Cenevre’de açık çatışmayı önlemeyi amaçlayan yeni nükleer görüşmeler sürerken, İran salı günü Hürmüz Boğazı’nı askeri tatbikat gerekçesiyle geçici olarak kapattı.
İran, ABD’nin bölgedeki askeri varlığına yönelik uyarılarını artırırken, Hürmüz Boğazı’nı askeri tatbikat için birkaç saatliğine kapatacağını açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Tahran yönetimi, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) pazartesi sabahı erken saatlerde Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ve Umman Körfezi’nde tatbikata başladığını duyurdu. Söz konusu bölgeler, uluslararası deniz taşımacılığı açısından kritik öneme sahip güzergahlar arasında yer alıyor.
Bu, İran’ın son haftalarda Hürmüz Boğazı’nda düzenlediği ikinci canlı atış tatbikatı oldu. Ancak ABD’nin Tahran’ı askeri müdahale ile tehdit etmesinden bu yana, bu kritik deniz koridorunun ilk kez kapatıldığı bildirildi.
ABD Başkanı Donald Trump, geçen ay ülke genelinde düzenlenen protestolara yönelik kanlı müdahaleye yanıt olarak ve Washington’un nükleer silah geliştirmeyi hedeflediğini iddia ettiği İran’ın nükleer programını sınırlaması için baskı amacıyla müdahale seçeneğini değerlendirdiğini defalarca dile getirmişti.
Geçen hafta ABD, en gelişmiş uçak gemisi olan USS Gerald R. Ford’u, bölgede halihazırda bulunan bir başka uçak gemisine katılmak üzere Orta Doğu’ya sevk etti. Bu adım, Tahran üzerindeki müzakere baskısını artırdı.
Programının yalnızca sivil amaçlı olduğunu savunan İran ise ABD’ye karşılık vereceğini açıkladı.
İran devlet televizyonuna göre, ülkenin dini lideri Ali Hamaney, “Elbette bir savaş gemisi tehlikeli bir araçtır ancak savaş gemisini denizin derinliklerine gönderebilecek silah ondan daha tehlikelidir,” dedi.
Görüşmelerin ikinci turu tamamlandı
Washington ile Tahran arasında İran’ın nükleer programına ilişkin ikinci tur görüşmeler salı günü Cenevre’de sona erdi.
İran devlet televizyonu daha önce dolaylı görüşmelerin İran’ın nükleer programına odaklanacağını, ülkenin iç siyaseti ya da bu yılın başındaki protestolara yönelik sert müdahalenin gündemde olmayacağını bildirmişti.
Protestolar 28 Aralık 2025’te para birimindeki sert değer kaybı ve kalıcı hiperenflasyon nedeniyle başlamış, kısa sürede rejim karşıtı ülke çapında gösterilere dönüşmüştü. Bunun üzerine Tahran yönetimi şiddetli bir müdahalede bulunmuş ve kapsamlı bir bilgi ablukası uygulamıştı.
İnsan hakları örgütleri ve İran içinden kaynaklar, 6 bin ile 30 bin arasında kişinin hayatını kaybetmiş olabileceğini bildiriyor; ancak kesin can kaybı sayısına ulaşmak zor. Yetkililerin ülke genelinde on binlerce kişiyi gözaltına aldığı belirtiliyor.
Ocak ortasında Trump, İranlılara protestoları sürdürme çağrısında bulunarak “yardım yolda” demişti.
Ancak ABD-İran görüşmelerinin yeniden başlamasının ve Washington’un Tahran’ın baskıyı durdurma, gözaltındaki göstericileri idam etmeme sözü verdiğini açıklamasının ardından Trump askeri müdahale seçeneğini şimdilik askıya aldı.
Dolaylı görüşmelerin ilk turu bu ayın başında Umman’da yapılmıştı.
Pazartesi gecesi Washington’a giderken Air Force One’da gazetecilere konuşan Trump, Salı günkü görüşmelere en azından dolaylı olarak dahil olmayı planladığını söyledi.
“Bence anlaşma yapmak istiyorlar. Anlaşma yapmamanın sonuçlarını istemediklerini düşünüyorum” dedi.
Pazartesi günü İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de Cenevre’de BM’nin nükleer denetim kurumunun başkanıyla görüştü.
Araghchi, X platformunda yaptığı paylaşımda, “Adil ve dengeli bir anlaşmaya varmak için gerçek fikirlerle Cenevre’deyim. Masada olmayan şey: tehditler karşısında boyun eğmek” ifadelerini kullandı.