Teknoloji yöneticileri uzun süredir yapay zekanın işleri kökten dönüştüreceğini ve yeni bir sanayi devrimi başlatacağını savunuyor. Şüpheciler bunun pazarlama taktiği olduğunu öne sürerken, bazı araştırmacılar da güvenlik risklerine dikkat çekerek alarm zilleri çalıyor.
Teknoloji devi Microsoft'un yapay zekâdan sorumlu yöneticisi Mustafa Süleyman'ın 12 ila 18 ay içinde pek çok beyaz yakalı iş pozisyonunun yok olacağı yönündeki tahmini tartışma yarattı.
REKLAM
REKLAM
Financial Times'a konuşan Süleyman'a göre, beyaz yakalı işlerin çoğu, bu süre içinde yapay zekâ tarafından otomatikleşecek. İş insanı; avukatlık, muhasebecilik, proje yöneticiliği veya pazarlamacılık gibi mesleklerin yapay zekâ etkisi altına gireceğini söylüyor.
Teknoloji şirketlerinin yöneticileri uzun süredir yapay zekânın işleri kökten dönüştüreceğini ve yeni bir sanayi devrimi başlatacağını savunuyor. Şüpheciler bunun pazarlama taktiği olduğunu öne sürerken, bazı araştırmacılar ve sektör yöneticileri ise güvenlik risklerine dikkat çekerek alarm zilleri çalıyor.
Bu görüş ayrılığı, geçen hafta bir yapay zekâ girişimcisinin kaleme aldığı makaleyle daha görünür hale geldi. Matt Shumer, söz konusu yazıda, bilgisayar başında yapılan hemen her işin yapay zekâ tarafından devralınabileceğini öne sürdü.
Görüş ayrılığının nedeni ne?
Bu farklı görüşlerin arkasında aslında basit bir neden yatıyor olabilir: Kullanıcılar farklı türde yapay zekâ araçlarını, farklı şekillerde kullanıyor; ancak hepsi tek bir başlık altında değerlendiriliyor.
Yapay zekâ şirketlerine yatırım yapan Menlo Ventures ortağı Matt Murphy'nin CNN'e yaptığı açıklamaya göre, sadece ücretsiz sürümleri kullananlar -örneğin alışveriş listesi hazırlamak ya da tatil planlamak için yararlananlar- teknolojinin yalnızca bir yönünü görüyor olabilir.
Menlo Ventures’ın geçen haziran yayımladığı rapora göre yapay zekâ kullanıcılarının yalnızca yüzde 3’ü ücretli abone. Ancak Murphy, bu oranın hızla artmasını bekliyor.
'6 ay' tahmini tutmamıştı
Otomasyon öngörülerine yönelik şüpheleri besleyen bir diğer etken de yapay zekâ patronlarının sıklıkla açıkladığı ama tutmayan tahminleri.
Anthropic CEO’su Dario Amodei, 2025 başlarında yapay zekânın çok kısa sürede yazılım geliştirmede devrim yaratacağını, 3 ay içinde “neredeyse tüm kodların," 6 ayda ise “kodların yüzde 90’ının” yapay zekâ tarafından yazılacağını öngörmüştü. Şirketin Claude modeli kodlamada gerçekten çok başarılı bulunsa da bugün gelinen noktada öngörüler gerçekleşmiş değil.
Hatta son 6 ayda yapılan bazı araştırmalar, yapay zekânın, yazılımcıların hızını artırmaktan ziyade işleri yavaşlattığını da öne sürüyor. Geliştiriciler bu süreçte daha az kod yazsa da üretilen çıktıları denetlemek, hataları ayıklamak ve sistemin yanıtlarını beklemek daha fazla zaman alıyor.
Şirketler yapay zekâyı ne kadar benimsedi?
ABD Nüfus Bürosu’nun verilerine göre, Haziran-Ağustos 2025 arasında büyük ölçekli firmalarda yapay zekâ araçlarının kullanımı yüzde 14’ten 12’nin altına düştü. Orta ölçekli işletmelerde kullanım ya sabit kaldı ya da geriledi.
Ancak 4 çalışandan az kişi çalıştıran küçük işletmelerde yapay zekâ kullanımında artış görüldü.
Söz konusu tablo, yapay zekânın ilerlemesinde teknoloji şirketlerinin reklam söylemlerini gerçek gibi sunduğu endişelerini de beraberinde getiriyor. Ancak yapay zekâ tahminlerine yönelik tek endişe bu değil.
Oxford raporu: Yapay zekâ işten çıkarma bahanesi mi?
Oxford Üniversitesi'nin yakın zamanda yayınladığı rapora göre şirketler, aslında geçmişteki hatalı kararlarını ve ekonomik daralmayı gizlemek için yapay zekâyı bir "halkla ilişkiler stratejisi" olarak kullanıyor.
Rapor, firmaların henüz çalışanları yerine geniş ölçekte yapay zekâ kullanmaya başlamadığını savunuyor. Bunun yerine şirketlerin, rutin personel azaltımlarını yatırımcılara "modernleşme" ve "teknolojik dönüşüm" gibi pazarladığı öne sürülüyor.
Diğer bir deyişle personelini işten çıkaran şirketler buna gerekçe olarak "yapay zekâ kılıfını" kullanıyor olabilir.
