Yapay zeka, eşitsizlikleri artırmadan ve onu düzenleyen kuralların önüne geçmeden sağlık hizmetlerini dönüştürebilir mi? Uzmanlar, Avrupa’nın dijital sağlık geleceğinin sınırlarını 17 Mart’ta Brüksel’deki Euronews Health Summit’te tartışacak.
Yapay zekâ (YZ) ve diğer yeni teknolojiler, sağlık hizmetlerini dönüştürüyor; tanı ve ilaç geliştirme alanındaki ilerlemeleri hızlandırıyor, sağlık profesyonellerinin iş yükünü hafifletiyor.
REKLAM
REKLAM
Pek çok Avrupa ülkesi, sağlık sistemlerinde yapay zekâyı hâlihazırda kullanıyor. Örneğin Finlandiya, onu sağlık çalışanlarını eğitmek için kullanıyor; Estonya tıbbi verilerin analizinde uyguluyor; İspanya ise hastalık tespitinde YZ'den yararlanıyor.
Uzmanların sağlıktaki yapay zekâdan söz ederken hemfikir olduğu bir nokta varsa, o da bunun hiçbir zaman – ya da en azından asla – bir sağlık çalışanının yerini almaması gerektiği.
“Yapay zekâ, Avrupa Bölgesi genelinde milyonlarca sağlık çalışanı ve hasta için artık bir gerçeklik” dedi, Avrupa için DSÖ Bölge Direktörü Hans Kluge, yakın tarihli bir açıklamasında.
“Ancak net stratejiler, veri gizliliği, hukuki güvence ve yapay zekâ okuryazarlığına yatırım olmadan, eşitsizlikleri azaltmak yerine daha da derinleştirme riskiyle karşı karşıyayız” diye ekledi.
Teknolojik yeniliğin sağlığa getirdiği birçok avantajın yanı sıra, veri gizliliği, erişim ve algoritmalarda temsiliyet gibi pek çok risk de bulunuyor.
Sağlık sisteminde yapay zekâ
Dünya genelinde sağlık çalışanı açığı da var; yaşlanan nüfus bu açığı büyütüyor ve sağlık sistemlerini zorluyor.
Bazı ülkeler, bu baskıyı hafifletmek ve hizmete erişimi kolaylaştırmak için yapay zekâ şirketleriyle şimdiden iş birliği yapıyor.
Ocak 2026'da Gates Vakfı ile OpenAI, Afrika ülkelerinde yapay zekâ temelli sağlık kapasitesi oluşturmak için 50 milyon dolar (43,6 milyon avro) tutarında finansman, teknoloji ve teknik destek sağlayacaklarını açıkladı. Ruanda'da başlayan girişimle 2028'e kadar 1.000 birinci basamak sağlık kliniğine ulaşılması hedefleniyor.
Avrupa'daki doktorlar, not tutma ve evrak işlerine ayırdıkları süreyi azaltmak için yapay zekâ destekli yazman araçları kullanıyor; böylece hastalara daha fazla zaman ayırabiliyorlar.
Yapay zekâ ayrıca tanı koyma amacıyla da geliştiriliyor; bu da süreci hızlandırarak tedaviye daha erken erişim sağlayabilir.
Risklere dikkat
Ancak her parlayan şey altın değil. Yapay zekânın hızla yayılmasıyla birlikte, uzmanların dile getirdiği kaygılar ve uyarılar da artıyor.
Son araştırmalar, dil modellerinin tıbbi tavsiye ararken tehlikeli bir araç olabileceğini ortaya koydu; çünkü aciliyet düzeyini her zaman doğru değerlendiremiyorlar.
Uzmanlar, biyolojik verilerin hassasiyeti ve yapay zekâ modellerinin bu verilere nasıl erişebileceğine dair somut çerçevelere duyulan ihtiyaç konusunda da uyarıda bulunuyor.
DSÖ'nün yakın tarihli bir raporunda uyardığına göre, hukuki hesap verebilirlikteki boşluklar, insan kaynağının geliştirilmesine yapılan yatırımlardaki dengesizlikler ve ortaya çıkan dışlanma riskleri, sürekli teyakkuz, iş birliği ve öğrenmenin gerekliliğini gözler önüne seriyor.
Kuruluş, üye devletlerinin yalnızca yüzde 8'inin sağlığa özel ulusal bir yapay zekâ stratejisi yayımladığını tespit etti; bu da “hedeflerin somut adımlarla desteklenmesi gerektiğine dair acil bir hatırlatma” olarak nitelendirildi.
Teknoloji geliştikçe, sorular yapay zekânın sağlık alanında neler yapabileceğinden çok, bunları nasıl ve kimler için yapacağına kimin karar verdiğine dair olacak.
Peki algoritmalar temsili olmayan verilerle eğitildiğinde ne olur? Yapay zekâ modellerinin kullandığı verilere kimler erişebiliyor? Bunu kim, nasıl düzenlemeli?
Yapay zekâ ile sağlık alanlarının kesişiminde çalışan uzmanlar, bu soruları 17 Mart'ta Brüksel'de düzenlenecek Euronews Sağlık Zirvesi sırasında tartışacak.
