Yapay zeka ile üretilen hayvan görüntüleri internette milyonlarca izlenme alıyor. Araştırmacılara göre, kamu algısını çarpıtan bu trend, yaban hayatını koruma çabalarına verilen desteği zayıflatabilir.
Yeni bir araştırmaya göre, sosyal medyada dolaşan yapay zeka (AI) ile üretilmiş hayvan videoları yaban hayatı koruma çalışmalarını sekteye uğratıyor ve nesli tehlike altındaki türlere yönelik kamu desteğini zayıflatıyor olabilir.
REKLAM
REKLAM
Üretken yapay zeka araçları artık gerçekte hiç yaşanmamış vahşi yaşam videoları ve fotoğrafları üretebiliyor. Bu durum, Cordoba Üniversitesinden araştırmacıların Conservation Biology dergisinde yayınladığı bir makalede ele alındı.
Makalenin yazarları Jose Guerrero-Casado, Tamara Murillo-Jimenez, Antonio Carpio, Francisco Tortosa ve Rocio Serrano-Rodriguez, bu içeriklerin kamuoyunun hayvan davranışlarını nasıl algıladığını giderek daha fazla belirlediğini, üstelik çoğu zaman yanlış yönlendirdiğini savunuyor.
Araştırmacıların öne çıkardığı örneklerden biri, çeşitli kuş türlerinin civcivlerini yağmurdan koruduğunu gösteren ve “gerçek anne sevgisi” diye paylaşılarak viral olan bir yapay zekâ videosu.
Oysa bu çerçeve, bilinen bir gerçeği göz ardı ediyor: kuş türlerinin yüzde 90’ında yavru bakımına erkekler de katılırken, buna karşılık birçok sürüngen, amfibi ve balık türü yavrularına hiç bakmıyor.
Makalede ayrıca, yırtıcılarla avlarının ya da parazitlerle konaklarının birbirlerine gerçekçi olmayan bir sevgiyle davrandığı uydurma görüntüler gibi, türler arası hayali etkileşimlere de dikkat çekiliyor.
Ayrı bir başlıkta, insanlar ile yaban hayvanları arasında kurgusal bağlar gösteren videolara işaret ediliyor; bunlardan birinde, balıkçılar tarafından kurtarılan bir kutup ayısının abartılı bir minnetle karşılık verdiği görülüyor.
Yazarlar, bu tür sahnelerin insanların vahşi hayvanların yakınında kendilerini gereğinden fazla güvende hissetmesine yol açabileceği ve egzotik evcil hayvanlara yönelik talebi körükleyerek yasa dışı yaban hayatı ticaretini besleyebileceği uyarısında bulunuyor.
‘Sevimli’ hayvanları korumak
Araştırmacılar, bu türlerin sosyal medyada zaten en çok ilgi görenler olması nedeniyle, yapay zeka üretimi içeriklerin de ağırlıklı olarak memelilere yöneleceğini öngörüyor. Bunun, halihazırdaki finansman dengesizliklerini pekiştirebileceği ve daha az popüler hayvan gruplarına yönelik koruma projelerinin geri planda kalmasına yol açabileceği uyarısı yapılıyor.
Ayrıca sahte, konum etiketli yaban hayatı görüntülerinin, gösterilen hayvanın gerçekte hiç bulunmadığı bölgelere turist çekerek ekosistemler üzerindeki baskıyı artırabileceğine dikkat çekiyorlar.
Çalışma somut bir çözüm önermiyor; yapay zekâ içeriklerinin küresel ölçekte düzenlenmesinin yakın vadede pek olası olmadığını kabul ediyor ve bunun yerine, insanların internette gördüklerini sorgulamayı öğrenebilmesi için medya okuryazarlığının yaygınlaştırılması çağrısında bulunuyor.
Vatandaş bilimi kayıtları tehdit altında
Bu bulgular, Nature Ecology and Evolution dergisinden araştırmacıların bu hafta dile getirdiği bir diğer uyarıyı da pekiştiriyor. Bilim insanları, vatandaş bilimi platformlarına yüklenen ve yapay zeka ile manipüle edilmiş fotoğraf, ses ve videoların, türlerin nerede görüldüğünü ve nasıl davrandığını izlemek için kullanılan verileri kirletebileceğini; bunun da ekolojik açıdan hatalı sonuçlara yol açabileceğini savunuyor.
Araştırmacılar, baştan sona uydurulmuş görüntülerden ziyade, aşırı “iyileştirmenin” daha yaygın bir sorun olduğuna işaret ediyor.
Düzenleme araçları, bir türü teşhis etmekte kullanılan fiziksel özellikleri silebiliyor ya da değiştirebiliyor ve bu da kimi zaman türün tamamen yanlış tanımlanmasına yol açıyor.
Bu noktada araştırmacılar gerçek bir örnekten söz ediyor. Buna göre, daha önce hiç Brezilya’da kayda geçmemiş Kuzey Amerika türü kızıl kanatlı karatavuk görüldüğü sanılan bir fotoğraf, olası ilk kayıt olarak iNaturalist’e gönderildi. Oysa fotoğraftaki kuşun aslında bölgeye özgü bir tür olan omuz bantlı bir oryol olduğu ortaya çıktı.
Görüntü, Google’ın yapay zeka destekli görsel düzenleme aracıyla “yeniden yapılandırılmıştı" ve araç, eğitim verilerinde bu Kuzey Amerika türünün daha baskın temsil edilmesi nedeniyle, ona benzeyen işaretler eklemişti.
Araştırmacılar, katkı sağlayan kişinin kimseyi yanıltma niyeti olmadığının altını çiziyor. Amaçlarının yalnızca kozmetik olduğunu, daha güzel görünen bir fotoğraf istediklerini belirtiyor.
Ekip, aynı hatayı yapay zeka tabanlı düzenleme araçlarını kullanarak bağımsız biçimde yeniden üretebildiklerini aktarıyor. Sonuç olarak, bu tür düzenlemelerin bilimsel verilere ne kadar zarar verebileceği konusunda katkı sağlayanların acilen bilgilendirilmesi gerektiğini vurguluyor.