İtalya ve Fransa’daki mahkemelerde davalar görülürken, İskoç bir gencin ailesi de Amerika Birleşik Devletleri’nde açılan bir davanın tarafı.
Avrupa ülkeleri 16 yaş altındaki çocuklar için sosyal medyayı kısıtlayıp kısıtlamamaya karar vermeye çalışırken, platformlara karşı ABD’deki davalara benzer bir hukuk davaları dalgası da gündeme gelmeye başladı.
REKLAM
REKLAM
Fransa ve İtalya’daki aileler tarafından açılan tazminat davalarında, platformların algoritmalarının intihar ve kendine zarar verme davranışlarına katkıda bulunduğu öne sürülüyor. Hollanda ve Almanya’daki davalar ise bağımlılık yaratacak tasarım, çocuk güvenliği ve manipülasyon iddialarına odaklanıyor.
ABD’de ise bir Kaliforniya hâkimi, bağımlılık konulu bir davada Meta ve Google’ın davanın yeniden görülmesi talebini geçen hafta reddetti; söz konusu davada her iki şirket de genç bir eski kullanıcıya 6 milyon dolar (5,17 milyon euro) ödemeye mahkûm edilmişti, ABD medyasına göre.
Dava, platformların sosyal medyanın aşırı kullanımının yol açabileceği olası zararlar konusunda genç kullanıcıları uyarmakta ihmalkâr davrandığını savunuyordu.
Avrupa genelinde sosyal medya şirketlerine karşı açılan diğer davalara da göz atıyoruz.
İtalya
Yılın başlarında bir İtalyan hak örgütü, Facebook ve Instagram’ın sahibi Meta ile TikTok’a karşı Milano’daki bir mahkemede hukuki mücadele verdi.
İtalya’da türünün ilk örneği olan bu toplu dava, mahkemeden, 14 yaş altı kullanıcılar için daha sıkı yaş doğrulama sistemlerinin hayata geçirilmesini platformlara zorunlu kılmasını talep ediyor.
Dava ayrıca mahkemeden, platformların algoritmalarının nasıl çalıştığına ilişkin daha şeffaf bilgi yayımlamalarının ve potansiyel olarak manipülatif tüm unsurları sistemlerinden çıkarmalarının zorunlu kılınmasını istiyor.
Hedef, 7 ile 14 yaş arasında olup sosyal medyada yasa dışı biçimde aktif olan yaklaşık 3,5 milyon İtalyan çocuğu korumak.
Meta ve TikTok’un avukatları, aileleri temsil eden hukuk firması MOIGE’nin açıklamasına göre, İtalyan mahkemelerinin bu davaya bakma yetkisi olup olmadığını mayıs ayındaki ilk duruşmada (kaynak İngilizce) sorguladı.
Açıklamada ayrıca Meta ve TikTok’un, aileler tarafından sunulan ve her iki şirketin de platformlarının çocuklara verdiği zararın farkında olduğunu ortaya koyduğunu savundukları bilimsel kanıtların önemini küçümsemeye çalıştıkları belirtildi.
Euronews Next, ilk duruşmalarla ilgili yorum almak için Meta ve TikTok’la iletişime geçti ancak haberin yayına hazırlandığı sırada yanıt alamadı.
Avukatlara göre davanın bir sonraki duruşması 30 Haziran’da, son duruşma ise Uluslararası Çocuk Hakları Günü’nden bir gün önce olan 19 Kasım’da yapılacak.
Fransa
2024’te Algos Victima adıyla bir araya gelen Fransız aileler grubu, gençleri zararlı içeriklere maruz bıraktığı ve bunun iki intihar vakasına yol açtığı gerekçesiyle TikTok’a dava açtı.
Aileler, platformun algoritmasının çocukları kendine zarar verme, yeme bozuklukları ve intiharı teşvik eden içeriklere yönlendirdiğini öne sürüyor.
Kasım 2025’te Fransız savcılar (kaynak İngilizce), TikTok’un algoritmalarının reşit olmayanları intiharla ilgili içeriklere maruz bırakıp bırakmadığı ve hassas durumdaki kullanıcıları tehlikeye atıp atmadığına ilişkin resmî bir ceza soruşturması başlattı.
Hükümete göre soruşturma, intiharla ilgili içeriklerin teşvik edilmesi ve kişisel verilerin hukuka aykırı biçimde toplanması gibi suçları kapsayabilir.
Mayıs ayında Algos Victima, davasını zayıf durumdan yararlanma suçunu da kapsayacak şekilde genişletti ve temsil edilen aile sayısını 16’ya çıkardı.
Dava dilekçesine göre ailelerin beşi, kızlarının intiharı nedeniyle yas tutuyor; davaya konu olan diğer gençler ise platformda gördükleri içeriklerle bağlantılı ağır yeme bozuklukları, depresyon ya da intihar düşünceleriyle mücadele ediyor. Haziran 2026 itibarıyla kamuya açıklanmış bir duruşma tarihi bulunmuyor.
Birleşik Krallık
Birleşik Krallık da sosyal medya şirketlerini genç kullanıcılara verdikleri iddia edilen zararlar nedeniyle hedef alan daha geniş dava dalgasının bir parçası hâline geldi.
The Guardian’a göre, Aralık 2023’te Instagram’daki bir kişi tarafından kandırılarak mahrem fotoğraflar göndermesinin ardından intihar eden İskoç genç Murray Dowey’in ailesi, haksız ölümünden Meta’yı sorumlu tutan Delaware’deki bir davaya katıldı.
Şikâyeti yapan Sosyal Medya Mağdurları Merkezi (kaynak İngilizce), 2025 tarihli bir açıklamasında Dowey’nin ve diğer mağdurların ölümlerinin, Meta’nın kasıtlı tasarım tercihlerinin öngörülebilir bir sonucu olduğunu savundu.
Merkez, 2019’dan bu yana yetişkin yabancıların çocuklarla bağlantı kurmasına imkân tanıyan bir özelliğin varlığından Meta’nın haberdar olduğunu ve bunun çocukları istismarcılara açık hâle getirdiğini iddia ediyor.
Şirketin ayrıca, genç kullanıcıların hesaplarının varsayılan olarak gizliye alınması yönündeki araştırmacı tavsiyelerini reddettiği; bu önerinin kabul edilmiş olması hâlinde yaklaşık 5,4 milyon doğrudan mesajın önlenebileceği öne sürülüyor.