Powell, Fed'in binalarındaki yenilemelere dair Senato komitesindeki ifadesiyle ilişkili soruşturmanın merkez bankası bağımsızlığını sınırlamayı amaçladığını söyledi.
ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Jerome Powell, Pazar günü Adalet Bakanlığı'nın merkez bankasına mahkeme celpleri tebliğ ettiğini ve Fed'in bina yenilemeleri hakkında bu yaz verdiği ifade nedeniyle kurumun cezai iddianameyle tehdit edildiğini söyledi.
Bu hamle, temel faiz oranını istediği kadar sert biçimde indirmediği için defalarca saldırdığı bağımsız bir kurum olan Fed ile Başkan Donald Trump arasındaki mücadelede eşi benzeri görülmemiş bir tırmanışı temsil ediyor.
Yeniden alevlenen kavga muhtemelen Pazartesi günü finans piyasalarını sarsacak ve zaman içinde konut kredileri ile diğer kredilerde borçlanma maliyetlerini artırabilir.
Piyasa tepkisi başlangıçta sınırlı kaldı; seans öncesi işlemler açıldıktan sonra S&P 500 vadeli kontratları yüzde 1'in altında geriledi.
Fed başkanının aktardığına göre celpler, Powell'ın Haziran ayında Senato Bankacılık Komitesi önünde verdiği ifadeyle ilgili. Söz konusu ifade, Trump'ın aşırı bulduğu Fed'in iki ofis binasının 2,5 milyar dolar (2,14 milyar avro) tutarındaki yenileme projesine dairdi.
Powell, Pazar günü, şimdiye dek büyük ölçüde görmezden geldiği Trump'ın eleştirileri ve kişisel hakaretlerine karşı sergilediği temkinli yaklaşımı bir kenara bıraktı. Bunun yerine yayımladığı bir video mesajında, cezai suçlamalarla tehdit edilmesini, faiz belirleme konusunda Fed'in bağımsızlığını zayıflatmaya yönelik basit 'bahaneler' olarak niteledi.
'Cezai suçlama tehdidi, Fed'in faizleri başkanın tercihlerini izlemek yerine, kamuya neyin hizmet edeceğine dair en iyi değerlendirmemize dayanarak belirlemesinin bir sonucudur' dedi Powell.
'Bu, Fed'in faizleri kanıtlara ve ekonomik koşullara dayanarak belirlemeyi sürdürüp sürdüremeyeceği; yoksa para politikasının siyasi baskı ya da gözdağıyla mı yönlendirileceği meselesidir.'
Bu, Fed'in bu yıl Trump'a verdiği ölçülü yanıttan keskin bir kopuş. Merkez bankası, yönetimin açıkça karşı çıktığı bankacılık sistemi üzerindeki iklim değişikliği etkilerini değerlendirme çabaları gibi bazı politikalarda geri adım atarak yönetimi yatıştırmaya çalışmıştı.
ABD yatırımlarına güven
Fed'in bağımsızlığına yönelik tazelenen saldırılar ve Powell'ın yüksek perdeden savunması, Trump ile 2017'de atadığı başkan arasında sönmüş görünen mücadeleyi yeniden alevlendiriyor.
Bu celpler, Fed'in günlük siyasetten bağımsızlığının zedelenebileceği yönündeki korkuları tazeleyecek; bu da küresel yatırımcıların ABD Hazine tahvillerine güvenini sarsabilir.
Bir yatırım bankası olan Evercore ISI'den analist Krishna Guha, müşterilerine notunda şöyle yazdı: 'Pazartesi günkü işlemlerde doların, tahvillerin ve hisselerin tamamının düşmesini, geçen yıl nisan ayındaki tarife şokunun zirvesinde ve Powell'ın Fed başkanlığı konumuna yönelik önceki tehdidin yaşandığı dönemdeki 'Amerika sat' işlemlerine benzer bir seyir bekliyoruz.'
Guha, 'Trump ile Fed arasındaki gerilimlerin kontrol altında göründüğü bir dönemin ardından ansızın ortaya çıkan bu derinden rahatsız edici gelişme karşısında şaşkına döndük' diye ekledi.
Trump, Pazar günü NBC News'e verdiği kısa bir röportajda, Powell hakkındaki soruşturmadan haberi olmadığında ısrar etti. Soruşturmanın Powell'ı faizler konusunda baskılamak amacı taşıyıp taşımadığı sorulduğunda ise, 'Hayır. Bunu o şekilde yapmayı aklımdan bile geçirmem' dedi.
