Yapay zeka kaynaklı işten çıkarmaların, işsizliği artıran, tüketici harcamalarını azaltan ve toplumsal çalkantıya yol açan kısır bir döngü tetikleyebileceği öne sürülüyor.
Yapay zekânın (YZ), 2028 yılındaki hayatı hayal eden yeni bir senaryoya göre, yakın zamanda toplumun kaldıramayacağı ölçekte ve hızda insan emeğinin yerini alabileceği öngörülüyor.
REKLAM
REKLAM
Öngörü, yüksek nitelikli iş gücünün YZ ile ikame edilmesi sonucunda 2028'e kadar dünyayı vuracak bir “küresel zekâ krizi”ni tasvir ediyor.
Amerikan yatırım araştırma şirketi Citrini'nin CEO'su James Van Geelen ve yapay zekâ girişimcisi Alap Shah, krizin nasıl geliştiğine geriden bakan, Haziran 2028 tarihli kurgusal bir not şeklinde kaleme aldı. (kaynak İngilizce)
Onlara göre “insanın modasının geçmesi” nedeniyle yapılan işten çıkarmalar, şirketler görevleri insan gözetimi olmadan yerine getiren YZ ajanlarını kullanmaya başladıkça 2026'da başladı.
Van Geelen ve Shah, Ocak ayında teknoloji sektöründe yaşanan ve Amazon, Expedia ile Pinterest'in yapay zekâ bağlantılı işten çıkarma duyurularında bulunduğu sürece atıfta bulunuyor. Ancak uzmanlar daha önce bunun gerçekten YZ'nin sağladığı verimlilikten kaynaklanıp kaynaklanmadığını söylemenin zor olduğunu belirtmişti.
Yazarlar, teknoloji alanındaki işten çıkarmaların kısır bir döngü başlattığını yazıyor: Şirketler yapay zekâya daha çok yatırım yaptıkça modeller daha yetkin hale geliyor ve daha fazla işten çıkarmayı meşrulaştırıyor.
Öngörüde şu ifadeler yer alıyor: “Her şirketin tek başına verdiği yanıt rasyoneldi. Ortaya çıkan toplu sonuç ise felaketti.”
Yazarların aktardığına göre, rekabetçi kalmak için şirketlerin en son teknolojileri benimsemesi gerekiyordu; bu yüzden “YZ tarafından en çok tehdit edilenler, YZ'yi en saldırgan biçimde benimseyenlere” dönüştü.
Onlara göre işinden olan beyaz yakalılar, daha düşük ücretli pozisyonlara ve mavi yaka işlere yöneldi; işini koruyabilen az sayıdaki kişi ise ücretlerin yerinde saymasıyla karşılaştı. 2027 ortasına gelindiğinde ABD ekonomisi durgunluğa girdi ve 2028 itibarıyla işsizlik oranı yüzde 10'un üzerine çıktı.
Yapay zekâ ajanları
Makalede, 2027'ye gelindiğinde yapay zekâ ajanlarının insanların cihazlarının arka planında çalıştığı bir tablo çiziliyor. Tüm bilgisayar kodlarını onlar yazıyor, haftalar süren araştırma projelerini yürütüyor ve kullanıcıların paralarını nasıl harcadığını optimize ediyorlar.
Senaryoya göre YZ, yeni ekonomide komut (prompt) mühendisi, güvenlik araştırmacısı ve altyapı teknisyeni gibi bazı iş alanları da yaratıyor ancak bunun karşılığında onlarca mesleği geçersiz kılıyor. Üstelik yeni görevler, eskilerine kıyasla maaşların yalnızca küçük bir bölümünü ödüyor.
Beyaz yakalıların daha düşük ücretli işlere kayması, iş gücü arzının artmasıyla birlikte ücretleri daha da aşağı çekti. Birçok hane, konut kredilerini ödeyebilmek için kredi kartlarına ya da emeklilik birikimlerine yönelmek zorunda kaldı. 2028'e gelindiğinde ABD ekonomisi, yeni bir konut kredisi krizine doğru ilerliyor.
Bunu hafifletebilmek için hükümetin hanelere daha fazla para aktarması gerekiyor; oysa ücret kayıpları nedeniyle onlardan daha az vergi toplayabilecek. Yazarlar, bunun ekonomiye ilave bir yük bindirebileceğine dikkat çekiyor.
Yazarlar ayrıca, 2010'larda Wall Street'te görülen harekete benzer “Occupy Silicon Valley” adlı bir protesto dalgası öngörüyor; buna göre göstericiler, Mayıs 2028'de Anthropic ve OpenAI'nin San Francisco'daki ofislerinin girişlerini haftalarca bloke ediyor.
Van Geelen ve Shah, bu senaryoların anlatıldığı biçimiyle bire bir gerçekleşmeyebileceği uyarısında bulunuyor; ancak yapay zekânın, kurumların uyum sağlayabileceğinden daha hızlı bir şekilde ekonomiyi şimdiden dönüştürdüğünü savunuyor.