran ve onları öldürenlere rahatsız edici bir mesaj gönderdiğini” belirtti.
“Tek kişilik WikiLeaks” olarak anılan Caruana Galizia, Malta’nın en üst düzeyindeki yolsuzlukları ortaya çıkarmış, ülkenin iş ve siyaset dünyasının önde gelen isimleri arasındaki karanlık ilişkilere ışık tutmuştu.
Caruana Galizia’nın öldürülmesi dünya çapında büyük yankı uyandırırken, Avrupa Birliği’nin en küçük üyesi Malta’nın hukuk devleti ilkelerine bağlılığı konusunda ciddi soru işaretlerinin gündeme gelmesine neden oldu.
Cinayet aynı zamanda siyasi krize yol açtı. Dönemin Başbakanı Joseph Muscat, hükümetinin soruşturma kapsamında arkadaşlarını ve müttefiklerini korumaya çalıştığı yönündeki tepkilerin ve kitlesel protestoların ardından Ocak 2020’de istifa etti.
Temmuz 2021’de yayımlanan ve iki yıl süren kamu soruşturmasının sonuç raporunda, hükümetin oluşturduğu “cezasızlık ortamı” nedeniyle devletin cinayetin sorumluluğunu “üstlenmesi” gerektiği belirtildi.
Enerji ve turizm sektörlerinde faaliyet gösteren iş insanı Fenech, cinayetle bağlantılı bir aracının olaya karışan kişileri açıklaması karşılığında af teklif edilmesinin ardından, 2019’da Malta’dan deniz yoluyla ayrılmaya çalışırken yatında gözaltına alındı.
Savcılar, Fenech’in gazetecinin amcası hakkında aleyhinde kullanılabilecek bir haber yayımlamak üzere olduğunu öğrenmesi üzerine öldürülmesi talimatını verdiğini öne sürmüştü.
'Öfkenin ötesinde'
Şu ana kadar, cinayette kullanılan patlayıcıları temin etmek ve suikasti gerçekleştirmekten beş kişi hüküm giydi.
Haziran 2025'te Robert Agius ve Jamie Vella, Caruana Galizia'yı öldüren bombayı temin etmekten suçlu bulunarak ömür boyu hapse mahkûm edildi.
Cinayeti işleyen üç kişi, kardeşler George ve Alfred Degiorgio ile Vince Muscat, üstlendikleri roller nedeniyle suçlu bulunmalarının ardından halen cezaevinde.
2021'de üç yargıçtan oluşan bir heyet tarafından kaleme alınan 437 sayfalık rapor, devletin Caruana Galizia'yı koruma yükümlülüğünü yerine getirmediğini ve onu siyasetçiler tarafından kişisel saldırılara ve sözlü hakarete maruz bıraktığını ortaya koydu.
Bu ortamın suikast için “elverişli bir iklim” yarattığı ve katillerin “devletin en üst kademelerindeki kişiler” tarafından korunacaklarını bildiklerine dair “ikna edici kanıtlar” bulunduğu belirtildi.
Aile, salı günkü açıklamasında, “Artık, onun katillerini mümkün kılan, kolaylaştıran ya da koruyan herkesin hesap vermesinin zamanı geldi," dedi.
“Daphne'nin vahşice öldürülmesinin üzerinden dokuz yıl geçti, ancak cinayetine zemin hazırlayan kurumsal zaaflar hâlâ giderilmedi ve reforme edilmedi.”
Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF), karar karşısında “öfkenin ötesinde” olduğunu söyledi.
“Bu karar, Daphne Caruana Galizia'nın öldürülmesinden neredeyse dokuz yıl sonra, Malta makamlarının azmettiriciyi tespit edip mahkûm edemediği anlamına geliyor."
“Tam adalet sağlanmalı ve Malta makamları, gazetecileri ve basın özgürlüğünü koruyan, uzun süredir gecikmiş tedbirleri uygulamalıdır,” denildi.