Powell'ın başkanlık süresi mayısta sona eriyor; Trump yönetiminden yetkililer, bu ay potansiyel bir halefin adını açıklayabileceğine işaret etti.
Trump ayrıca Fed guvernörü Lisa Cook'u görevden almaya çalıştı; emsali görülmemiş bir adım. Ancak Cook, görevini korumak için dava açtı ve mahkemeler, dava sürerken koltuğunda kalabileceğine hükmetti. Yüksek Mahkeme bu davada sözlü tartışmaları 21 Ocak'ta dinleyecek.
Fed tadilatları üzerine çekişmeler
Haziran ayındaki Senato Bankacılık Komitesi oturumunda, Güney Karolinalı Cumhuriyetçi Komite Başkanı Tim Scott, Fed'in bina yenilemesinin 'çatı terasları, VIP yemek salonlarına açılan özel asansörler, beyaz mermer kaplamalar ve hatta özel bir sanat koleksiyonu' içerdiğini söyledi.
Powell, ifadesinde bu detaylara itiraz ederek 'yeni mermer yok... özel asansör de yok' dedi ve tartışmalı kalemlerin bazılarının 'mevcut planda yer almadığını' ekledi.
Temmuzda, Yönetim ve Bütçe Ofisi Direktörü Russell Vought, Powell'a gönderdiği mektupta, bina planlarındaki değişikliklere ilişkin ifadesinin, planlama komisyonunca onaylanan önceki planlara 'projenin uyumu konusunda ciddi sorular' doğurduğunu söyledi.
Yine de ayın ilerleyen günlerinde Trump şantiyeyi ziyaret etti ve Powell'ın yanında dururken tadilatın maliyetini abarttı. Aynı gün daha sonra gazetecilere konuşan Trump, yenilemeye ilişkin kaygıları küçümsedi. 'Bunu bitirmek zorundalar' dedi ve şu ifadeyi ekledi: 'Bakın, her zaman sonradan ahkam kesenler olur. Ben öyle olmak istemem. Bitirmelerine yardımcı olmak istiyorum.'
Bunun kovulmayı gerektiren bir suç olup olmadığı sorulduğunda Trump, 'Bunu o kategoriye koymak istemem' dedi.
Siyasi rakiplere yönelik kovuşturmalar
Adalet Bakanlığı, Pazar günü yaptığı açıklamada belirli bir dava hakkında yorum yapamayacağını söyledi; ancak Adalet Bakanı Pam Bondi'nin 'vergi mükellefi parasının herhangi bir suiistimaline ilişkin soruşturmaları önceliklendirmeleri' talimatını ABD savcılarına verdiğini ekledi.
ABD savcısı Jeanine Pirro'nun ofisinin sözcüsü Timothy Lauer, devam eden soruşturmalar hakkında yorum yapmadıklarını söyledi.
Bu celplerle birlikte Powell, Trump yönetiminin Adalet Bakanlığı tarafından ceza soruşturmasıyla karşı karşıya kalan başkanın rakip olarak gördüğü son isim oldu. Trump'ın bizzat kendisi, siyasi rakiplerinin yargılanması çağrıları yaparak, kuşaklar boyunca soruşturma ve kovuşturma kararlarını Beyaz Saray'dan bağımsız almaya özen göstermiş bir Adalet Bakanlığına dair kurumsal frenleri ortadan kaldırdı.
Olası iddianame, bir Cumhuriyetçi senatörün endişesini şimdiden çekti; söz konusu senatör, 'bu hukuki mesele tamamen çözüme kavuşana kadar' Powell'ın yerine geçecek biri dahil, merkez bankasına yapılacak her gelecekteki adaylığa karşı çıkacağını söyledi.
Fed atamalarını denetleyen Bankacılık Komitesi'nde görev yapan Kuzey Karolina senatörü Thom Tillis, 'Trump yönetimi içindeki danışmanların Fed'in bağımsızlığını sona erdirmeyi aktif biçimde zorlayıp zorlamadığına dair geride bir şüphe kalmışsa, artık kalmamalı' dedi.
'Artık sorgulanan, Adalet Bakanlığı'nın bağımsızlığı ve güvenilirliğidir.'