Estonya, kendisinden çok daha büyük komşusunu caydırmak için ucuz, dayanıklı ve yerli üretim dronlara yatırım yapıyor. Euronews Next, bu teknolojileri sahada görüntüledi ve Ukrayna'daki savaşın sunduğu deneyimlerin bu sistemlerin geliştirilmesine nasıl yön verdiğini inceledi.
Rusya sınırındaki NATO üyesi Estonya, görece küçük bir orduya sahip. Ancak dünyanın dijital alandaki öncü ülkelerinden biri olan Estonya, bu açığı teknolojiyle kapatmaya çalışıyor. Ülkenin savunma sanayisi şu anda Ukrayna'da savaş koşullarında test edilmiş ve seri üretime hazır, düşük maliyetli ve elektronik karıştırmaya dayanıklı dronlar, taşınabilir fırlatma sistemleri ve gökyüzündeki tehditleri tespit eden sensörler dahil çok çeşitli ileri teknoloji askeri ekipmanlar geliştiriyor.
REKLAM
REKLAM
Euronews Next, Tallinn yakınlarında yeri açıklanmayan bir noktaya davet edilerek Estonya'da üretilen bu sistemlerin gösterimini izledi.
KrattWorks, tek bir operatörün her biri ölümcül patlayıcı taşıyabilen birden fazla drondan oluşan bir filoyu aynı anda nasıl kontrol edebildiğini gösterdi. Şirketin temel amacı, her askerin kapasitesini artırmak.
KrattWorks Satış Müdürü Karmo Saar, Euronews Next'e yaptığı açıklamada, “Estonya ordusu yaklaşık 40 bin kişiden oluşuyor ancak karşı tarafın gücü çok daha büyük. Bu nedenle asker sayımızı katlamamız gerekiyor,” dedi.
Saar, Ukrayna'da bir operatörün halihazırda şirketin yedi dronunu aynı anda kontrol edebildiğini söyledi.
Dronlar ayrıca operatörleriyle sürekli bağlantı olmadan da uçabiliyor. Saar, “Estonya'da geliştirdiğimiz sistemler tamamen otonom. Elektronik karıştırmaya maruz kalır ve bağlantı kesilirse, tüm hesaplama gücü sistemin kendi üzerinde bulunuyor ve görevi kendi başına tamamlıyor” dedi.
Estonya'nın savunma sanayisi neredeyse tamamen özel şirketlerden oluşuyor. Birçok firma Ukrayna'ya ekipman sağlarken, cephedeki geri bildirimleri kullanarak ürünlerini de geliştiriyor.
Gözetleme dronları üreten Threod Systems, sahadan gelen geri bildirimlerin tasarımlarını geliştirmelerine yardımcı olduğunu belirtiyor.
Threod Systems Test Mühendisi Margus Allas, Euronews Next'e yaptığı açıklamada, “GPS sinyalini kaybederseniz uçak ne yapacak? Daha önce çoğunlukla bir yere düşüyordu,” dedi.
Allas, “Artık ürünümüz o kadar güvenli ki üsse geri dönüyor. Kontrolü devralıp güvenli bir şekilde iniş yapabiliyorsunuz. Bu, Ukrayna'dan gelen geri bildirimler sayesinde kazandırdığımız temel özelliklerden biri oldu,” diye konuştu.
Allas, Ukraynalı kullanıcıların şirketi daha zorlu koşullarda test yapmaya da teşvik ettiğini söyledi. “Gerçek hayatta hava aracını kötü hava koşullarında kullanmak istiyoruz,” diyen Allas, bazı operatörlerin günlerce uyumadan görev yaptığını belirterek yazılımın kullanımının kolay olması gerektiğini ifade etti.
Ucuz, yerli ve ölçeklenebilir
Bu deneyim, Estonyalı şirketleri esnek, hafif ve uygun maliyetli çözümler geliştirmeye yöneltti.
Bunun örneklerinden biri, yine Threod tarafından üretilen ve Ukrayna'da yaygın olarak kullanılan pnömatik dron fırlatma sistemi. “Cata B” adı verilen sistem dakikalar içinde kurulabiliyor ve dronları fırlatmak için yalnızca dizel yakıta ihtiyaç duyuyor.
Dronların kendisi kadar onları tespit etmek de önem taşıyor. Radyo frekansı teknolojileri geliştiren Rantelon, pasif bir dron tespit sistemi tanıttı.