Aynı meslekten insanları eşitsiz etkiliyor
Öte yandan, Oxford raporu yapay zekânın istihdamı halihazırda hiç etkilemediği anlamına da gelmiyor. Uzmanlar, yapay zekânın özellikle kariyerinin başındaki insanların yaptığı işleri üstlenmeye başladığını, bunun da gençler için ciddi bir dezavantaj yaratabileceği görüşünde.
Stanford Üniversitesi’nin bordro verilerine dayanan bir araştırması, yapay zekanın kariyerinin başındaki çalışanlarda istihdamı yüzde 13 azalttığını ortaya koyuyor.
'Kontrolsüz ilerleme tehdidi gerçek'
Tüm bu tartışmalara rağmen yapay zekâ teknolojilerinin hızla ilerlediği yadsınamaz bir gerçek. Bazı uzmanlar bu kontrolsüz ilerlemeye karşı da uyarıyor.
Eski Google çalışanı ve yapay zekâ uzmanı Tristan Harris, geçen kasım ayında The Diary of a CEO programında yapay genel zekâ (insan seviyesinde yapay zekâ) yarışını değerlendirmişti. Harris’e göre sektör liderlerinin çoğu AGI’nin 2027’ye kadar gelebileceğine inanıyor.
Harris, insan seviyesinde yapay zekâya ulaşmak için verilen “çılgın yarışın” güvenlik, ekonomik refah ve toplumsal istikrarı zayıflatabilecek tehlikeli teşvikler yarattığını savunmuştu:
“Bu kendi kendini besleyen bir rekabet mantığı. Herkesi en fazla kestirme yolu bulmaya, güvenliği ve kaç işin ortadan kalkacağını umursamamaya itiyor. Şirketler şimdiye kadar icat ettiğimiz en güçlü ve kontrol edilemez teknolojiyi, güvenlikten maksimum tavizle piyasaya sürmek için yarışıyor.”
Microsoft raporları: Hangi meslekler güvende?
Bu arada Microsoft, belirli aralıklarla yayınladığı raporlarında sektörde hangi mesleklerin otomasyona uğrayacağına dair tahminlerini resmi olarak da paylaşıyor.
Son olarak Temmuz 2025'te yayınlanan raporda, tercümanlar, tarihçiler, satış temsilcileri ve yazarlar en çok risk altındaki meslekler olarak belirlenmişti. Buna karşın fiziksel emek isteyen ya da yüksek uzmanlık gerektiren işler, örneğin su arıtma tesisi operatörleri veya demiryolu bakım çalışanları, en “yapay zekâya dayanıklı” meslekler olarak öne çıkmıştı.
Raporda yapay zekâdan en çok etkilenecek meslekler şu şekilde listelenmişti:
Tercümanlar ve çevirmenler, tarihçiler, yolcu görevlileri, hizmet satış temsilcileri, yazarlar ve eser sahipleri, müşteri hizmetleri temsilcileri, cnc takım programcıları, telefon operatörleri, bilet satış ve seyahat memurları, radyo spikerleri ve dj’ler, borsa komisyon memurları, çiftlik ve ev yönetimi eğitmenleri, telepazarlamacılar, concierge (danışma görevlileri), siyaset bilimciler, haber analistleri muhabirler gazeteciler, matematikçiler, teknik yazarlar, düzeltmenler ve redaktörler, ev sahipleri / karşılama görevlileri, editörler, işletme öğretmenleri (yükseköğretim), halkla ilişkiler uzmanları, ürün tanıtım elemanları, reklam satış temsilcileri, yeni hesap memurları, istatistik asistanları, tezgâhtarlar ve kiralama memurları, veri bilimciler, bireysel finans danışmanları, arşivciler, iktisat öğretmenleri (yükseköğretim), web geliştiriciler, yönetim analistleri, coğrafyacılar, modeller, pazar araştırma analistleri, acil çağrı operatörleri, santral operatörleri, kütüphanecilik öğretmenleri (yükseköğretim).
Yapay zekadan en az etkilenecek meslekler ise şöyle sıralanmıştı:
Tarama (dredge) operatörleri, köprü ve kilit görevlileri, su arıtma tesisi ve sistem operatörleri, döküm kalıp ve çekirdek yapımcıları, demiryolu hat döşeme ve bakım işçileri, kazık çakma operatörleri, zemin zımpara ve bitirme ustaları, hastabakıcılar, motorbot operatörleri, ormancılık ve ağaç kesim operatörleri.
Hesap makinesi yaptılar: İşiniz ne zaman yok olacak?
Bu arada internet toplulukları da yapay zekâ otomasyonu endişesini çeşitli şekillerde ele alıyor.
Bir yazılımcı "TheGreatDisplacement.ai" adlı yeni ve ücretsiz bir hesap makinesi geliştirdi. Bu site yapay zekânın işinizi elinden alacağı yılı tam olarak söylemeyi vaat ediyor.
Nashville'li yapay zekâ danışmanı Scott McIntosh tarafından geliştirilen bu araç, kişiselleştirilmiş otomasyon zaman çizelgeleri oluşturmak için Goldman Sachs, Gartner ve Dünya Ekonomik Forumu'nun araştırmalarından yararlandığını iddia ediyor.