Yeni bir araştırma, işyerinde yapay zekâ kullanımında ABD ile Avrupa arasında belirgin bir uçurum olduğunu ve bunun ana nedeninin yönetim yapısı olabileceğini ortaya koyuyor.
Yeni bir araştırmaya göre Avrupa, şirketlerinin yapısı nedeniyle yapay zekayı (YZ) benimsemede ABD'nin gerisinde kalabilir.
REKLAM
REKLAM
Brookings Institute (kaynak İngilizce) imzalı rapor, Haziran 2025 ve Şubat 2026'da ABD ile Fransa, Almanya, Hollanda, İsveç, İtalya ve Birleşik Krallık olmak üzere altı Avrupa ülkesinde 5 binden fazla kişiyle anket yaparak işyerinde yapay zekayı ne sıklıkla kullandıklarını ortaya koydu.
Çalışma, işyerinde hem şirket düzeyindeki entegrasyonu hem de bireysel YZ kullanımını ölçüyor.
Ardından bu veriler, insanların işte YZ'yi nasıl kullandığını görmek için ABD işletme sayımı ve Avrupa'nın "İşletmelerde BİT Kullanımı ve E-Ticaret" araştırmasıyla karşılaştırıldı.
Amerikan şirketlerinin günlük işleyişlerine YZ entegre etme olasılığı daha yüksek; herhangi bir amaçla YZ kullananların oranının yüzde 34 olduğu tahmin ediliyor. Bu oran, AB genelinde ortalama yüzde 20. Bireysel düzeyde ise ABD'deki katılımcıların yüzde 43'ü işlerinde YZ kullandığını söylerken, bu oran Avrupa'da 2026'da yüzde 32'de kalıyor.
AB ile ABD arasındaki fark, yalnızca üretimde YZ kullanan şirketlere bakıldığında daha da açılıyor; ABD'deki üretim şirketlerinin yüzde 7'si YZ'yi şimdiden entegre etmişken, Avrupa'da bu oran yalnızca yüzde 4.
Avrupa'da çalışanların benimseme oranları ise ülkeden ülkeye değişiyor: Birleşik Krallık'taki katılımcıların yüzde 36'sı, İsveç ve Hollanda'dakilerin ise yüzde 35,6'sı YZ'yi iş için kullandığını belirtiyor.
Ankete katılan Avrupa ülkeleri arasında en düşük benimseme oranı İtalya'da; katılımcıların yalnızca dörtte biri işyerinde YZ kullandığını söylüyor. Rapora göre Fransa ve Almanya'da da benimseme hız kesmiş durumda; bu iki ülkede YZ kullandığını belirtenlerin oranı sırasıyla yüzde 28 ve yüzde 31.
Bu da ABD'deki YZ benimseme oranlarının, çalışmaya göre, Avrupa'ya kıyasla yüzde 18 ile 68 arasında daha yüksek olduğu anlamına geliyor.
YZ yanlısı çalışanlar, yöneticiler tarafından kullanmaya teşvik ediliyor
Araştırmacılara göre ABD ve AB şirketlerinin YZ kullanımındaki en büyük fark, yönetim yapılarından kaynaklanıyor.
İşyerinde YZ kullanan ABD'li katılımcılar, bunu yapmaları için yöneticileri tarafından teşvik edildiklerini ve kullanmaları için kendilerine özel bir iç araç sağlandığını söyleme eğilimindeydi; katılımcıların yüzde 42'si her iki desteği de aldığını belirtti. Fransa ve İtalya'da ise bu oranlar sırasıyla yüzde 17 ve yüzde 16'da kalıyor.
Çalışmada, "Şirketlerin teşvik düzeyi dikkate alındığında, ABD ile Avrupa arasındaki benimseme farkının neredeyse tamamı açıklanabiliyor" ifadesi yer alıyor.
Araştırma, ABD'li çalışanların ayrıca, YZ kullananları ödüllendiren ve terfi ettiren şirketlerinde bu nedenle YZ kullanmaya motive olduklarını da ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre, ister ABD'de ister AB'de olsun, YZ kullanmaları için teşvik edilmeyen ya da kendilerine belirli bir YZ aracı tahsis edilmeyen çalışanların işte YZ kullandıklarını söyleme olasılıkları çok daha düşük.
Şirketin büyüklüğü de önem taşıyor. Çalışmaya göre, hem ABD'de hem de Birleşik Krallık, Hollanda ve İsveç gibi benimseme oranı yüksek AB ülkelerinde, 250'den fazla çalışanı olan şirketlerde çalışanlar, daha küçük işletmelerde çalışanlara kıyasla YZ kullanma eğiliminde.
Çalışmaya göre farkın yaklaşık üçte biri demografik nedenlerle açıklanıyor.
Çalışma, tüm ülkelerde YZ kullanımının erkeklerde, 45 yaş altındakilerde ve üniversite mezunlarında; kadın, daha ileri yaşta ve daha düşük eğitim düzeyine sahip meslektaşlarına kıyasla daha yüksek olduğunu gösteriyor.
Araştırmacılar, ABD ile AB ülkelerindeki katılımcıların eğitim, yaş ve cinsiyetlerini hesaba kattıklarında, İsveç'in YZ benimseme oranlarının ABD'ye neredeyse bire bir yakın olacağını tespit etti.
Tüm ülkelerde bilgisayar ya da matematik alanlarında çalışan katılımcıların yarısından fazlası işyerinde YZ kullandığını belirtirken, bu oran kişisel hizmetlerde yüzde 27'nin, otelcilik ve yiyecek-içecek sektöründe ise yüzde 33'ün altında kalıyor. Bu da katılımcıların çalışma alanının, YZ kullanıp kullanmadıkları üzerinde belirleyici olduğunu gösteriyor.
Ayrı AB verileri de benzer yapısal engellere işaret ediyor. Bu hafta yayımlanan Eurostat verileri, şirketlerin YZ'den fayda sağlayacaklarını bilmelerine rağmen, Avrupa şirketlerinin iş süreçlerine YZ entegre etmek için gereken teknik uzmanlıktan yoksun olduğunu ortaya koyuyor.
Eurostat'a göre Avrupa şirketleri ayrıca veri gizliliği ve hukuki risklerden endişe duyduklarını ya da maliyeti, YZ uygulamalarının önündeki bir engel olarak gördüklerini belirtiyor.