Herhangi bir sinyal yaymayan sistem yalnızca çevresini dinlediği için düşmanın cihazın yerini tespit etmesi kolay değil. Rantelon Satış Proje Müdürü Kaspar Põder, Euronews Next'e yaptığı açıklamada, “Pasif olmanın avantajı, düşmanın sistemlerinizin nerede olduğunu tespit edememesi,” dedi.
Cihaz, farklı radyo frekans bantlarında aynı anda birden fazla dronu takip edebiliyor ve hem askeri hem de sivil modelleri tespit edebiliyor.
Põder, sistemin sınır güvenliğinden kritik altyapıların korunmasına ve büyük ölçekli kamu etkinliklerine kadar çeşitli alanlarda kullanılabileceğini söyledi. Põder, “Dronlar hayatımızda kalıcı olacak ve pazar büyüyor,” dedi.
Electric Wings Group, hedefe mühimmat taşıyabilen 10 inçlik bir FPV dron sergiledi. Şirketin Satış Müdürü Jordan Vähesoo, Euronews Next'e yaptığı açıklamada, dronun radyo frekansları kullandığını ve “elektronik karıştırmaya dayanıklı olmadığını” söyledi.
Ancak Vähesoo, elektronik karıştırıcıların pahalı olduğunu ve her yerde bulunmadığını belirterek, “Dronlardan biri arızalanır veya karıştırılırsa kutudan yenisini çıkarıp yeniden uçurabilirsiniz” dedi.
Şirket şu anda yılda yaklaşık 10 bin adet üretim yapabiliyor ve kapasitesini daha da artırabileceğini belirtiyor.
Dronların gövdeleri, pervaneleri ve motorları Estonya'da üretiliyor, bataryaları da ülkede monte ediliyor. Vähesoo, “Her ülkenin kendi üreticisinin olması önemli. Şu anda birçok parça hâlâ Çin üzerinden geliyor,” dedi.
Vähesoo, Çin üretimi parçaların daha ucuz olduğunu ancak Avrupa'daki ihalelerde giderek daha fazla Avrupa menşeli elektronik aksam talep edildiğini belirtti. “Bu değişimi görmek isterim,” diye ekledi.
Estonya hükümeti de bu girişimi destekliyor. Ülke, dronların test edilmesi ve üretilmesi konusunda küresel bir merkez olmayı hedefliyor. Hükümet, savunma sanayisi gelirlerini 2023-2030 döneminde üç katına çıkararak 1 milyar euroya yükseltmeyi amaçlıyor.
Değişen ordu
Estonya Silahlı Kuvvetleri de değişime ayak uyduruyor. Estonya Savunma Kuvvetleri Kuvvet Dönüşüm Komutanlığı Operasyon Direktörü Hugo Urbla, Euronews Next'e yaptığı açıklamada, Ukrayna'daki savaşın artık çok daha düşük maliyetlerle zarar verilebildiğini gösterdiğini söyledi.
Urbla, “Artık bir şeyleri havaya uçurmanın maliyeti düştü çünkü bir şeyi uçurmanın maliyeti yalnızca birkaç euro,” dedi.
Kuvvet Dönüşüm Komutanlığı, silahlı kuvvetler, savunma sanayisi, araştırma kuruluşları ve uluslararası ortaklar arasındaki iş birliğini koordine ediyor.
Urbla, “Estonyalı şirketlerin ürettiği, ister çift kullanımlı ister yalnızca askeri amaçlı olsun, ürünler Savunma Kuvvetleri tarafından hem büyük tatbikatlarda hem de günlük operasyonlarda aktif olarak test ediliyor,” dedi.
“Ancak bu, sistemlerin kullanıma hazır olduğu anlamına gelmiyor. Teknolojik bir sistem, onu kullanan askerlerden her zaman doğrudan geri bildirim almayı gerektirir. Bir sistem ancak bu şekilde asker için gerçekten değerli hale gelebilir.”
Ancak Urbla, dronların geleneksel askeri güçlerin yerini almayacağını da belirtti.
Urbla, Euronews Next'e, “Zırhlı birliklerin ve manevra kabiliyetine sahip birliklerin bir sonraki savaşta da yeri olacak. Mevcut savaşın nasıl göründüğünü biliyoruz ancak bir sonraki savaşın nasıl olacağını bilmiyoruz,” dedi.