Bryan Johnson, kendisini 'yeni doğmuş bir bebek olarak klonlattığını' iddia etti. Öte yandan, uzmanlar, Johnson'ın anlattığı işlemin gerçek anlamda klonlama olmadığını, yalnızca yetişkin hücrelerinden 'indüklenmiş pluripotent kök hücre' (iPSC) üretildiğini belirtiyor.
Ömrünü uzatmak için başvurduğu kanıtsız tedaviler ve deneylerle tanınan ABD'li teknoloji girişimcisi Bryan Johnson, kendisini "yeni doğmuş bir bebek olarak klonlattığını" iddia etti.
REKLAM
REKLAM
Buna göre Johnson, ihtiyacı olduğunda "klonundan" hücre ve organ nakilleri yaptırabilecek.
Öte yandan, uzmanlar, Johnson'ın anlattığı işlemin gerçek anlamda klonlama olmadığını, yalnızca yetişkin hücrelerinden "indüklenmiş pluripotent kök hücre" (iPSC) üretildiğini belirtiyor.
Johnson'ın açıklamaları, kök hücre teknolojisinin sınırları ve kamuoyuna nasıl sunulduğu konusunda yeni bir tartışma başlattı.
'Petri kabında bebek versiyonum var'
Yakın zamanda tedavisi olmayan bir hastalığa yakalandığını açıklayan Johnson, X hesabından yaptığı paylaşımda petri kabında kendisinin "bebek versiyonunu" oluşturduğunu öne sürdü.
Girişimci, bu sayede gelecekte kendi kendisinin "kan bağışçısı" olabileceğini, hatta organ nakli için kendisine ait organlar yetiştirebileceğini savundu.
Johnson paylaşımında şu ifadeleri kullandı:
"Bu bazı insanlara korkutucu, distopik bir gelecek gibi gelebilir. Ama bazıları bunun sağlık alanındaki kaçınılmaz gelecek olduğunu görecek."
Gerçekte ne yaptı?
İlk bakışta açıklamalar gerçek bir insan klonunun üretildiği izlenimi verse de durum epey farklı. Zira Johnson'ın oluşturduğu yapı, bilim insanlarının indüklenmiş pluripotent kök hücre (iPSC) adını verdiği özel hücreler.
Normalde bu tür hücreler yalnızca embriyo gelişiminin çok erken dönemlerinde görülüyor. Ancak son 20 yılda geliştirilen yöntemlerle araştırmacılar, deri veya kan gibi yetişkin hücrelerini genetik yöntrmleriyle yeniden programlayarak bu embriyonik duruma geri döndürebiliyor.
Bu hücreler daha sonra teorik olarak sinir, kalp, karaciğer veya kas hücreleri gibi vücuttaki birçok farklı hücre tipine dönüşebiliyor.
'Kendimi yeniden inşa edeceğim'
Johnson, kendi kök hücrelerini saklamanın ileride vücudunu yeniden oluşturmasına yardımcı olacağını düşünüyor.
Buna göre bu hücreler sayesinde hasar gören akciğerlerini, görme yetisini ve diğer dokularını onarabileceğini savunuyor.
Hatta bunun yaşlanmayı tersine çevirmenin yolunu açabileceğini iddia ediyor.
Uzmanlara göre teknoloji henüz o noktada değil
Bilim insanları ise Johnson'ın anlattığı senaryoların büyük bölümünün henüz deneysel aşamada olduğuna dikkat çekiyor.
İndüklenmiş pluripotent kök hücreler gerçekten de rejeneratif tıp alanında umut vadeden teknolojiler arasında yer alıyor. Kalp hastalıkları, Parkinson, omurilik yaralanmaları ve bazı göz hastalıklarında kullanım potansiyeli üzerine çok sayıda araştırma yürütülüyor.
Ancak uzmanlara göre bu hücrelerden güvenilir şekilde işlevsel insan organı üretmek henüz mümkün değil.
Johnson'ın öne sürdüğü gibi istenildiğinde kişiye özel kalp, karaciğer veya böbrek üretilebilmesine daha uzun yıllar ve derin bir araştırma süreci var.
Organ üretme çalışmaları sürüyor
Bilim insanları kişiye özel organ üretmek için farklı yöntemler üzerinde çalışıyor.
Bunlardan biri, insan kök hücrelerinden oluşturulan organ yapılarının domuz gibi hayvanlarda geliştirilmesi. Ancak bugüne kadar bu çalışmalar embriyo aşamasını geçemedi ve insanlara organ nakline dönüşmedi.
Bir diğer yaklaşım ise "ksenotransplantasyon". Bu yöntemde genetiği değiştirilmiş domuzlardan alınan organlar insanlara naklediliyor. Ancak şimdiye kadar gerçekleştirilen denemeler çoğunlukla beyin ölümü gerçekleşmiş hastalar üzerinde yapıldı. Yaşayan hastalarda yapılan denemeler ise karışık sonuçlar verdi.
Örneğin, 2022'de Maryland Üniversitesi'nde David Bennett'e genetiği değiştirilmiş domuz kalbi nakledildi. Bennett yaklaşık iki ay yaşadı. Organ ilk haftalarda çalıştı ancak daha sonra çeşitli nedenlerle başarısız oldu. Bu, yaşayan bir insana yapılan ilk domuz kalbi nakliydi. 2024'te ise Massachusetts Genel Hastanesi'nde Richard Slayman'a genetiği değiştirilmiş domuz böbreği nakledildi. Böbrek çalıştı ve hasta taburcu edildi. Slayman yaklaşık iki ay sonra öldü. Hastane, ölümün doğrudan böbrek reddine bağlı görünmediğini açıkladı.
2024-2025 arasında başka hastalara da domuz böbreği nakledildi. Özellikle 2025'te bir hastada domuz böbreğinin 271 gün boyunca çalışması, alan için önemli bir rekor olarak değerlendirildi. Daha sonra böbrek vücut tarafından reddedildi, ancak hasta bu sürenin sonunda insan böbreği nakli alabildi.
Yine de bu tür bir organ naklinin standart tedavi sayılabilmesi için çok daha fazla hastada başarıya ulaşılması ve reddedilme riskinin kabul edilebilir düzeyde olması gerekiyor.
'Klon' ifadesi gerçeği yansıtmıyor
Bu gibi nedenlerden dolayı, uzmanlar, Johnson'ın yaptığı işlem bilimsel açıdan önemli olsa da "klonlama" olarak tanımlanmayacağı görüşünde.
Zira ortada gelişmekte olan bir insan embriyosu veya petri kabında büyüyen minyatür bir Bryan Johnson yok. Yani gelecekte kullanılmak üzere dondurulmuş bir "yedek insan" oluşturulmuş değil.
Johnson'ın elde ettiği şey, laboratuvarda farklı hücre tiplerine dönüşebilme potansiyeline sahip yeniden programlanmış kök hücreler.
Eleştirmenlere göre Johnson'ın açıklamaları, bilimsel gelişmeleri olduğundan daha ileri bir aşamadaymış gibi gösterme eğilimini yansıtıyor.