Araştırmacılar, Alzheimer’da hafıza kaybıyla ilişkili PTP1B enzimini hedefleyen yeni tedaviler geliştiriyor.
Bilim insanları, hafıza ve düşünme yetilerini kademeli olarak zayıflatan nörodejeneratif bir hastalık olan Alzheimer’da hafıza kaybını yavaşlatmanın yeni ve potansiyel bir yolunu buldu. Bulgular, yakın zamanda yayınlanan bir araştırmada paylaşıldı.
New York merkezli kâr amacı gütmeyen Cold Spring Harbor Laboratuvarı’ndan araştırmacılar, PTP1B adlı bir enzimin Alzheimer hastalığına sahip farelerde hafıza kaybına katkıda bulunduğunu keşfetti.
Bu bulgular, enzimin bağışıklık hücrelerindeki sinyal iletiminde oynadığı yeni bir rolü ortaya koyuyor ve Alzheimer tedavisinde umut verici bir hedef olabileceğini gösteriyor.
Çalışmanın başyazarı ve laboratuvar profesörü Nicholas Tonks, 1988’de keşfettiği PTP1B enziminin sağlık ve hastalık süreçlerindeki etkilerini o zamandan bu yana araştırıyor.
Tonks ve ekibi, PTP1B enzimindeki aktivitenin azaltılmasının, Alzheimer hastalığıyla ilişkilendirilen protein birikimleri olan amiloid-β (Aβ) plaklarını temizlemede beynin bağışıklık hücrelerine yardımcı olduğunu keşfetti. Mikroglia olarak bilinen bu hücreler normalde beyindeki atıkları temizliyor, ancak hastalık ilerledikçe işlevleri zayıflıyor.
Araştırma, PTP1B’nin, mikroglianın hasara nasıl tepki verdiğini ve Aβ plaklarını nasıl ortadan kaldırdığını düzenleyen “dalak tirozin kinazı” (SYK) adlı bir proteinle etkileşime girdiğini ortaya koyuyor.
Çalışmanın baş araştırmacısı Yuxin Cen, “Hastalık ilerledikçe bu hücreler tükeniyor ve etkilerini kaybediyor,” dedi. Cen, “Sonuçlarımız, PTP1B’nin baskılanmasının mikroglia fonksiyonunu iyileştirerek Aβ plaklarının ortadan kaldırılmasını destekleyebileceğini gösteriyor,” diye ekledi.
PTP1B’nin, obezite ve tip 2 diyabet gibi metabolik hastalıklarda önemli bir rol oynadığı biliniyor. Bu hastalıkların her ikisi de Alzheimer gibi nörodejeneratif rahatsızlıklar için bilinen risk faktörleri arasında yer alıyor.
Tedavi için yeni bir yol
Laboratuvar ekibi şimdi, farklı kullanım alanları için PTP1B inhibitörleri geliştirmeye odaklanıyor.
Tonks, Alzheimer tedavisinde mevcut onaylı ilaçların PTP1B inhibitörleriyle birlikte kullanılabileceği kombinasyon terapilerinin gelecekte etkili bir seçenek olabileceğini öngörüyor.
Dünya Sağlık Örgütü’ne (DSÖ-WHO) göre, günümüzde Alzheimer hastalığının tedavisinde donepezil gibi kolinesteraz inhibitörleri; daha ileri evrelerde ise memantin gibi NMDA reseptör antagonistleri kullanılıyor.
Tonks, “Amacımız, Alzheimer’ın ilerlemesini yavaşlatmak ve hastaların yaşam kalitesini artırmak,” dedi.
DSÖ verilerine göre, dünya genelinde 55 milyondan fazla insan demansla yaşıyor ve bu vakaların yaklaşık yüzde 70’ini Alzheimer hastaları oluşturuyor.
Annesi de Alzheimer hastalığıyla mücadele eden Tonks, bu deneyimi “yavaş ilerleyen bir yas süreci” olarak tanımlıyor: “İnsanı parça parça kaybediyorsunuz.”