Alman dijital haklar grubu, Meta/Ray-Ban akıllı gözlüklere karşı suç duyurusunda bulundu; orantılılık, diğer AB ülkelerine etkisi ve kolluk sorunlarına dikkat çekti.
Almanya merkezli kar amacı gütmeyen HateAid, Meta, Ray-Ban, Oakley ve çeşitli gözlük perakendecileri hakkında Almanya'nın İnternet Suçlarıyla Mücadele Merkez Ofisi'ne, Meta'nın yapay zekâlı gözlüğü Ray-Ban Meta Wayfarer'ın satışının yasaklanması talebiyle suç duyurusunda bulundu.
REKLAM
REKLAM
Grup, söz konusu gözlüğün Almanya'nın Telekomünikasyon, Dijital Hizmetler ve Veri Koruma Yasası'nı ihlal ettiğini savunuyor.
HateAid'e göre Ray-Ban Meta yapay zekâlı gözlükler, sıradan gözlüklerden 'ayırt edilemez' durumda; yalnızca Almanya'da 41 milyon kişinin gözlük taktığı düşünüldüğünde, bu durum 'görüntü temelli dijital şiddet' yaratabilir ve 'özellikle fark edilmesi güç bir gözetim teknolojisini gündelik bir nesne gibi gizleyebilir'.
AB'de kamusal fotoğrafçılığa parçalı yaklaşım
Almanya'da kamusal alanda fotoğraf çekmeye ilişkin yasalar, birçok diğer AB ülkesine kıyasla daha katı.
Panoramik manzaraların ve kamuya açık etkinliklerin fotoğraf ve video çekimi serbest, ancak önceden rıza alınmadan tek tek kişilerin fotoğraflanması veya görüntülenmesi yasak.
Buna karşılık Avrupa'daki birçok ülkede, içerik kötü niyetli, ticari ya da ihkak-ı hak amaçlı kullanılmadığı sürece kamusal alanda fotoğraf çekmek ve yoldan geçenleri görüntülemek serbest.
AB, veri koruma yasalarını uygulamadaki parçalı yaklaşımı nedeniyle uzun süredir eleştiri alıyor; kamusal alanda fotoğraf ve video çekimi de görünüşe göre yeni bir tartışma başlığına dönüşecek.
Eşlik eden imza kampanyası
Grubun imza kampanyasında, her şeyden önce, Ray-Ban Meta yapay zekâlı gözlüklerin Almanya'da satışının tamamen yasaklanması talep ediliyor; teoride bu, ürünlerin Alman yasalarına uygunluğuna ilişkin bir hukuki değerlendirmenin ardından hayata geçirilebilir.
İkinci talep oldukça makul görünüyor: tasarım aşamasında güvenliğin sağlanması, yani gözlüklerin 'açıkça ayırt edilebilir' olması.
Grup, kameraların renk kodlarıyla ayırt edilmesini öneriyor. Gözlüklerde, kullanıcı fotoğraf çekerken ya da video kaydederken sürekli yanıp sönen yerleşik beyaz bir LED ışık zaten bulunuyor.
Üçüncü talep – mağdurların kendi kaderlerine terk edilmemesi – de pek tartışmaya açık değil ve gerek çevrimdışı gerek çevrimiçi ortamda hakların korunması ile kolluk kuvvetlerinin işleyişine dair daha derin, kökleşmiş sorunlara işaret ediyor.
Kadına yönelik şiddet
Grup, giderek artan ve çoğu zaman kadınları hedef alan dijital şiddeti gerekçe göstererek akıllı gözlüklerin tamamen yasaklanması gerektiğini savunuyor.
Avrupa'da kadınlara yönelik fiziksel ve psikolojik şiddet vakaları gerçekten artıyor; yapay zekâ ve sahte görseller (deepfake'ler) ise mahremiyet ve güvenliğe ilişkin tehditlere yeni katmanlar ekliyor.
Ancak önceki yıllara ait veriler, kolluk kuvvetlerinin, hukuki çerçevelerin ve hatta haklarını nasıl koruyabileceğine dair toplumsal farkındalığın, kadınları korumak için hâlâ yetersiz kaldığını gösteriyor; bu da akıllı giyilebilir teknolojilerden çok önceye dayanan bir boşluğa işaret ediyor.
2024 yılında kayda geçen cinsel şiddet ve tecavüz suçlarında en keskin artış, Almanya, Fransa ve İsveç'te bildirildi.
Ayrıca Almanya'daki kadınların yüzde 30'u partnerlerinden psikolojik şiddet gördüğünü, yüzde 32'si işyerinde cinsel tacize maruz kaldığını, yüzde 14'ü ise ısrarlı takibe uğradığını söylüyor.
Çevrimiçi istismarı bildiren ya da bu konudaki haklarını bilen kadınların sayısı da oldukça az.
Economist Intelligence Unit'in 2025 tarihli raporuna göre, kadınların yalnızca dörtte biri çevrimiçi istismarı bildiriyor; sadece yüzde 14'ü bunu kolluk kuvvetlerine taşıyor ve yüzde 78'i çevrimiçi taciz, kişisel bilgilerin ifşası (doxing) ve kimlik taklidine karşı mücadele için hangi imkânlara sahip olduğunun farkında değil.
Bu haber ilk olarak EU Tech Loop (kaynak İngilizce) sitesinde yayımlandı ve içerik paylaşım anlaşması kapsamında Euronews'te paylaşıldı.