Güney Kıbrıs’ta kurulacak yeni veri merkezi, Yunan yapay zeka fabrikasına bağlanacak ve Yunan DAIDALOS sistemi’nin hesaplama gücünden yararlanacak.
Güney Kıbrıs, yapay zekâ (AI) alanında önemli bir adım atarak AI Factory adlı merkezini hayata geçirdi. Merkez, gelişmiş hesaplama kaynaklarını paylaşmak için Yunanistan’daki Pharos tesisine bağlanacak.
Ülkenin Araştırma, İnovasyon ve Dijital Politika Bakanlığı ile EuroHPC Ortak Girişimi, AI Factory Antennas çağrısını 2025 sonlarında onaylayarak Pharos-CY girişiminin önünü açtı.
Kıbrıs Araştırma, İnovasyon ve Dijital Politika Bakan Yardımcısı Nicodemus Damianou, “AI Factory’nin kurulması ve hizmetlerin dijital dönüşümüyle Kıbrıs, hem vatandaşlar hem işletmeler tarafından kullanılacak altyapı ve araçları oluşturarak dijital çağa dinamik bir şekilde ilerliyor,” dedi.
Merkez, Yunanistan’daki Daedalus süper bilgisayarına bağlanarak AI geliştirme için gerekli kritik hesaplama gücünü sağlayacak ve NVIDIA ile iş birliği içinde daha küçük bir süper bilgisayar da inşa edecek.
Damianou, AI Factory’nin amacını, “Ekosistem aktörlerini bir araya getirmek ve onlara hesaplama gücü sağlamak; çünkü yapay zeka, daha fazla ve farklı türde hesaplama gücü gerektiriyor,” sözleriyle açıkladı.
Güney Kıbrıs-Yunanistan ortaklığı, Yunan dili için büyük dil modelleri geliştirmeye odaklanacak ve sağlık ile temiz enerji teknolojileri gibi uygulamaları kapsayacak.
Girişim, güneydoğu Avrupa genelinde AI yetenekleri oluşturmayı hedeflerken, Yunan dili konuşulan bölgelerin özel dil ihtiyaçlarını da ele almayı amaçlıyor.
Dil alanında özellikle Güney Kıbrıs ve Yunanistan, Yunan dili ve kültürel öğeleri için büyük dil modellerinin (LLM) eğitimi ve optimizasyonu üzerinde iş birliği yapacak; ayrıca sağlık ve enerji (temiz teknoloji) gibi ortak stratejik ilgi alanlarında da çalışmalar yürütülecek.
Yunanistan ve Güney Kıbrıs arasında stratejik ortaklık
Pharos-CY girişimi, Yunan AI fabrikası “Pharos” ile yakın ve kurumsal iş birliği içinde uygulanıyor. Pharos, Ulusal Araştırma ve Teknoloji Altyapıları (GRNET) bünyesinde yer alıyor ve DAIDALOS süper bilgisayar altyapısını kullanıyor.
Yunan dilinde yapay zekâyı geliştirme ve yayma vizyonuyla hem ulusal hem de güneydoğu Avrupa çapında ortak bir hedefe sahip olan iki ülke, ortak geliştirme için güçlerini birleştiriyor:
- Yunan diline uyarlanmış büyük dil modelleri (LLM) ve dijital araçlar,
- Ortak veri depoları ve birbirleriyle uyumlu AI uygulamaları,
- Yunan dilinde bütünleşik bir AI ekosistemi oluşturmayı destekleyecek eğitim ve öğretim faaliyetleri.
Projenin etkisi ve faydaları
Pharos-CY projesi, şu alanlarda yeni fırsatlar ve önemli potansiyel yaratıyor:
- Ürün ve hizmetlerine yapay zekâ çözümleri entegre etmek isteyen KOBİ’ler ve start-up’lar,
- Gelişmiş hesaplama altyapısı ve özel veri setlerine erişim kazanacak araştırmacılar, öğrenciler ve mühendisler,
- Sağlık, Dil, Sürdürülebilirlik ve Kültürel Miras gibi alanlarda akıllı hizmetler geliştirmeyi hedefleyen kamu kurumları ve kuruluşlar.